III SA/Gd 472/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie NSA Marek Gorski, WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. S. na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej [...] z dnia 15 czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę. Orzeczeniem z dnia 23 maja 2005 r. nr [...] Dyrektor Zakładu Karnego [...], na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 135, poz. 634 ze zm.) uznał L.S. za winnego naruszenia dyspozycji art. 58 ust. 1 i art. 125 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 25 pkt 1 Regulaminu z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu pełnienia służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej, z uwagi na to, iż: - wykorzystywał zwolnienie lekarskie od pracy z powodu choroby niezgodnie z jego celem i przeznaczeniem, wykonując w dniu 9 marca 2005 r. dodatkową pracę w Zespole Szkół Rolniczych w B., - w dniu 1 marca 2005 r. odmówił wykonania polecenia służbowego stawienia się do służby na godz. 19.00. Mając na uwadze powyższe Dyrektor Zakładu Karnego [...], na podstawie art. 126 ust. 1 pkt 8 ustawy o Służbie Więziennej wymierzył L.S. karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby. W uzasadnieniu swego orzeczenia organ I instancji wskazał, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego sprawy zarzucone obwinionemu przewinienia są ewidentne. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż L. S. w trakcie zwolnienia lekarskiego wykonywał inną odpłatną pracę, co jest moralnie dwuznaczne. Co więcej w/w odmówił wykonania polecenia służbowego, mimo, iż znał sposób zaznajamiania się funkcjonariuszy z terminem przybycia do służby po usprawiedliwionej nieobecności; bezsporną jest zaś okoliczność, iż nie wykonanie polecenia w formacji umundurowanej i uzbrojonej jaką jest Służba Więzienna uznane być musi jako jedno z najbardziej poważnych wykroczeń przeciwko dyscyplinie służbowej. Nadto organ podał, iż wymierzając stosowną karę wzięto pod uwagę zarówno okoliczności obciążające jak i łagodzące. W trakcie prowadzonego postępowania nie wysłuchano jednak obwinionego ani też nie zapoznano go z materiałami zebranymi w sprawie; powyższe wynikało z faktu, iż L. S. nie stawiał się do jednostki oraz nie wykorzystał uprawnień przysługujących mu w toku postępowania dyscyplinarnego. W zażaleniu od w/w orzeczenia L. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, iż odmowa pełnienia służby dotyczyła zmian, na których czuł się zagrożony; z kolei celem zwolnienia lekarskiego był powrót do równowagi psychicznej jak również zapobieżenie czynnościom niezgodnym z prawem. Nadto odwołujący podniósł, iż w trakcie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego dopuszczono się rażącego naruszenia obowiązujących przepisów. Pismem z dnia 15 czerwca 2005 r. L. S. wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego z uwagi na szereg nieprawidłowości proceduralnych. Orzeczeniem z dnia 15 czerwca 2005 r. l.dz. [...] Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej [...], na podstawie art. 132 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 52 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji, mając na uwadze materiał dowodowy sprawy wskazał, iż nie zachodziły żadne okoliczności uzasadniające odmowę wykonania polecenia służbowego przez ukaranego; odmowa taka może mieć bowiem miejsce jedynie w sytuacji gdy wykonanie rozkazu lub polecenia łączy się z popełnieniem przestępstwa. Nadto ukarany nie był uprawniony do wykorzystywania zwolnienia lekarskiego do celów zarobkowych; zwolnienie lekarskie stanowi bowiem zwolnienie od pracy w celu powrotu do zdrowia i uzyskania zdolności do ponownego podjęcia obowiązków pracowniczych. