III SA/Gd 477/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: NSA Marek Gorski (spr.) NSA Anna Orłowska Protokolant Asystent sędziego Robert Daduń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2006 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokatowi J. S. ze Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku) wynagrodzenie w kwocie 308,68 zł (trzysta osiem złotych sześćdziesiąt osiem groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wojewoda [...] decyzją z dnia 20 czerwca 2005 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 27 kwietnia 2005 r. orzekającą o wymeldowaniu J. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż G. H. wystąpiła o wymeldowania J. G. uzasadniając wniosek faktem, że jej były mąż nie zamieszkuje w/w lokalu od listopada 2003 r. W trakcie postępowania przed organem I instancji J. G. zeznał, że nie zamieszkuje w spornym lokalu, gdyż G. H. wymieniła zamki w drzwiach i nie może się tam dostać. W związku z tym, że Sąd Rejonowy w S. prawomocnym orzeczeniem z dnia 19 marca 2004 r. umorzył postępowanie w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania z powództwa J. G., organ I instancji decyzją z dnia 25 kwietnia 2005 r. orzekł o wymeldowaniu go z pobytu stałego. W odwołaniu J. G. uznał decyzję organu I instancji za krzywdzącą i podniósł, że nigdy dobrowolnie nie wyprowadził się ze spornego lokalu. Wojewoda [...] powołał się na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. zgodnie z którym podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Uznał zatem, że przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie czy J. G. dobrowolnie opuścił lokal. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, że wymieniony nie zamieszkuje w spornym lokalu. Złożenie pozwu o przywrócenie utraconego posiadania mogło świadczyć o tym, że na skutek działań drugiej osoby nie ma on możliwości mieszkania w lokalu. Należy jednak zauważyć, że Sąd nie przywrócił mu możliwości korzystania z lokalu. Ponadto organ odwoławczy przypomniał, że instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny, wskazywać aktualne miejsce pobytu osób. Nie rodzi natomiast żadnych uprawnień do lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. G. wniósł o zmianę decyzji Wojewody [...] i uchylenie decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącego decyzja organu odwoławczego narusza jego interes prawny polegający na prawie do zameldowania w lokalu w którym zamieszkiwał. Wbrew jego woli uniemożliwiono mu dostęp do tego lokalu, po przez wymianę zamków w drzwiach oraz barykadowanie drzwi. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie opuścił miejsca stałego pobytu, a wręcz przeciwnie kilkadziesiąt razy próbował się dostać do przedmiotowego lokalu. Nie chciał i nie widział potrzeby wymeldowania się. Zarzucił jednocześnie organowi odwoławczemu błędne oparcie się na orzeczeniu Sądu Rejonowego w S. o umorzeniu sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania. W jego ocenie przeciąganie sprawy posesoryjnej było niecelowe, gdyż adwokat pozwanej przekonywał, iż sprawa potrwa kilak lat. Skarżący powołał się również na wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., V SA 2950/00 w którym Sąd orzekł, że jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można tego uznać za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Dokładnie taka sytuacja miała miejsce w sprawie jego wymeldowania. W czasie kiedy robił zakupy jego była żona wymieniła zamki w drzwiach. Do skargi skarżący załączył uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 19 marca 2004 r., I C 541/03 oraz protokół z rozprawy z dnia 27 lutego 2004 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sądy administracyjne zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W dacie orzekania przez organ odwoławczy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowił, że osoba która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Wciąż aktualny jest pogląd utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 w/w ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r., V SA 2323/02, Lex nr 159183). Zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody, dotyczy to również postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego. W niniejszej sprawie w zasadzie niesporny jest ustalony przez organy administracyjne stan faktyczny, spór dotyczy jedynie zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z akt sprawy wynika, że żona skarżącego pod jego nieobecność wymieniła zamki w drzwiach uniemożliwiając mu zamieszkiwanie w spornym lokalu. Mimo kilku prób oraz interwencji Policji skarżącemu nie udało dostać się do mieszkania. Te okoliczności mogłyby wskazywać na brak elementu dobrowolności w opuszczeniu lokalu przez J. G., gdyby skarżący skorzystał ze środka ochrony jakim jest powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania. Skarżący jednak cofnął powództwo, co jest równoznaczne z niewykorzystaniem tego środka ochrony. W ocenie Sądu Wojewoda [...] dokonał właściwego rozstrzygnięcia i uwzględnił inne okoliczności które przemawiają, za wymeldowaniem skarżącego. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W odniesieniu do tej tezy Sąd zauważa, iż wytoczone przez skarżącego powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania nie doprowadziło do korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Na skutek cofnięcia przez skarżącego powództwa sprawa o sygn. akt I C 541/03 przed Sądem Rejonowym w S. została umorzona. Abstrahując od pobudek którymi kierował się skarżący, w świetle prawa oznacza to, iż uznał on za niezasadne korzystanie z ochrony prawnej swego naruszonego posiadania i zrzekł się roszczenia. Sąd Rejonowy w S. prawomocnym wyrokiem z dnia 7 listopada 2003 r., I C 133/03 orzekł o eksmisji J. G. z przedmiotowego lokalu. Zgodnie z art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego wyrok taki wiąże nie tylko sąd, który go wydał ale także inne sądy i organy. Konsekwencją takiego wyroku jest możliwość przeprowadzenia eksmisji w drodze postępowania egzekucyjnego. Zaś wykonanie eksmisji daje podstawy do wymeldowania osoby z pobytu stałego. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do przeprowadzenia eksmisji, ponieważ żona skarżącego dokonała wymiany zamków i nie wpuściła więcej skarżącego do lokalu. Wykonała niejako "samowolną eksmisję". Nadto działania G. H. miały miejsce jeszcze przed uprawomocnieniem się w/w wyroku. Nie można pominąć jednak faktu, że wyrok eksmisyjny w momencie wydania zaskarżonej decyzji był już prawomocny i w przypadku zajęcia lokalu przez skarżącego podlegałby przymusowemu wykonaniu (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, Lex nr 159189). Zdaniem Sądu znaczenie ma również to, iż instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny i powinna odzwierciedlać stan faktyczny, wskazywać aktualne miejsce pobytu. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od listopada 2003 r. Konkludując, mimo subiektywnego przekonania o braku dobrowolności w opuszczeniu przedmiotowego lokalu, organ administracyjny w niniejszej sprawie był uprawniony do wymeldowania J. G. za czym przemawiał szereg okoliczności sprawy, t.j. w/w wyrok eksmisyjny, umorzenie postępowania z powództwa skarżącego w sprawie o naruszenie posiadania, faktyczne nie przebywanie w lokalu. Utrzymywanie meldunku w tej sprawie oznaczałoby utrzymywanie fikcji prawnej. Na marginesie sprawy należy zaznaczyć, iż oparcie się jedynie na braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu przez skarżącego, bez względu na okoliczności jego opuszczenia, prowadziłoby do sytuacji, że w ogóle nie byłoby możliwie jego wymeldowanie. Sąd stanął na stanowisku, że szczególnie w tej sprawie właściwy jest pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 25 kwietnia 2003 r., V SA 3657/02 (Wspólnota 2004/8/55), że dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 250 powyższej ustawy.