III SA/Gd 485/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka ( spr. ) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 23 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia 17 października 2011 r. znak [...] Marszałek Województwa [...] działając na podstawie art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków rodzin przemieszczających się we wspólnocie, decyzji nr 207 z dnia 7 kwietnia 2006 r. Komisji Administracyjnej ds. Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących dotyczącej interpretacji art. 76 i art. 79 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 oraz art. 10 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (EWG) nr 574/72, art. 1, art. 3 pkt 23 lit. a, pkt 24 lit. c, art. 5 ust. 2, art. 21 i art. 23a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 15 i § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 104, art. 107 i art. 130 § 1 i § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku A. P. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego złożonego w dniu 29 czerwca 2007r. odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci M., K. i O. od dnia 1 września 2007 r. oraz dodatków na ww. dzieci: z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (K.) od dnia 1 września 2007 r.; z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej (O.) od dnia 1 września 2007 r.; z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (O.) od dnia 1 września 2007r. Ponadto organ orzekł o odmowie przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci M. i K. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia 4 września 2007 r. strona uzyskała prawo do świadczeń rodzinnych na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. Od 3 maja 2007 r. T. P. z uwagi na podjęcie pracy w Norwegii objęty został ustawodawstwem obowiązującym w tym kraju. Tym samym – z uwagi na wydanie ww. decyzji po zaistnieniu elementu koordynacji – zaszła konieczność wyeliminowania ww. decyzji z dnia 4 września 2007 r. z obrotu prawnego, co nastąpiło decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 października 2010 r. Organ wskazując z kolei na konieczność zastosowania w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego podniósł, że w okresie zasiłkowym 2006/2007 ojciec dzieci uzyskał dochód za pracę w Norwegii. Pierwszym pełnym przepracowanym przez ww. miesiącem był czerwiec 2007r, a dochód wyniósł 8.405 koron norweskich. W przeliczeniu na złotówki dochód ten wyniósł 795,79 zł na członka rodziny i tym samym przekroczone zostało kryterium dochodowe wynoszące 583 zł. W następstwie odwołania od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Marszałka Województwa [...]. Organ odwoławczy uzasadniając własną decyzję przedstawił schemat zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i wskazał, że od dnia 3 maja 2007 r. zaistniała przedmiotowa koordynacja z uwagi na podjęcie w Norwegii pracy przez T. P. Pierwszym pełnym przepracowanym przez ww. miesiącem (zgodnie z oświadczeniem T. P. z dnia 11 sierpnia 2011 r. znajdującym się w aktach sprawy) był czerwiec 2007r, a dochód wyniósł 8.405 koron norweskich. W przeliczeniu na złotówki dochód ten wyniósł 795,79 zł na członka rodziny. Przeliczenia dochodu dokonano na podstawie średniego kursu walut z ostatniego dnia roboczego pełnego miesiąca, w którym uzyskano dochód. W sprawie był to dzień 29 czerwca 2007 r. W tym dniu kurs 1 korony norweskiej wynosił 0,4734 zł. Po przemnożeniu dochód 5 osobowej rodziny wyniósł zatem 3.978,93 zł; na osobę dochód ten wyniósł 795,79zł. Tym samym przekroczone zostało kryterium dochodowe wynoszące 583 zł. W sprawie nie mógł mieć również zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dochód rodziny A. P. przekraczał bowiem sumę kryterium dochodowego (583 zł) oraz kwoty najniższego zasiłku (64 zł.) W związku z tym wydana decyzja organu pierwszej instancji była w pełni prawidłowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. P. zakwestionowała sposób wyliczenia dochodu, stanowiący podstawę do wydania negatywnego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, o następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przedmiotowa kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (vide: § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozstrzygając daną sprawę, sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji, w tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się uchybień, które musiały skutkować ich wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Sąd wskazuje, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Należy wskazać, iż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212), która co do zasady weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Z uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie wnioski w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego (jeden wniosek) oraz dodatków do zasiłku rodzinnego (3 wnioski) złożone przez skarżącą na przestrzeni