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie organu I instancji nie było dotknięte błędami proceduralnymi. Dyrektor Zakładu Karnego [...] rozpoznał bowiem całą sprawę w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami, a kwestie związane z naruszeniem dyscypliny służbowej zostały wszechstronnie wyjaśnione i poparte argumentami dowodowymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku L.S. wniósł o ustalenie, czy kolejne postępowanie dyscyplinarne wszczęte wobec niego zostało przeprowadzone zgodnie z prawem; w ocenie skarżącego bowiem przeprowadzone postępowanie było bezpodstawne, a stosowanie wobec niego mobbingu w miejscu pracy ma miejsce od 2000 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego poddano orzeczenie organu II instancji utrzymujące w mocy orzeczenie Dyrektora Zakładu Karnego [...] o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydane na podstawie art. 126 ust. 1 pkt 8 ustawy o Służbie Więziennej; mocą przedmiotowego aktu skarżący został uznany winnym przewinień dyscyplinarnych określonych w art. 125 ust. 3 pkt 1 i 2 w/w ustawy. Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż zgodnie z art. 125 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie etyki zawodowej, zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi zaś czyn funkcjonariusza polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub poleceń i czynności służbowych wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie określonych przepisów. W świetle art. 125 ust. 3 w/w aktu prawnego naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: 1) niedopełnienie obowiązków funkcjonariusza wynikających ze złożonego ślubowania, a także przepisów niniejszej ustawy oraz przepisów wydanych na jej podstawie; 2) odmowa wykonania lub niewykonanie polecenia służbowego, z wyjątkiem przypadku określonego w art. 58 ust. 2; 3) zaniechanie czynności służbowej wynikającej z przepisów prawa; 4) wykonanie czynności służbowej w sposób niedbały albo sprzecznie z obowiązującymi zasadami; 5) świadome wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego funkcjonariusza, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę dla służby, funkcjonariusza bądź innej osoby; 6) nadużycie zajmowanego stanowiska do osiągnięcia korzyści materialnej lub osobistej; 7) wprowadzenie się w stan ograniczający zdolność wykonywania zadania służbowego lub uniemożliwiający jego wykonanie. W związku z powyższym przedmiotem sądowej kontroli jest ustalenie, czy prowadzone postępowanie dyscyplinarne, które ma charakter postępowania administracyjnego przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy. Nadto Sąd winien zbadać czy organ orzekający udowodnił, iż miało miejsce niedopełnienie obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania, przepisów ustawy i przepisów wykonawczych; w następstwie powyższego koniecznym jest zbadanie, czy kara orzeczona za dokonane przewinienia jest adekwatna do stopnia zawinienia jak i przypisanych skarżącemu czynów. Wskazać należy, iż okoliczności naruszenia dyscypliny służbowej przez skarżącego podlegały dogłębnemu badaniu zarówno przez organ I instancji, tj. Dyrektora Zakładu Karnego [...], który posiłkował się sprawozdaniem Kierownika Działu Ewidencji Zakładu Karnego [...] jak i przez organ odwoławczy, którym był Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej [...]. Uwzględniając całokształt stanu normatywnego oraz stan faktyczny sprawy w ocenie Sądu jednoznacznie można uznać, iż prowadzone postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone zostało w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości patrząc przez pryzmat zarówno trafności zastosowanych przepisów prawa materialnego jak i prowadzenia postępowania zgodnie z obowiązującymi w dacie orzekania przepisami proceduralnymi; w toku postępowania uwzględniono bowiem zwłaszcza uprawnienia obwinionego przysługujące mu w związku z wszczętym postępowaniem dyscyplinarnym. W wyniku postępowania jednoznacznie ustalono, iż skarżący dopuścił się określonych czynów (odmowy wykonania polecenia służbowego oraz niezgodnego z prawem wykorzystania zwolnienia lekarskiego do celów zarobkowych), co skutkowało wymierzeniem stosownej kary dyscyplinarnej. Zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy był bowiem wystarczający, aby przyjąć, iż miały miejsce przewinienia dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej. Okoliczność, iż skarżący odmówił wykonania polecenia służbowego z uwagi na dodatkowe zatrudnienie oraz złe stosunki z pozostałymi współpracownikami, zwłaszcza wyższej rangi niedopełniając jednocześnie swoich podstawowych obowiązków została udowodniona co potwierdza materiał zebrany w sprawie. Takiej oceny nie zmienia wystawione w okresie późniejszym zaświadczenie lekarza z poradni psychiatrycznej zalecające dodatkową pracę w charakterze nauczyciela ze względu na jej walor terapeutyczny/k.