III SA/Gd 488/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 marca 2018 r. nr [...]. Decyzją z dnia 22 marca 2018 r. Prezydent Miasta uchylił decyzję własną z dnia 15 maja 2016r., przyznającą A. R. świadczenie wychowawcze na dzieci: Z., E., K. i J. R. na okres od dnia 1.04.2016r. do 30.09.2017r. (pkt I); przyznał świadczenie wychowawcze na dzieci: E., K. i J. R. w kwocie po 500 zł miesięcznie na okres od 1.04.2016r. do 30.09.2017r. (pkt II); przyznał świadczenie wychowawcze na dziecko Z. R. w kwocie po 500 zł miesięcznie na okres od 1.10.2016r. do 30.09.2017r. (pkt III); odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko Z. R. na okres od 1.04.2016r. do 30.09.2016r. (pkt IV). W uzasadnieniu organ wskazał, że na wniosek skarżącej decyzją z dnia 15 maja 2016 r. przyznano jej prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: Z., J., E. i K. R.. Skarżąca, pomimo pouczenia zawartego w decyzji, nie zawiadomiła organu o uzyskaniu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia w firmie "A" Sp. z .o.o. w okresie od 5.01.2016 r. do 7.09.2016 r. Dopiero w dniu 26.01.2018 r. dostarczyła zaświadczenie "A" z dnia 30.12.2016r. z którego wynikało, że w okresie od 5.01.2016r. do 7.09.2016r. była zatrudniona u tego pracodawcy na podstawie umowy zlecenia, a uzyskany dochód za drugi miesiąc zatrudnienia, czyli za luty 2016r., wyniósł 1.057,08 zł netto. Ustalono, że miesięczny dochód na osobę w 6-cio osobowej rodzinie wyniósł 901,23 zł netto i przekroczył kwotę 800 zł miesięcznie na osobę w rodzinie, która stanowi kryterium uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Wobec powyższego należało uchylić decyzję z dnia 15 maja 2016 r. w części dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko Z. na okres od 1.04. 2016 r. do 30.09. 2016 r. i odmówić świadczenia na dziecko Z. na wskazany okres. W następstwie odwołania wniesionego przez A. R., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 16 maja 2018 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 pkt 1-2 i 4, pkt 19-20, art. 4-5, art. 7 ust. 1-3, art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 20 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, na podstawie zaświadczenia pracodawcy właściwie uwzględnił uzyskanie dochodu za luty 2016 r. w wysokości 1.057,08 zł netto, wobec czego miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł w lutym 901,23 zł netto i przekroczył kryterium dochodowe. W tej sytuacji świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, we wskazanym przez organ okresie, nie przysługiwało. Organ pierwszej instancji , rozpatrując w dniu 1 kwietnia 2016r. wniosek A. R. o przyznanie świadczenia wychowawczego nie miał żadnej wiedzy, że w lutym 2016 r. osiągnęła ona dochód w kwocie 1.057,08 zł. Nie wskazała ona we wniosku i załącznikach wszystkich okresów zatrudnienia, podstaw zatrudnienia i dochodów uzyskanych z tych źródeł. W sprawie zaistniała przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ( wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję). Kolegium stwierdziło , że choć organ pierwszej instancji nie wskazał prawidłowo podstawy prawnej swojej decyzji, nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem jak wynika z sentencji zgodnej z art. 151 §1 pkt 2 k.p.a. oraz faktu wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, sprawa została prawidłowo rozpoznana w tym trybie. A. R. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzuciła naruszenie: ̶ art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez błędną wykładnię, skutkującą błędnym uznaniem przez organ II instancji, iż dochód osiągnięty przez skarżącą w lutym 2016r. stanowił dochód uzyskany za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, co w rezultacie doprowadziło do wadliwego wyliczenia wysokości dochodu na jednego członka rodziny poprzez jego zawyżenie, a w konsekwencji utrzymania w mocy decyzji organu I instancji z dnia 22 marca 2018 r., gdy dochód osiągnięty przez skarżącą w lutym 2016 r. nie stanowił dochodu w rozumieniu tego przepisu, czyli uzyskanego w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, gdyż dochód ten był przysporzeniem otrzymanym po raz pierwszy a nie kolejnym; ̶ art. 27 ust. 1 ustawy, poprzez błędne zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny, mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego; ̶ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji; ̶ art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia: a. podstawy prawnej i interpretacji art. 7 ust. 3 ustawy w kontekście braku uzyskania odpowiedzi na postawione zarzuty, tj. dlaczego dochód osiągnięty przez skarżącą po raz pierwszy w lutym 2016 r. stanowił podstawę do obliczenia dochodu w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy, b. dlaczego przytoczone w odwołaniu fragmenty orzeczeń sądowych, wg organu II instancji "nie odnoszą się wprost do przedmiotu postępowania i nie mogą wpływać na ocenę tego rozstrzygnięcia", skoro np. WSA w Łodzi (II SA/Łd 902/16) zajął stanowisko, że "doliczeniu podlega bowiem dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty", ̶ art. 104 § 2 k.p.a., poprzez brak rozstrzygnięcia istoty sprawy, poprzez błędne uznanie przez organ II instancji, iż osią sporu jest art. 7 ust. 3 ustawy w kontekście uprawnienia (co do zasady) organu administracji do ustalenia dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, podczas gdy skarżąca kwestionowała zaliczenie do dochodu przysporzenie osiągnięte w lutym 2016r., które nie było przysporzeniem "następnym" w rozumieniu tego przepisu, a według skarżącej winien być doliczony dochód osiągnięty w marcu w wysokości 22,84 zł netto , gdyż był to dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty po raz pierwszy; ̶ art. 7 zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i wadliwe przyjęcie, prowadzące do błędu w ustaleniach faktycznych, iż dochód osiągnięty przez skarżącą w lutym 2016 r. w wysokości 1.057,08 zł , stanowił podstawę do ustalania dochodu na członka rodziny jako