III SA/Gd 487/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: WSA Felicja Kajut (spr.) WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Wojewody z dnia 5 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia 24 lutego 2010 r. nr [...] oraz decyzję Wojewody z dnia 20 listopada 2009 r. nr [...] i decyzję Prezydenta Miasta z dnia 28 września 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej S. C. 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 28 września 2009 r. Prezydent Miasta działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego orzekł o odmowie wymeldowania S. C. z pobytu stałego w lokalu nr [...], położonego przy ul. [...] w S. W następstwie odwołania od tej decyzji wniesionego przez A, J. Wojewoda decyzją z dnia 20 listopada 2009 r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia 28 września 2009 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcie organu odwoławczego wskazano m.in. na braki postępowania dowodowego oraz na konieczność zebrania materiału, który bezspornie uzasadniałby decyzję organu meldunkowego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta w dniu 24 lutego 2010 r. wydał decyzję, w której orzekł o wymeldowaniu S.C. z pobytu stałego w lokalu nr [...], położonym przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika iż w/w opuściła sporny lokal i nie stanowi on aktualnie jej centrum życiowego. S.C., jak sama stwierdziła, w przedmiotowym lokalu przebywa sporadycznie, czasami nocuje w mieszkaniu siostry przy ul. [...] w S., a czasami w mieszkaniu szwagra przy ul. [...] nr [...] w S., gdzie przechowuje rzeczy osobiste oraz dokumenty. Lokal przy ul. [...] znajduje się w stanie utrudniającym normalne w nim funkcjonowanie, strona obawia się również zachowania mieszkającego tam siostrzeńca J. J. W odwołaniu od w/w decyzji S. C. wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu odwołania - w opozycji do twierdzeń Prezydenta Miasta - wskazano, że postępowanie administracyjne zostało zainicjowane przez osobę nieuprawnioną a organy tej okoliczności nie dostrzegły, tym samym został naruszony art. 28 k.p.a. Co więcej, w sprawie opuszczenie lokalu nie miało charakteru trwałego i lokal ten nadal stanowi jej centrum życiowe. Nadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 10 i 81 k.p.a., a nadto pomijania w toku postępowania ustanowionego przez stronę pełnomocnika. Wojewoda decyzją z dnia 5 lipca 2010 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie okoliczności sprawy uznać należało, że sporny lokal nie stanowi tzw. centrum życiowego S. C., organ nie ma bowiem wątpliwości, że nie zamieszkuje ona w nim stale, brak też dowodu, by w została do jego opuszczenia zmuszona. Odnosząc się do zarzutu braku udziału w postępowaniu pełnomocnika strony, organ wskazał, że w toczącym się przed nim postępowaniu odwoławczym pełnomocnik miał zapewniony pełny udział, nadto sprawa jest ponownie rozpoznawana pod względem merytorycznym, zaś strony mogą przedstawiać swoje racje, zarzuty i wnioski. Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., bowiem strona brała czynny udział w postępowaniu jak również została poinformowana o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Organ nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a. stwierdzając, że skoro A. J. jest jednym ze współwłaścicieli spornego lokalu, to może występować jako strona w przedmiotowym postępowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S.C. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego, jak również poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta. Wydanym rozstrzygnięciom zarzucono naruszenie: - art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niepowiadomienie skarżącej reprezentowanej przez pełnomocnika o zakończeniu postępowania dowodowego, co uniemożliwiło jej obronę swojego interesu w związku ze zmianą stanu faktycznego sprawy; - art. 40 § 2 k.p.a. polegające na zaniechaniu informowania pełnomocnika skarżącej o prowadzonym postępowaniu i doręczaniu wydawanych w sprawie rozstrzygnięć; - art. 136 w związku z art. 138 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania dowodowego celem ustalenia stanu faktycznego sprawy na dzień wydania przez ten organ decyzji; - art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że A. J. jest stroną postępowania pomimo, że nie posiada interesu prawnego wyrażonego normą prawa materialnego: - art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędne zastosowanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalanie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 22 grudnia 2010 r. skarżąca podtrzymała