III SA/Gd 480/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak, , po rozpoznaniu w dniu 12 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. H. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 3 czerwca 2019 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy z 11 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom H. K. oraz wyegzekwowania podłączenia się do kanalizacji sanitarnej H. K. i D. W. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: H. M. w dniu 11 lutego 2019 r. złożyła do Urzędu Gminy pismo w którym domagała się, aby Wójt Gminy w drodze decyzji wydał następujące nakazy: - zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nakazać H. K. wylewającemu deszczówkę z rynien, która leci na drogę - wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, np. studzienek chłonnych na swojej posesji. - zgodnie z art. 3 pkt. 1 oraz art. 9 pkt. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - wyegzekwowania żeby H. K. oraz J. W. – podłączyli się do kanalizacji ściekowej od domu, nie od szamba, czy od rury przy szambie. W uzasadnieniu pisma H. M. wskazała, że H. K. wylewa swoje ścieki bytowe na drogę do kanalizacji deszczowej naprzeciwko jej okien oraz planuje podłączyć się do kanalizacji ściekowej od rury przy szambie dwukomorowym przy bramie. Także J. W. z jednego ze swych szamb pompuje ścieki bytowe na drogę w czasie deszczu. Postanowieniem z dnia 11 marca 2019 r. Wójt Gminy odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu Wójt Gminy wskazał, że nie zaistniały przesłanki wynikające z art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 145), to jest nie wykonywano prac mających wpływ na naturalne stosunki wodne i w związku z tym nie można nakazać przywrócenia stanu poprzedniego, a ponadto nieruchomość H. M. nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością H. K. Ponadto organ I instancji stwierdził, - co do żądania wydania decyzji nakazującej H. K. wykonanie urządzeń odwadniających, iż żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną, stąd na podstawie art. 61a §1 k.p.a. postępowanie nie może być wszczęte, - co do wyegzekwowania przyłączenia się do kanalizacji ściekowej H. K. i D. W. od domu, nie od szamba, czy od rury przy szambie jest żądaniem bezprzedmiotowym, z uwagi na fakt braku kanalizacji ściekowej przy ul. L. w K. (kanalizacja jest w trakcie budowy). Jednocześnie organ podkreślił niemożność działania Wójta Gminy w ramach prewencji, o którą zwracała się wnioskodawczyni oczekując stosownych działań i żądań Wójta w stosunku H. K., m.in. wykonania studzienek do deszczówki z rynien jeszcze przed położeniem kostki na posesji H. K. W ocenie organu działanie takie ograniczałoby prawa właściciela i byłoby niezgodne z obowiązującym prawem. W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego H. M. wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji. Wskazała, że jej sąsiad H. K. od zawsze wylewa swoje nieczystości bytowe do kanalizacji deszczowej, przez co niejednokrotnie zalana była jej posesja. Ponadto wskazała na brak podstawy prawnej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej wykonania studzienek chłonnych do deszczówki z rynien. Wyjaśniła, że spływ deszczówki z posesji nie może być kierowany na sąsiednie działki ani również na drogi publiczne, wodę opadową należy zagospodarować na własnym ternie. Odwołująca się nie zgadzała się również z twierdzeniem organu, że nie jest stroną postępowania. Uważa bowiem, że ma interes prawny do ochrony swojego zdrowia i mienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 3 czerwca 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że przepisy ustawy Prawo wodne z 2001r. nie obowiązują obecnie i żądanie skarżącej należało rozpatrywać w oparciu o przepis art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2017r., będący odpowiednikiem powołanego przez skarżącą przepisu art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2001r. Zdaniem organu odwoławczego w odniesieniu do skarżącej nie zachodzą przesłanki zastosowania tego przepisu. SKO wskazało też, że w pozostałym zakresie organ I instancji słusznie uznał wniosek strony za bezprzedmiotowy z uwagi na brak kanalizacji ściekowej przy ul. L. w K. (kanalizacja jest w trakcie budowy). Kolegium, odnosząc się do zarzutów zażalenia, wyjaśniło iż z ustaleń organu I instancji wynika, że nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości odnośnie zmiany stanu wody wynikających z działalności czy też zaniechań właścicieli gruntów zlokalizowanych przy ul. L., mających szkodliwy wpływ na grunty znajdujące się w sąsiedztwie, a w związku z czym przesłanka z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie została wypełniona, co oznacza, że w rozpatrywanym przypadku wnioskodawczyni nie posiada interesu prawnego, by żądać wydania decyzji przewidzianej art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Organ II instancji podkreślił, że wody opadowe z terenu prywatnych posesji przy ul. L. spływają naturalnie z uwagi na położenie obydwu nieruchomości należących do H. K. i J. W. Odnośnie podjęcia działań prewencyjnych przez organ I instancji w celu zobowiązania H. K. do wykonania m.in. studzienek do deszczówki z rynien na terenie posesji organ I instancji prawidłowo wyjaśnił, iż takie działanie jest bezprawne i stanowiłoby ograniczenie nieruchomości stanowiącej własność innych podmiotów. H. M. na powyższe rozstrzygniecie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 