dochód "za drugi przepracowany miesiąc, tj. luty 2016r.", podczas gdy z zaświadczenia pracodawcy jednoznacznie wynika, iż dochód ten był dochodem pierwszym, a nie kolejnym, gdyż skarżąca nie uzyskała dochodu w styczniu 2016 r. W ocenie skarżącej organy obu instancji wybiórczo zinterpretowały przepis art. 7 ust. 3 ustawy pomijając jednostkę redakcyjną o treści " za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu", nie nadając temu przepisowi prawidłowego znaczenia, nie rozpoznały więc istoty sprawy. Ponadto nie zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, ponieważ organy znały sytuację majątkową skarżącej w lutym 2016 r. - organ decyzją z dnia 3 lutego 2017 r. uznał pobrane świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko za świadczenie nienależnie pobrane ze względu na przekroczenie wg organu I instancji kryterium dochodowego, ponieważ już wtedy został ustalony miesięczny dochód na jednego członka rodziny w wysokości 901,23 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Zaskarżone decyzje zostały wydane po wznowieniu postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 15 maja 2016r. Organy uznały, że przesłanką wznowieniową jest przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ( wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję). W ocenie organów rozpatrując wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego z dnia 1 kwietnia 2016 r. organ pierwszej instancji nie miał wiedzy, że w lutym 2016 r. osiągnęła ona dochód w wysokości 1057,08 zł , bowiem nie wskazała we wniosku i załącznikach wszystkich okresów zatrudnienia, podstaw zatrudnienia i dochodów uzyskanych z tych źródeł. Z uwagi na uzyskanie dochodu przez skarżącą w drugim miesiącu zatrudnienia - lutym 2016 r., miesięczny dochód w rodzinie skarżącej przekroczył kryterium dochodowe, uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że z informacji uzyskanej przez organy w styczniu 2018 r. wynika, że skarżąca od dnia 5 stycznia 2016 r. do dnia 7 września 2016 r. była zatrudniona w "A" Spółce z o.o. w W.. Z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia uzyskiwała wynagrodzenie. Informacji takiej skarżąca nie zawarła we wniosku z dnia 1 kwietnia 2016 r., wobec czego należy podzielić stanowisko organów, że zaistniała przesłanka wznowieniowa przewidziana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wskazania wymaga, że chybione jest stanowisko skarżącej, że nie została spełniona przesłanka wznowieniowa, bowiem organ pierwszej instancji znał jej sytuację majątkową i wiedział o osiągniętym przez nią w lutym 2016 r. dochodzie, gdyż decyzją z dnia 3 lutego 2017 r. uznał pobrane świadczenia wychowawcze za pobrane niezależnie z powodu dochodu osiągniętego w lutym 2016 r. Wyjaśnić trzeba, że chodzi o istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia 15 maja 2016r., nieznane temu organowi, który wydał tę właśnie decyzję, nie zaś nieznane organom, które wydały decyzje kontrolowane w niniejszym postępowaniu, czyli decyzje z dnia 22 marca 2018 r. i z dnia 16 maja 2018 r. Nowe dla sprawy okoliczności faktyczne, które wyszły na jaw , istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję -zatrudnienie skarżącej i uzyskiwanie przez nią z tego tytułu dochodu były okolicznościami istotnymi, bowiem dotyczyły sytuacji dochodowej skarżącej, która to sytuacja ma znaczenie przy ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ( Dz.U. z 2016 r. , poz.195 ze zm.) , dalej zwanej "ustawą", która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2016 r. - świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko (...), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zgodnie z art. 48 ust.1 ustawy, pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. W myśl art. 48 ust. 2 ustawy, w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. W niniejszej sprawie problemem kluczowym było, czy organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepis art. 7 ust. 3 ustawy , który stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W przypadku skarżącej, która uzyskała dochód po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, organy ustaliły dochód jej rodziny nie na podstawie dochodu , powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu ( marzec 2016r.), lecz na podstawie dochodu, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu ( luty 2016 r.). Z zaświadczenia spółki "A" , którym dysponowały organy wynika bowiem w sposób niewątpliwy, że uzyskanie dochodu nastąpiło dopiero w lutym 2016 r., a nie w styczniu 2016 r. Uzyskania dochodu nie można mylić z faktem zatrudnienia. W tej sytuacji do miesięcznego dochodu rodziny w wysokości 4350,27 zł należało dodać nie kwotę 1057, 08 zł (dochód za luty 2016 r.), ale kwotę 22,84 zł ( dochód za marzec 2016 r. ), co daje dochód w wysokości 4373,11 zł , a w przeliczeniu na osobę - 728,85 zł (4373,11 zł : 6 osób). W tej sytuacji dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę także - jak w przypadku ustaleń faktycznych dokonanych na potrzeby decyzji Prezydenta Miasta z dnia 15 maja 2016r. - nie przekracza kwoty 800,00 zł. W niniejszej sprawie w wyniku wznowienia postępowania mogłaby – wobec powyższego – zapaść jedynie decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej. Stwierdzenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 146 § 2 k.p.a. nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Wobec powyższego zarzuty skargi w omawianym zakresie należy podzielić, przy czym , odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 27 ust. 1 ustawy, stwierdzenia wymaga, że mimo powołania się przez organ pierwszej instancji na wskazany przepis nie miał on w niniejszej sprawie zastosowania, natomiast organ odwoławczy nie opierał na jego treści swojej decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd, stwierdzając naruszenie przez organy przepisów prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania , mające istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe stanowisko Sądu.