III SA/Gd 477/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi G. K., W. K. – "A" spółka cywilna [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 30 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego postanawia 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Wnioskiem zawartym w skardze na opisaną decyzję W. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzupełniając wniosek na urzędowym formularzu w dniu 23 stycznia 2009 r. skarżący zmodyfikował żądanie, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przy czym ubiegający się o skorzystanie z instytucji prawa pomocy winien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz nadesłanych dokumentów źródłowych (m.in. orzeczeń sądu w sprawach: upadłości wnioskodawcy, separacji, alimentów na rzecz córki, o zapłatę oraz tytułów wykonawczych, dowodów dotyczących prowadzonej egzekucji, decyzji w przedmiocie statusu bezrobotnego, dokumentów potwierdzających wysokość dochodów jego syna i małżonki, wyciągów z rachunków bankowych, umów: najmu lokalu mieszkalnego, majątkowej małżeńskiej oraz o podział majątku dorobkowego, dokumentacji medycznej, informacji i upomnienia z banku w przedmiocie płatności z tytułu kredytu) ustalono, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia 5 października 2007 r. sygn. akt [...] ogłoszono upadłość wnioskodawcy obejmującą likwidację majątku dłużnika. Wnioskodawca oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, zaś na mocy umowy z dnia 6 października 2003 r. w jego małżeństwie została ustanowiona rozdzielność majątkowa. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy jest najem lokalu mieszkalnego, z którego miesięczny dochód wynosi 1 500 zł brutto. Nabycie tego lokalu zostało sfinansowane kredytem hipotecznym, którego rata kapitałowo – odsetkowa wraz z zobowiązaniami przeterminowanymi na dzień 21 grudnia 2008 r. wynosiła ogółem równowartość 314,77 euro, natomiast na dzień 6 lutego br. – 140,77 euro. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jego syn uzyskuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w charakterze nauczyciela, którego wysokość po potrąceniach m.in. z tytułu egzekucji wynosi 998,89 zł (za styczeń br.). Małżonka wnioskodawcy, pozostająca z nim w separacji uzyskuje dochód ze stosunku pracy w miesięcznej wysokości 961,73 zł (po potrąceniach m.in. z tytułu egzekucji). Na mocy wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt [...], wnioskodawca jest zobowiązany do zapłaty alimentów na rzecz małoletniej córki w kwocie 700 zł miesięcznie. Z przedłożonych dokumentów wynika, że z rachunków bankowych małżonki oraz syna wnioskodawcy prowadzona jest egzekucja. W uzasadnieniu wniosku dodatkowo wnioskodawca podniósł, iż uległ wypadkowi, w wyniku którego doznał urazu głowy i kręgosłupa co uniemożliwia mu podjęcie pracy. W tych okolicznościach skromne środki z trudem wystarczają na pokrycie najistotniejszych wydatków związanych z utrzymaniem. Biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku, należy podkreślić, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Za taką oceną przemawia okoliczność uzyskiwania dochodów z tytułu najmu lokalu mieszkalnego oraz stałe źródło dochodu jego syna. Nie można zatem przyjąć, że w takiej sytuacji, wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w związku z dochodzeniem swoich racji przed sądem. Jednocześnie, biorąc pod uwagę powyższe dane oraz wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi określonego przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) uznać należało, iż wnioskodawca dostatecznie wykazał, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego też, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.