III SA/Gd 49/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 14 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [...]. Decyzją z dnia 14 listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 17 ust. 5, art. 30 ust. 1 pkt 1, ust. 6-9, art. 25 ust. 1, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia 28 kwietnia 2016 r. w całości i orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji z dnia 3 lipca 2013r. wraz z późniejszymi zmianami w sprawie przyznania K. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką J. G., w okresie od 1 grudnia 2013r. do 31 lipca 2014r. i odmówiło przyznania K. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 grudnia 2013r. do 31 lipca 2014r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji decyzją z dnia 3 lipca 2013r. przyznał K. G. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na córkę J. G. w kwocie 620 zł miesięcznie, na okres od 1 lipca 2013r. do 31 lipca 2014 r. W związku z uzyskaniem przez organ I instancji informacji o tym, że od 1 grudnia 2013r. K. G. uzyskała prawo do renty, organ I instancji decyzją z dnia 23 grudnia 2014r. orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, w okresie od 1 grudnia 2013r. do 31 lipca 2014r. w kwocie łącznej 5.500 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W następstwie odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 lutego 2016r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji decyzją z dnia 28 kwietnia 2016r. uchylił decyzję z dnia 3 lipca 2013r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozumieniu przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do renty. W sprawie bezsporne było, że organ I instancji decyzją z dnia 3 lipca 2013r. przyznał stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W chwili podejmowania tej decyzji odwołująca nie posiadała prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Z przesłanej do organu I instancji informacji ZUS Oddział w G. z dnia 17 września 2014 r. wynika, że od 1 grudnia 2013r. K. G. przyznano prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ wskazał, że w sprawie nie nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej ani zmiana sytuacji dochodowej strony. Strona utraciła uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego poprzez uzyskanie uprawnień do renty wypłaconej przez ZUS. Strona składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego była pouczana, kiedy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Także organ I instancji w decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne zawarł stosowne pouczenie. Zatem zaistniały przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy dające podstawę do stwierdzenia, że świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym, co stosownie do art.32 ust.1 ustawy daje podstawę do uchylenia decyzji. Zdaniem organu z dniem przyznania odwołującej prawa do renty prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustało. Zatem świadczenie z tego tytułu jest nienależne, a więc zaistniała podstawa do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Organ I instancji zasadnie uchylił decyzję organu I instancji z dnia 3 lipca 2013r. wraz z późniejszymi zmianami, jednak organ I instancji nie dokonał rozstrzygnięcia merytorycznego o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 grudnia 2013r. do 31 lipca 2014r., stąd konieczność dokonania rozstrzygnięcia takiego, jak w sentencji decyzji. K. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie. Przyznała, że przestała spełniać warunki do pobierania świadczenia, jednak nie zgadzała się z ustaleniami organu co do momentu utraty prawa do świadczenia. Wyjaśniła, że w 2013 r. złożyła w ZUS wniosek o przyznanie renty. Decyzją z dnia 29.09.2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał jej prawo do renty od dnia 1 grudnia 2013 r. Decyzję tę otrzymała na początku października 2014 r. Do momentu otrzymania decyzji z ZUS nie miała o czym informować organu - nie wiedziała, że renta zostanie jej przyznana od 1 grudnia 2013 r. Nie powinna z tego powodu ponosić negatywnych konsekwencji. W jej ocenie przestała spełniać przesłanki do pobierania świadczenia w momencie wydania przez ZUS decyzji z dnia 29.09.2014 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestie dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego normują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2016 r., poz.1518 ), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. wówczas, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. W myśl art. 32 ust. 1 ustawy organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W niniejszej sprawie doszło do uchylenia decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne i odmowy przyznania prawa do tego świadczenia za okres od dnia 1 grudnia 2013 r. do 31 lipca 2014r. z tym uzasadnieniem , że świadczenie pielęgnacyjne wypłacone skarżącej w tym okresie było świadczeniem nienależnie pobranym. Podstawą uznania świadczenia za nienależnie pobrane był fakt uzyskania przez skarżącą z dniem 1 grudnia 2013 r. prawa do renty oraz fakt, że skarżąca pouczana była o tym, kiedy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. W związku z takim stanowiskiem organów obu instancji zauważyć należy, że - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym - o nienależnie pobranym świadczeniu w rozumieniu przywołanego przepisu z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy możemy mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z rzeczywistym skorzystaniem z określonej formy wsparcia finansowego, mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania, ale przy zaistnieniu świadomości osoby, która świadczenie pobiera, iż świadczenie jej nie przysługuje. Tymczasem w niniejszej sprawie organy nie wzięły w ogóle pod uwagę faktu, że skarżącej co prawda przyznano rentę od dnia 1 grudnia 2013 r., ale decyzja ZUS w tym przedmiocie zapadła dopiero w dniu 29 września 2014 r. Decyzję tę skarżąca otrzymała dopiero w październiku 2014r. Tak więc wiedzę o tym, że przyznano jej rentę od dnia 1 grudnia 2013 r. skarżąca uzyskała już po upływie terminu, na jaki przedmiotowe świadczenie zostało jej przyznane. Dokumenty dotyczące tych kwestii znajdowały się w aktach administracyjnych. Z dokumentów tych wynika także, że nawet orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, w którym ustalono, że częściowa niezdolność skarżącej do pracy istniała w dniu 1 grudnia 2013 r., zostało wydane w dniu 22 sierpnia 2014 r., czyli po upływie terminu, na jaki świadczenie zostało skarżącej przyznane. W ocenie Sądu sytuacja taka wyklucza uznanie pobranego przez skarżącą świadczenia za świadczenie pobrane nienależnie. W czasie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca nie miała i nie mogła mieć świadomości ani żadnych podstaw do tego by uważać, że świadczenie to jej nie przysługuje. W trakcie pobierania przez nią świadczeń nie zaistniała żadna przesłanka powodująca ustanie, zawieszenie prawa do przedmiotowego świadczenia czy też wstrzymania jego wypłaty. Sam fakt złożenia przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do renty nie może mieć w niniejszej sprawie znaczenia dla możliwości uznania pobranego przez nią świadczenia za świadczenie pobrane nienależnie. W tej sytuacji nie było podstaw do uznania przez organy, że pobrane przez skarżącą świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym, a takie właśnie założenie spowodowało uchylenie decyzji o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i odmowy przyznania prawa do tego świadczenia za okres od dnia 1 grudnia 2013 r. do 31 lipca 2014r. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. Organy będą miały na uwadze powyższe stanowisko Sądu.