III SA/Gd 486/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia 25 września 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego postanawia 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 21 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę I. M. na opisane postanowienie Wojewody [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego. Wnioskiem z dnia 4 czerwca 2008 r. skarżąca zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przy czym ubiegający się o skorzystanie z instytucji prawa pomocy winien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów źródłowych nadesłanych w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 9 czerwca 2008 r. ustalono, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwojgiem małoletnich dzieci, oprócz mieszkania socjalnego o powierzchni 40,95 m2 nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawczyni oraz jej małżonek nie posiadają rachunków bankowych, maklerskich ani jakichkolwiek pojazdów mechanicznych, nie korzystają z pomocy społecznej. Przedłożone zaświadczenia potwierdzają, że średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącej za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca br. wyniosło 2 383,13 zł brutto. Jej małżonek uzyskuje natomiast dochód z tytułu umowy zlecenia, którego średnia wysokość w okresie od 1 marca do 31 maja br. wyniosła 2 315,32 zł brutto miesięcznie.Łączny dochód małżonków zadeklarowany w zeznaniu podatkowym za 2007 r. wyniósł 44 281,49 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała m.in., iż znaczna część dochodów przeznaczona jest na leczenie dzieci. Skarżąca określiła łączną wysokość kosztów utrzymania na 1068 zł miesięcznie. Natomiast przedłożone dokumenty źródłowe potwierdzają, iż w maju br. łączna kwota wydatków poniesionych przez skarżącą (opłaty za przedszkole, obiady w szkole, czynsz, energię elektryczną, telewizję kablową oraz telefon komórkowy) wyniosła 1 118,51 zł. Natomiast zakup leków w styczniu, lutym i kwietniu br. został udokumentowany fakturami VAT na łączną kwotę 183,18 zł. Biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku oraz nadesłanych dokumentach źródłowych należy podkreślić, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Za taką oceną przemawia okoliczność, że zarówno skarżąca, jak i jej małżonek posiadają stałe źródło utrzymania (stosunek pracy, umowa zlecenia), z którego osiągają średni miesięczny dochód brutto w kwocie 4 698,45 zł, przeznaczony na potrzeby czteroosobowej rodziny. Uwzględniając udokumentowane wydatki, trudno przyjąć, że w takiej sytuacji, skarżąca nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w związku z dochodzeniem swoich racji przed Sądem. Uwzględniono przy tym wysokość kosztów sądowych, jakie mogą wystąpić w niniejszej sprawie, w tym opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (100 zł) oraz ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości określonej w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), tj. kwocie 100 zł. Jednocześnie, zdaniem Sądu, skarżąca dostatecznie wykazała, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego też postanowiono przyznać prawo pomocy przez ustanowienie adwokata, zapewniając tym samym faktyczną realizację konstytucyjnego prawa do sądu. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.