[...] akt/. Podkreślić bowiem należy, że skarżący wprawdzie uzyskał zgodę przełożonego na dodatkowe zatrudnienie ale pod warunkiem, że nie będzie ono kolidowało z wykonywaniem obowiązków służbowych w podstawowym miejscu pracy/k.[...] akt/. Niedoprzyjęcia jest w stanie faktycznym sprawy tłumaczenie skarżącego, że w okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego mógł wykonywać pracę dodatkową bo było to korzystne dla jego zdrowia natomiast nie miał obowiązku stawić się w celu pełnienia służby. Bezsporną jest również okoliczność, iż skarżący przebywający na zwolnieniu lekarskim w okresie 1 marca 2005 r. - 14 marca 2005 r., w dniu 9 marca 2005 r. wykonywał obowiązki nauczyciela w Zespole Szkół Rolniczych w B.; potwierdziła to bowiem kontrola przeprowadzona przez upoważnionych pracowników macierzystej jednostki penitencjarnej skarżącego (vide: protokół - k. [...] akt administracyjnych organu I instancji). Mając na uwadze zarzuty podniesione przez skarżącego zwrócić należy uwagę na specyfikę pracy funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz nałożonych ustawą obowiązków. Wszelkie negatywne zachowania funkcjonariuszy, które mogą skutkować groźnymi i niebezpiecznymi wydarzeniami w jednostce organizacyjnej Służby Więziennej winny być odpowiednio napiętnowane; z kolei wymierzenie kary dyscyplinarnej powinno spełnić cele zapobiegawcze oraz wpłynąć na podniesienie poziomu dyscypliny i wykonywania obowiązków służbowych w jednostce. Skoro w jednostce regułą było uzgadnianie przez powracającego do służby funkcjonariusza/po okresie usprawiedliwionej nieobecności/ zmiany na której podjąć ma on służbę, co jest zrozumiałe ze względu na konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania zakładu, to zachowanie skarżącego w dniu 1 marca 2005r. było niezgodne z tą zasadą. Przy czym co istotne, nie było żadnego wiążącego ustalenia, iż skarżący pełni służbę wyłącznie w zmianie por. B. S. /k.[...] akt/. W ocenie Sądu z powyższych względów zasadne było wymierzenie kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej przy wymiarze kary dyscyplinarnej bierze się pod uwagę w szczególności: rodzaj i wagę przewinienia, okoliczności, w jakich zostało popełnione, pobudki czynu, stopień winy, zachowanie się obwinionego przed i po popełnieniu przewinienia, okres pozostawania w służbie i opinię służbową; w myśl ust. 2 przedmiotowego artykułu uwzględniać nadto należy skutki przewinienia, fakt wcześniej orzeczonej kary dyscyplinarnej oraz popełnienie przewinienia pod wpływem alkoholu lub innego środka odurzającego Z racji tego, iż w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ orzekający wskazał, jakimi względami kierował się przy wymiarze kary spełniając w tym zakresie wymogi określone przepisami, jego postępowanie należało uznać za zgodne z prawem. Z kolei skarga nie zawiera żadnych merytorycznych zarzutów przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu, stanowiąc w istocie jedynie wyraz polemiki z orzeczeniami organów dyscyplinarnych Służby Więziennej. Znaczenie dla uznania niezasadności twierdzeń skarżącego ma zwłaszcza okoliczność prawomocnego umorzenia śledztwa w przedmiocie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy Zakładu Karnego [...] oraz złośliwego i uporczywego naruszania praw pracowniczych skarżącego w sprawie o sygn. akt [...], nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową w K. (vide: k. [...] akt sprawy [...] Prokuratury Rejonowej w K.). Niezależnie od tego jako niezasadne uznać należało zarzuty dotyczące błędów proceduralnych prowadzonego postępowania; za taką konstatacją przemawia stan faktyczny sprawy, porządek podjętych czynności proceduralnych oraz treść obowiązujących w dacie orzekania przez organy dyscyplinarne przepisów proceduralnych, tj. § 17 - 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej. Reasumując powyższe, należało stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie; w związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.