78 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ odwoławczy wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Skarżąca wskazała, że wszystkie przez nią złożone dowody, wyjaśnienia, pisma urzędowe, dokumentacja fotograficzna, wyroki sądowe, ekspertyzy, opinia biegłej sądowej z zakresu ochrony środowiska zostały przez Kolegium zignorowane. Wskazała, że swój interes prawny wywodzi z ochrony prawa własności, to jest z przepisów prawa zawartych w Konstytucji RP. Skarżąca podniosła, że H. K. stale wylewa ścieki bytowe na drogę. Został za to ukarany przez sąd, lecz nic to nie zmieniło. Wylewa on na drogę także deszczówkę z trzech rynien. Zmiana tej sytuacji jest prawnym obowiązkiem Gminy. Wylewanie deszczówki wraz ze ściekami na drogę prowadzi do podmywania nieruchomości skarżącej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Praw o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2018 poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Skarżąca domagała się w swym piśmie datowanym 9 lutego 2019r. "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", by zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wójt nakazał wylewającemu deszczówkę z rynien, która leci na drogę wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom np. studzienek chłonnych na swojej posesji. Domagała się także, by na podstawie art. 3 pkt 1 oraz art. 9 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wyegzekwowano od sąsiadów H. K. i D. W. podłączenie do kanalizacji ściekowej od domu a nie od szamba. Powołany przez skarżącą jako podstawa jej żądania przepis art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1121), obowiązującej do dnia 31 grudnia 2017r. stanowił, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Przepis art. 234 ust. 3 obowiązującej obecnie – od 1 stycznia 2018r. ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t,j. Dz.U. z 2018r. poz. 2268), będący odpowiednikiem cytowanego powyżej, poprzednio obowiązującego przepisu stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Obie powołane wyżej regulacje są zatem w znacznym stopniu podobne i żądanie skarżącej powołujące się na regulację poprzednio obowiązującą, organy administracji trafnie uznały za wniosek oparty w istocie na przepisie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego z 2017r. Dotyczy on ściśle określonego stanu faktycznego, a mianowicie zmian stanu wody na gruncie spowodowanych przez jego właściciela, szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie. Legitymacja do złożenia wniosku o zastosowanie środka przewidzianego w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego przysługuje niewątpliwie właścicielom gruntów na które szkodliwie wpływa zmiana stosunków wodnych na gruncie. Zarówno z wniosku z dnia 9 lutego 2019r. jak i z wszelkich pism znajdujących się w aktach administracyjnych wynika jednoznacznie, że istotą działania skarżącej jest zamiar doprowadzenia do zaniechania odprowadzania ścieków bytowych wraz z deszczówką na drogę przez jej sąsiadów, zamieszkujących na posesjach znajdujących się po drugiej stronie tejże drogi. Wprowadzanie ścieków na grunty sąsiednie jest jednoznacznie zakazane z mocy art. 234 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego z 2017r. Stanowi to jednakże działanie odrębne od zmiany stanu wody na gruncie i pozostaje poza powołaną wyżej regulacją z art. 234 ust. 3 tej ustawy. Także art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2018r. poz. 1152 ze zm.) zabrania wprowadzania ścieków bytowych i ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych będących skutkiem opadów atmosferycznych, a także wprowadzania tych wód opadowych i roztopowych oraz wód drenażowych do kanalizacji sanitarnej. Czyn zabroniony jakim jest wprowadzanie ścieków na grunty sąsiednie wiąże się zarówno z odpowiedzialnością karną jak i cywilną sprawcy. Rzeczą właściwych organów jest stosowanie przewidzianych prawem konsekwencji w każdym przypadku, gdyby popełnienie taki czynu zostałoby udowodnione. Nie jest natomiast środkiem przewidzianym w tej sytuacji przez ustawodawcę żądanie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego z 2017r. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn.. akt II OSK 2036/17). Także powołany wyżej art. 9 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, powierzający gminie jako zadanie własne zbiorowe odprowadzanie ścieków nie daje podstaw do tego, by wydać decyzję administracyjną w sprawie zastosowaniu środka oczekiwanego przez skarżącą. Zgodnie z art. 61 a §1 k.p.a. jeśli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Skoro skarżąca domagała się w swym wniosku skierowanym do organu administracji, by zastosował środek nieprzewidywany przez ustawę w przedstawionym przez nią stanie faktycznym, to w pełni trafna była odmowa wszczęcia postępowania przez organ administracji na podstawie art. 61 a §1 k.p.a. Trafna jest także ocena organów, że bezprzedmiotowym byłoby postępowanie dotyczące przyłączenia kogokolwiek do kanalizacji ściekowej, skoro taka kanalizacja w danym miejscu nie istnieje. Brak zaś prawnego instrumentu pozwalającego na zobowiązanie właściciela gruntu do dokonania takiego przyłączenia w przyszłości. Tym bardziej interesu prawnego w żądaniu takiego przyłączenia nie sposób dopatrywać się po stronie właścicielki gruntu położonego po drugiej stronie drogi publicznej. W tym stanie sprawy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.