lat 2006 – 2008 przekazane zostały do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] pismem z dnia 18 kwietnia 2011 r. zastosowanie w sprawie winny znaleźć przepisy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z art. 2 wskazanej ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. W myśl art. 4 w zw. z art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, a także osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł (art. 5 ust. 2). Ponadto, w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (art. 5 ust. 3 powołanej ustawy). Zgodzić się należy z wywodami organów, iż zasadniczo warunkujący możliwość przyznania zasiłku rodzinnego dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 omawianej ustawy). Należy wskazać, że pierwotnie organy badały wysokość dochodów rodziny skarżącej z roku 2006, jako poprzedzającego okres zasiłkowy obejmujący okres 1 listopada 2007 r. – 31 października 2008 r. Powyższe ustalenia organów dotyczące dochodu rodziny skarżącej w 2006 r. stały się podstawą pierwotnej decyzji z 4 września 2007 r. wydanej przez Wójta Gminy [...] i przyznającej zasiłki rodzinne i dodatki do zasiłku rodzinnego na okres od dnia 1 września 2007r. do dnia 31 sierpnia 2008r. Jednak sytuacja zmieniła się w związku z podjęciem zatrudnienia w Norwegii przez męża skarżącej (od dnia 3 maja 2007 r.) oraz uzyskaniem przez ww. osobę dochodu za pierwszy, pełen przepracowany miesiąc w Norwegii, tj. czerwiec 2007 r. Ww. okoliczności spowodowały, że w sprawie zaszła konieczność zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w tym przekazania sprawy zgodnie z właściwością do Marszałka Województwa [...] z uwagi na dyspozycję art. 23a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Co istotne, wcześniej, tj. decyzją z dnia 14 października 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność ww. decyzji Wójta Gminy [...] przyznającej świadczenia rodzinne od dnia 1 września 2007r. do dnia 31 sierpnia 2008r., z uwagi na jej wydanie przez organ niewłaściwy już po zaistnieniu wskazanego elementu koordynacji. Swoistą podstawę prawną dla Marszałka Województwa [...] do tego aby do dochodu rodziny zaliczyć także i te dochody, które zostały uzyskane przez członka rodziny (w tym przypadku męża skarżącej) już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych stanowił przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. W świetle art. 3 pkt 24 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych ww. dochód stanowił zatem tzw. dochód uzyskany. Bazę faktyczną do ww. działań stanowiło znajdujące się w aktach oświadczenie T. P. z dnia 11 sierpnia 2011 r. w przedmiocie uzyskania za czerwiec 2007 r. (pierwszy, pełny przepracowany miesiąc) dochodu netto w kwocie 8.405 koron norweskich. Ponadto w aktach administracyjnych znalazło się potwierdzenie przelewu ww. kwoty wystawione przez A. Dokumenty te zostały złożone do akt na wezwanie z dnia 13 czerwca 2011 r. skierowane do A. P. Jednocześnie organ pierwszej instancji ustalając dochód rodziny zastosował art. 3 pkt 23 lit a) ww. ustawy uznając za tzw. dochód utracony utratę dochodu spowodowaną uzyskaniem przez skarżącą prawa do urlopu wychowawczego. Przeliczając z kolei kwotę dochodu uzyskanego przez T. P. w czerwcu 2007 r. na walutę polską organ pierwszej instancji zastosował przeliczenie wskazane w § 15 ust. 8 ww. rozporządzenia. W związku z tym przeliczenia dokonano na podstawie średniego kursu walut z ostatniego dnia roboczego pełnego miesiąca, w którym członek rodziny uzyskał dochód (w realiach sprawy tym dniem był dzień 29 czerwca 2007 r. z kursem 0,4734 zł za 1 koronę). Faktem jest, iż organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji nie uzasadnił w sposób szczegółowy ww. przeliczenia. Wadliwość ta została naprawiona rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które w uzasadnieniu decyzji z dnia 23 maja 2012 r. szczegółowo przedstawiło mechanizm przedmiotowego wyliczenia. W następstwie ww. wyliczenia organ pierwszej instancji ustalił finalnie, że dochód na członka rodziny wyniósł 795,79 zł na osobę przekraczając ww. kryterium ustawowe. Tym samym skarżąca nie była uprawniona do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2007/2008. Ww. decyzja Marszałka Województwa [...] została następnie utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które skorygowało braki w zakresie uzasadnienia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Co istotne, organ odwoławczy w sposób precyzyjny wyjaśnił wszystkie okoliczności faktyczne sprawy (w tym wyliczenie dochodu rodziny skarżącej) jak i podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia z odwołaniem się do przepisów odnoszących się do koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i dotyczących świadczeń rodzinnych. W ocenie Sądu ww. decyzje organów administracji były rozstrzygnięciami prawidłowymi, co prowadzić musiało do oddalenia wniesionej skargi, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.