złożoną przez siebie skargę, zaś uczestniczka postępowania A. J. wniosła o jej uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.) W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto z przepisu art. 135 p.p.s.a. wynika, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestię wymeldowania osoby z miejsca stałego pobytu normuje przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ) zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wynika z powyższego, że do wszczęcia postępowania, które przedmiotem jest wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego może być wniosek strony lub może być ono wszczęte z urzędu ( zob. art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej jako k.p.a.). Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony postępowania szeroko omawiane jest zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądownictwa administracyjnego. Najwięcej wątpliwości budzi ocena interesu prawnego ściśle określonych osób i związanego z tym udziału tych osób w konkretnych postępowaniach administracyjnych. Poglądy literatury i orzecznictwa na ten temat omówiono, między innymi, w komentarzu B. Adamiak i J. Borkowskiego do k.p.a. – Wydawnictwo CH Beck, wydanie 3, Warszawa 2000 r., str. 191-206. Wskazano tam, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. musi mieć swoje oparcie w konkretnych przepisach prawa materialnego, a dopiero jego istnienie oraz związek z rozpoznawaną sprawą warunkuje przyznanie konkretnej osobie przymiotu strony w takim postępowaniu. Sąd podziela definicję zawartą w tym komentarzu, iż stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. będzie osoba fizyczna lub prawna, która na podstawie prawa obowiązującego może czy też powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej działający w granicach jego właściwości i kompetencji. Tylko tak rozumiana strona postępowania może doprowadzić do jego wszczęcia, jak również musi być przez organ administracji wezwana do udziału w postępowaniu wszczętym z urzędu (por. str. 206 tego komentarza). W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, A. J. na wniosek której doszło do wszczęcia postępowania nie jest współwłaścicielem lokalu nr [...], położonego przy ul. [...] w S. – jak to błędnie stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – lecz jego najemcą wspólnie z I. K., S.C. i S. C.. W tych konkretnych okolicznościach faktycznych i prawnych brak było zatem podstaw do przyjęcia, iż A. J. posiadała interes prawny do wszczęcia tego postępowania oraz udziału w nim w charakterze strony. Kwestia wymeldowania współnajemcy lokalu mieszkalnego żaden sposób nie wpływa bowiem na sytuację prawną drugiego najemcy. Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy do organu I instancji wpłynął wniosek A. J. wszczęcie postępowania w sprawie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego, organ ten winien był to postępowanie na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 28 k.p.a. umorzyć. Mógł on również rozważyć możliwość ewentualnego wszczęcia postępowania w tej sprawie z urzędu, do czego był uprawniony na mocy powołanych wyżej przepisów k.p.a. i ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W sytuacji bowiem wpłynięcia do organu pisma zainteresowanego podmiotu ( nie będącego stroną postępowania ), powinien on rozważyć, czy nie zawiera ono informacji o podstawie do wszczęcia postępowania z urzędu. Powyższego – pomimo zarzutów pełnomocnika skarżącej dotyczących tej kwestii - nie dostrzegły oba orzekające w sprawie organy uznając A. J. za stronę przedmiotowego postępowania. W jego toku - poza jego wszczęciem – doszło nadto do rozpoznania przez organ odwoławczy złożonego przez A. J. odwołania. Z tych przyczyn Sąd korzystając z możliwości jakie daje art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu nie tylko zaskarżonych skargą decyzji, ale również o uchyleniu decyzji Wojewody z dnia 20 listopada 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 28 września 2009 r., wszystkie one bowiem są dotknięte tą samą wadą i stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jak i przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik tej sprawy. Z uwagi na omówione wady zaskarżonych decyzji, jak również wcześniej wydanych w sprawie decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu pierwszej instancji, Sąd uznał, że zbędnym jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi jako nie mających podstawowego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje wobec uwzględnienia skargi oparcie w przepisie art. 200 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań.