III SA/Gd 476/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: NSA Marek Gorski (spr.) WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 3 kwietnia 2006r,. nr [...] III SA/Gd 476/06 U z a s a d n i e n i e Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia 3 kwietnia 2006 r., nr [...] na podstawie art. 104 k. p. a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) odmówił wymeldowania B. H. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] we W. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie B. H. wystąpił A. H. twierdząc, że wyprowadziła się ze wspólnego domu w maju 2001 r. W trakcie przesłuchania do protokołu wnioskodawca zeznał, że prosił żonę o powrót do domu. Natomiast B. H. zeznała, że wyprowadziła się wraz z córkami ponieważ mąż znęcał się nad rodziną. W piśmie z dnia 14 października 2002 r. B. H. poinformowała organ meldunkowy, iż przeciwko mężowi toczy się postępowanie karne o znęcanie się psychiczne i fizyczne nad rodziną i nie opuściła lokalu na stałe. Zamierza wrócić do lokalu po zakończeniu sprawy rozwodowej i podziale majątku. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta [...] wydał decyzję z dnia 23 października 2002 r. o wymeldowaniu B. H. z lokalu, a organ II instancji podtrzymał ją w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 44/03 uchylił decyzje organów obu instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ l instancji przesłuchał strony postępowania. A. H. wyjaśnił, że żona wyprowadziła się dobrowolnie, a postępowanie w sprawie karnej nie zostało zakończone (wniesiono kasację od wyroku). B. H. podtrzymała swoje stanowisko, że powodem opuszczenia miejsca zamieszkania było znęcanie się męża nad rodziną, za które został skazany na 2 lata pozbawienia wolności. Do materiału dowodowego organ załączył wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 6 grudnia 2004 r., sygn. akt [...] orzekający rozwód stron, oraz wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 16 sierpnia 2004 r., sygn. akt [...], którym A. H. został uznany za winnego popełnienia czynu znęcania się nad rodziną. Na tej podstawie Burmistrz Miasta [...] orzekł o odmowie wymeldowania B. H. z przedmiotowego lokalu. W imieniu A. H. odwołanie od decyzji wniósł adwokat. Jego zdaniem organ l instancji błędnie ustalił stan faktyczny przyjmując, iż B. H. nie opuściła lokalu dobrowolnie, a nadto nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia 6 czerwca 2006 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k. p. a., w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił w całości decyzję organu niższej instancji oraz orzekł o odmowie wymeldowania B. H. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2004 r., który uchylając decyzje w sprawie nakazał dokładne wyjaśnienie okoliczności opuszczenia lokalu przez B. H. i ocenę dobrowolności w tym zakresie. W ocenie organu odwoławczego ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż wyżej wymieniona nie zamieszkuje w spornym lokalu, nie można jednak uznać, że opuściła lokal dobrowolnie. Wojewoda [...] za wiarygodne uznał jej twierdzenia odnośnie niestosownego zachowania się byłego męża. Potwierdzeniem tych okoliczności jest skazujący wyrok sądowy w sprawie o znęcanie się nad rodziną przez A. H. W sytuacji, gdy B. H. nie miała zamiaru opuszczenia przedmiotowego lokalu na stałe i zamierza w miarę możliwości do niego powrócić, nie można uznać za spełnioną przesłankę wymeldowania. W szczególności nie nastąpiło opuszczenie lokalu w sposób dobrowolny i trwały. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 668/00 zmuszenie, w jakiejkolwiek formie, do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie może być uznane za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu, gdy strona została do tego zmuszona i podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Zdaniem organu odwoławczego decyzja o odmowie wymeldowania B. H. ze spornego lokalu jest w pełni uzasadniona. W odniesieniu do zarzutów odwołania organ stwierdził, że B. H. nie może zamieszkiwać w lokalu, w którym nie czuje się bezpiecznie. Ponadto nie ma potrzeby wstrzymywania się z wydaniem decyzji do czasu zakończenia sprawy o podział majątku wspólnego, gdyż ocenie podlega jedynie okoliczność zamieszkiwania osoby w lokalu. W sporządzonej przez pełnomocnika skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. H. wskazał analogiczne jak w odwołaniu zarzuty. Przede wszystkim uznał za błędne przyjęcie, iż B. H. nie opuściła przedmiotowego lokalu dobrowolnie, z pominięciem wyjaśnienia perspektywy czasowej obejmującej zarówno okres przebywania na wolności skarżącego jaki i po jego osadzeniu w zakładzie karnym. Skarżący stwierdził, że organ odwoławczy nie wyjaśnił i nie ustosunkował się do podnoszonej w odwołaniu kwestii ustalenia w jakich okolicznościach doszło do opuszczenia lokalu przez B. H. Zwłaszcza w świetle podnoszonych przez nią twierdzeń, iż zamierza powrócić do miejsca stałego pobytu po uregulowaniu sposobu korzystania z nieruchomości w wyroku rozwodowym. Organy w sposób nieusprawiedliwiony zmieniły swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie, oparte na orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, zgodnie z którym instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny; jest związana z rejestracją stanu faktycznego a nie prawnego. Zdaniem skarżącego z dniem publikacji tego orzeczenia przy rozpatrywaniu spraw meldunkowych badaniu podlega jedynie kwestia zamieszkiwania w lokalu. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że o dobrowolności opuszczenia lokalu nie może przesądzać wyłącznie treść wyroku wydanego w odrębnej sprawie karnej. W wyroku tym nie ustalono, że B. H. została zmuszona do opuszczenia przedmiotowego lokalu przez męża, a jedynie ustalono popełnienie przez niego przestępstwa przeciwko rodzinie. Jest przy tym rzeczą ogólnie znaną, że pomimo toczącego się tego rodzaju postępowań karnych zasadą jest, że nikt z rodziny nie wyprowadza się z miejsca dotychczasowego zamieszkania. Zachowanie B. H. miało charakter całkowicie dobrowolny, co potwierdza fakt, że mimo przebywania skarżącego w zakładzie karnym, nie miała i nie ma zamiaru wprowadzenia się do przedmiotowego lokalu. Zdaniem skarżącego nigdy nie postawiono mu zarzutu aby zmuszał B. H. do określonego zachowania. W ocenie skarżącego Wojewoda [...] nie uwzględnił konieczności oparcia rozstrzygnięcia także o inne środki dowodowe podnoszone przez B. H. W toku całego postępowania deklarowała ona zamiar powrotu do miejsca stałego pobytu po rozstrzygnięciu kwestii sposobu korzystania z lokalu w wyroku rozwodowym, bądź po zakończeniu podziału majątku wspólnego. Wskazuje to na wydanie decyzji z pominięciem środków dowodowych oraz konieczność zawieszenia postępowania do czasu uzyskania prawomocnych orzeczeń w tej materii. Skarżący uznał za niesłuszne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 44/03, który powoływał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2002 r. dotyczące dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego tezy te przestały obowiązywać. Tak więc, rozważania i ocena w zakresie dobrowolności zachowań B. H. nie powinny mieć zastosowania; liczy się tylko fakt opuszczenie miejsca pobytu stałego. Nadto skarżący wskazał, że jak słusznie podkreślił organ odwoławczy B. H. po opuszczeniu przedmiotowego lokalu przysługiwało szereg możliwości prawnych w celu obrony swoich roszczeń do zameldowania. Wymieniona jednak z nich nie korzystała. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jego zdaniem zebrany materiał dowodowy potwierdził brak dobrowolności B. H. w opuszczeniu mieszkania, a wyrok sądu jednoznacznie stwierdził niewłaściwe zachowanie skarżącego w stosunku do rodziny. Powoływany wcześniej wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie zmienił nic w przedmiocie oceny przesłanki wymeldowania; nadal musi ono być trwałe oraz dobrowolne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawą wydania decyzji o odmowie wymeldowania B. H. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] we W. jest zawarty w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2004 r., w sprawie II SA/Gd 44/03 stanowisko (...) "że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty, lub został potwierdzony w postępowaniu karnym" (...). To słuszny niewątpliwie pogląd niekoniecznie ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 16 sierpnia 2004 r., sygn. akt [...] w którym uznano A. H. za winnego znęcania się psychicznego i fizycznego nad swoją żoną B. H. i córkami B. i P. w tym zmuszone do opuszczenia przez nie domu w następstwie czego B. H. w dniach 13 marca 2001 r., i 7 maja 2001 r., targnęła się na własne życie to jednak z karnego wyroku wynika, że zachowanie A. H. będące przedmiotem wyroku miało miejsce w okresie od sierpnia 1998 do maja 2000 r., natomiast B. H. wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu w maju 2001 r., mimo, iż wyrokiem z dnia 25 lutego 2005 r., w sprawie [...] Sąd Okręgowy w G. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w G. orzeczono wyrok A. H. kary 3 lat bezwzględnego pozbawienia wolności do lokalu nie powróciła, co więcej z treści protokołu przesłuchania B. Ł. (nazwisko panieńskie), z dnia 29 marca 2006 r., wynika, że B. H. z domu Ł. nie zamierza powrócić do lokalu nr [...] przy ul. [...] we W. do czasu podziału majątku w tym fizycznego podziału domu przez Sąd. Podobne stanowisko B. H. zawarto w uzasadnieniu wyroku rozwodowego z dnia 6 grudnia 2004 r., w sprawie [...] Sądu Okręgowego w G. Powyższe wskazuje na to, iż w aktach sprawy brak jest dowodu, że B. H. podjęła czynności zmierzające do przywrócenia jej posiadania lokalu a nadto z akt sprawy wynika, że nie wyraża ona woli zamieszkania w przedmiotowym lokalu do czasu prawnego uregulowania spraw związanych z podziałem majątku wspólnego. Z uwagi na ewidencyjny charakter meldunku organy winny wyjaśnić czy B. H. podjęła, czynności zmierzające do powrotu do lokalu Nr [...] przy ul. [...] we W. i czy istotnie zamierza powrócić do przedmiotowego lokalu. Mając powyższe na rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy p. p. s. a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. DSz