III SA/Gd 481/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymiany zagranicznego prawa jazdy oddala skargę. W dniu 3 marca 2010 r. do Starostwa Powiatowego w M. wpłynął wniosek J. T. o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą bez sprawdzenia kwalifikacji. Decyzją z dnia 23 marca 2010 r. nr [...] Starosta, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 90 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 114 ust. 4, art. 91 pkt 2, art. 97 ust.4, art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) odmówił J. T. wymiany zagranicznego prawa jazdy. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że wniosek w/w dotyczył wymiany prawa jazdy kategorii BC1, C, BE, C1E, CE wydanego na Ukrainie. Po weryfikacji dokumentów organ stwierdził jednak, że w/w figuruje w ewidencji i posiada polskie prawo jazdy kat. A, B, C, E o numerze [...], numer druku [...], wydane 27 grudnia 2002 r. przez Starostę. Co istotne, wobec w/w został prawomocnym wyrokiem Sadu Rejonowego w M. orzeczony został zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat, liczony od 5 lipca 2006 r. do 4 lipca 2008 r. W związku z tym możliwe jest odzyskanie zatrzymanego prawa jazdy po zdaniu egzaminu sprawdzającego o czym mówi art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nie ma zatem możliwości wymiany prawa jazdy uzyskanego za granicą wobec osoby, która jednocześnie posiada ważne polskie prawo jazdy. Dyspozycja art. 97 ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym stanowi bowiem jednoznacznie, że kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy. W odwołaniu od w/w decyzji J. T. wniósł o uchylenie wydanego rozstrzygnięcia i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z jego wnioskiem z dnia 3 marca 2010 r. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że organ w ogóle pominął treść art. 94 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz regulacje Konwencji o pozbawianiu uprawnień do kierowania pojazdami, sporządzonej w Luksemburgu dnia 17 czerwca 1998 r. W ocenie odwołującego naruszono także dyspozycję art. 94 ust. 4 w/w ustawy uznając, że posiada on ważne krajowe prawo jazdy. Tymczasem prawo jazdy wydane w 2002 r. jest nieważne a organ winien zaliczyć odwołującemu egzamin zdany na Ukrainie jako egzamin sprawdzający w rozumieniu art. 114 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 94 ust. 2, art. 99 ust. 4 i art. 114 ust. 1 pkt 2b ustawy – Prawo o ruchu drogowym decyzją z dnia 9 sierpnia 2010 r. (sygn. akt 1973/10) utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Starosty . W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że w następstwie zapadłego wyroku sądu karnego odwołującego nie pozbawiono uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi lecz jedynie okresowo zatrzymano bezterminowe prawo jazdy, które jest nadal ważne. Okres dwóch lat, na które prawo jazdy zostało zatrzymane upłynął zaś w dniu 4 lipca 2008 r. Prawo jazdy to może być zwrócone, nie mniej jednak po odbyciu egzaminu kontrolnego zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2b ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W takiej sytuacji odwołujący się nie może otrzymać prawa jazdy w wyniku wymiany ukraińskiego prawa jazdy. W istocie byłoby to bowiem drugie krajowe prawo jazdy. Co nadto istotne, przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie przewidują możliwości zaliczenia egzaminu zdanego na Ukrainie jako egzaminu zdanego w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2b w/w ustawy. Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie jest bowiem egzaminem, który ma obowiązek zdać osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J.T. wniósł o uchylenie w/w decyzji organu odwoławczego. Decyzji tej skarżący zarzucił: - naruszenie art. 94 ust. 1 – 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną interpretację i uznanie, że prawo jazdy wydane w 2002 r. jest nadal ważne; - naruszenie art. 94 ust. 2 i art. 114 ust. 1 i 2 poprzez brak uznania (na tle Konwencji z 17 czerwca 1998 r.), że sprawdzenie kwalifikacji mające miejsce w innym państwie winno odnieść skutek w Polsce. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska a tym samym zmiany zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 27 września 2010 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi wskazując ponadto, że zmuszanie go do powtórnego zdawania egzaminu sprawdzającego kwalifikacje jest przejawem przedłużania działania środków karnych poza ramy Kodeksu karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Jako podstawę rozstrzygnięcia, Sąd przyjął następujący stan faktyczny: Skarżący posiada uprawnienie do kierowania pojazdami - polskie prawo jazdy do kierowania pojazdami kat. A, B, CE, T nr [...] (bezterminowe). Wyrokiem Sądu Rejonowego w M.z dnia 26 września 2006 r. sygn. akt [...], w związku z kierowaniem samochodem w stanie nietrzeźwości, orzeczono wobec niego m.in. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres dwóch lat z zaliczeniem zatrzymania prawa jazdy od dnia 5 lipca 2006 r. W zawiadomieniu o zastosowaniu w/w środka karnego pouczono skarżącego, że przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdami uzależnione jest od zadania egzaminu sprawdzającego. Z akt sprawy wynika, że skarżącemu nie cofnięto uprawnień do kierowania pojazdami. Wnioskiem z dnia 3 lutego 2010 r. J.T. wystąpił do Starosty o wymianę wydanego na Ukrainie prawa jazdy kat. BC1, C, BE, C1E, CE na prawo jazdy krajowe bez sprawdzania kwalifikacji. Przedstawiony powyżej stan faktyczny nie jest między stronami sporny, a istota sporu w rozpatrywanej sprawie, sprowadza się do odmiennego rozumienia mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm., zwana dalej ustawą). Kwestia wymiany zagranicznego prawa jazdy na polskie prawo jazdy znalazła uregulowanie w art. 94 ust. 2 ustawy. W myśl tego przepisu osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą, która zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, może otrzymać polskie krajowe prawo jazdy po oddaniu zagranicznego ważnego prawa jazdy organowi wydającemu prawo jazdy, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli zagraniczne prawo jazdy nie jest zgodne ze wzorem określonym w Konwencji wymienionej w ust. 1 pkt 2 lit. a), dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest zdanie części teoretycznej egzaminu państwowego – warunek ten nie dotyczy prawa jazdy wydanego przez państwo, o którym mowa w ust. 1 pkt 1. Z kolei w myśl art. 97 ust. 4 ustawy kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem. Wskazać również należy, że wykładni przepisów ustawy o ruchu drogowym należy dokonywać z uwzględnieniem postanowień Konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r., Nr 5, poz. 40; dalej zwana Konwencją), która wprowadza zasadę wzajemnego uznawania dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami przez państwa – sygnatariuszy Konwencji. Odnosząc treść powyższych przepisów do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż podnoszone przez stronę okoliczności nie mogły skutecznie zakwestionować prawidłowości rozstrzygnięć organów obydwu instancji. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak również w skardze oraz w piśmie z dnia 27 września 2010 r. skarżący podnosi, że nie mają racji organy twierdząc, że nie może dojść do wymiany ukraińskiego prawa jazdy na polskie m.in. z tego powodu, że posiada on ważne polskie prawo jazdy. Jego zdaniem, jako że posiadane przez niego polskie prawo jazdy nie daje aktualnie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi na polskich drogach, dokument ten nie jest ważny. W tym miejscu Sąd stwierdza, że ze stanowiskiem skarżącego w powyższej kwestii zgodzić się nie może. Wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia 26 września 2006 r. orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres dwóch lat z zaliczeniem zatrzymania prawa jazdy od dnia 5 lipca 2006 r. W myśl art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 4 ustawy osobom ubiegającym się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 ( pkt a) oraz o zwrot zatrzymanego prawa jazdy (pkt b), którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok, dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Na mocy powołanego wyżej wyroku skarżący nie utracił nabytych w Polsce uprawnień do kierowania pojazdami i jego prawo jazdy nr [...] jest nadal ważne, nie może on natomiast z tych uprawnień korzystać i stan ten będzie trwał do chwili niespełnieniem warunków do odzyskania prawa jazdy. Idąc dalej, jako że skarżący posiada już polskie prawo jazdy, chcąc je odzyskać musi spełnić przewidziane prawem polskim przesłanki, w tym zdać egzamin państwowy na warunkach i w trybie określonym w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz. 1834 ze zm.). Tym samym nie ma racji skarżący twierdząc, że skoro polski zakaz kierowania pojazdami obowiązuje także w innych państwach, to dotyczy to także sprawdzania kwalifikacji w drodze egzaminu, który można zadać w innym kraju i co wiąże władze naszego kraju – odwołano się przy tym do sporządzonej Konwencji o pozbawianiu kierowców uprawnień do kierowania pojazdami sporządzonej w dniu 17 czerwca 1998 r. Powoływanie się na przepisy tej Konwencji jest w niniejszej sprawie o tyle niezasadne, że jest ona aktem unijnym i obowiązuje we wszystkich krajach UE, do których Ukraina nie należy. Dodać przy tym należy, że przyjęte w Konwencji rozwiązania maja na celu wykluczenie możliwości uzyskania prawa jazdy w pozostałych państwach członkowskich przez osoby, które je utraciły w innym państwie Unii. Nie ma zatem racji skarżący twierdząc, że zmuszanie go do powtórnego zdawania egzaminu sprawdzającego kwalifikacje jest przejawem przedłużania działania środków karnych poza ramy Kodeksu karnego. W sytuacji bowiem, gdy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązywał do dnia 4 lipca 2008 r., po tej dacie skarżący mógł podjąć kroki zmierzające do przywrócenia tych uprawnień. Zatem to działania skarżącego tj. najpierw ich niepodjęcie, a potem próba obejścia przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 4 ustawy spowodowały, że skarżący nadal nie może prowadzić pojazdów mechanicznych. Na koniec warto jeszcze zauważyć, że regulujące zasady posługiwania się prawem jazdy uzyskanym w innym państwie art. 94 polskiej ustawy oraz art. 41 Konwencji generalnie opierają się na zasadzie wzajemnego uznawania dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami przez państwa – sygnatariuszy Konwencji. Zasada wzajemności nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Z punktu widzenia niniejszej sprawy najistotniejsze jest zastrzeżenie zawarte w art. 41 ust. 6 Konwencji. Z przepisu tego wynika, że na zasadzie odstępstwa od wzajemnego uznawania uprawnień, przepisy Konwencji nie zobowiązują Umawiających się Stron do uznawania ważności krajowych lub międzynarodowych praw jazdy wydanych na terytorium innej Umawiającej się Strony w dwóch sytuacjach: po pierwsze w przypadku osób, których stałe miejsce zamieszkania w tym czasie znajduje się na ich terytoriach lub zostało ono przeniesione na ich terytoria po wystawieniu tych praw jazdy; po drugie: w przypadku praw jazdy wydanych kierującym, których stałe miejsce zamieszkania w czasie ich wydawania nie znajdowało się na terytorium, na którym te prawa jazdy zostały wydane, lub których miejsce zamieszkania po wydaniu tych praw jazdy zostało przeniesione na inne terytorium. Jakkolwiek organy orzekające w sprawie tym zagadnieniem w ogóle się nie zajmowały, warto zauważyć, że jak wynika z akt sprawy skarżący zarówno w 2007 r., jak i po uzyskaniem prawa jazdy na Ukrainie zamieszkiwał cały czas w tym samym miejscu tj. w M. przy ul. [...]. - tym samym nie mamy w tym przypadku do czynienia z wystąpieniem o zmianę zagranicznego prawa jazdy w związku ze zmianą przez skarżącego miejsca zamieszkania. Wprawdzie w piśmie procesowym z dnia 27 września 2010 r. stwierdzono, że z uwagi na trudności z pracą w kraju skarżący wyjechał za granicę ( tj. na Ukrainę) gdzie, aby zarabiać korzystniej, chcąc posiadać kwalifikacje zdał egzamin na prawo jazdy, jednak z akt sprawy nie wynika by mogło to mieć związek ze zmiana miejsca stałego pobytu. Nadto zauważyć trzeba, że skarżący uzyskał ukraińskie prawo jazdy w dniu 20 stycznia 2010 r., a już w dniu 3 lutego 2010 r. wystąpił z wnioskiem o jego wymianę, z czego wynika, że bardzo krótko posługiwał się nim na terenie Ukrainy. Tym samym w niniejszej sprawie występuje sytuacja, o jakiej mowa w art. 41 ust. 6 Konwencji, co daje możliwość odstępstwa od wyrażonej w Konwencji zasady wzajemności. Uwzględniając powyższe Sąd w podsumowaniu stwierdził, że skarżący nadal posiada ważne krajowe prawo jazdy, tym samym nie może ubiegać się o wymianę w trybie art. 94 ust. 2 ukraińskiego prawa jazdy, prowadziłoby to bowiem naruszenia przyjętej w art. 97 ust. 4 ustawy zasady, że kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 753/09 stwierdził, że: "Kierowca posiadający ważne polskie prawo jazdy, które zostało mu zatrzymane w związku z kierowaniem samochodem w stanie nietrzeźwości i który w tym czasie uzyskał zagraniczne prawo jazdy nie może skorzystać z uprawnienia określonego w art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 20 VI 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym." – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, co mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższa konstatacja skutkuje uznaniem, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja [...] są zgodne z prawem. Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, Sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.