III SA/Gd 49/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-04-01
Skład orzekający: Janina Guść, Paweł Mierzejewski, Jolanta Sudoł
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, mimo że niepełnosprawność jej ojca powstała w nieustalonym terminie, a zakres sprawowanej przez nią opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ zakres sprawowanej przez nią opieki nad ojcem nie stanowi przeszkody do podjęcia zatrudnienia. Chociaż sąd podzielił stanowisko skarżącej, że naruszenie prawa materialnego w zakresie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (dotyczące daty powstania niepełnosprawności) nie miało wpływu na wynik sprawy, to brak spełnienia podstawowej przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy skutkował oddaleniem skargi.Stan faktyczny
Skarżąca L. J. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanek z art. 17 ust. 1 i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia skarżącej podjęcia zatrudnienia, a także że nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności ojca. Skarżąca zaskarżyła decyzję SKO, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w tym art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia 28 sierpnia 2020 r. (nr [...]) Burmistrz [...], po rozpoznaniu wniosku złożonego w dniu 12 czerwca 2020 r. przez L. J. (dalej jako "wnioskodawczyni" albo "skarżąca"), odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem J.G. (ur. [...]).
W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej powoływanej dalej w skrócie jako "k.p.a.").
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Organ ustalił, że ojciec wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem z dnia 5 listopada 2019 r. zaliczającym go do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Z orzeczenia wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 15 dnia lutego 2011 r., natomiast nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność. Ojciec wnioskodawczyni choruje na cukrzycę i miażdżycę, jest osobą po przebytych zawałach serca i udarach. Mieszka sam w dwupokojowym mieszkaniu. Wnioskodawczyni - zgodnie ze złożonym w toku postępowania oświadczeniem - nie podejmuje zatrudnienia, gdyż musi zajmować się ojcem. Ponadto trudno byłoby znaleźć wnioskodawczyni odpowiednią pracę z uwagi na posiadanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni jest z ojcem w stałym kontakcie telefonicznym, przychodzi do niego, robi zakupy, sprząta i wozi do lekarzy specjalistów. Ojciec również odwiedza wnioskodawczynię samodzielnie, jednak wymaga to od niego sporego wysiłku.
Mając na uwadze regulację zawartą w art. 17 ust. 1 u.ś.r. organ pierwszej instancji stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia określonej w tym przepisie przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Z wywiadu środowiskowego wynika bowiem, że niepełnosprawny ojciec mieszka sam i nie jest od wnioskodawczyni zależny. W przypadku, gdy sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmuje zatrudnienia z innych przyczyn niż brak pracy czy zły stan zdrowia to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Wnioskodawczyni w toku postępowania wskazała wprost, że zrezygnowała z pracy w związku z opieką nad ojcem (zatrudnienie do 30 września 2018 r.) jednocześnie twierdząc, że nie może podjąć zatrudnienia ze względu na swój zły stan zdrowia (umiarkowany stopień niepełnosprawności).
Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji wskazał - mając na uwadze treść orzeczenia o niepełnosprawności wydanego względem ojca wnioskodawczyni - że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zgodnie z tą regulacją świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Analizując ten aspekt sprawy organ pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 17 ust. 1b. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Odnosząc się do skutków tego wyroku Burmistrz [...] podniósł, że wyrok nie oznacza usunięcia wskazanego kryterium z ustawy jak i nie kreuje nowego prawa do świadczenia dla opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała już po okresie dzieciństwa.
W odwołaniu od powyższej decyzji L. J. wskazała, że organ pierwszej instancji wydając decyzję naruszył prawo materialne poprzez zastosowanie normy wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 21 października 2014 r. wyroku w sprawie o sygnaturze akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.
Decyzją z dnia 23 listopada 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium wskazało, że nie podziela zarzutu wnioskodawczyni odnośnie naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż organ pierwszej instancji trafnie przedstawił tę kwestię w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.
Analizując z kolei spełnienie w realiach sprawy podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego określonej w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium wskazało, że z treści wywiadu środowiskowego wynika wyłącznie, że wnioskodawczyni robi zakupy, sprząta, wozi ojca do lekarzy specjalistów. Ponadto ustalono, że ojciec nie jest w pełni zależny od córki. Kolegium podkreśliło, że w aktach sprawy znajduje się dokument z dnia 9 czerwca 2020 r. sporządzony przez wnioskodawczynię, z którego wynika, że wnioskodawczyni na 26 czynności wykonuje 16, a 15 z nich określono jako wykonywane "w razie potrzeby". Jedynie częstotliwość przygotowywania i podawania posiłków określono jako "codzienną". Z tych dowodów nie można wyprowadzić wniosku, że wnioskodawczyni wykonuje opiekę jako stały, długotrwały element jej życia wymagający rezygnacji z zatrudnienia. Określenie "w razie potrzeby" nie określa istoty opieki. Odnosząc się do przygotowywania i podawania posiłków wnioskodawczyni nie wskazała z kolei czy odbywa się to w miejscu jej zamieszkania czy też w mieszkaniu ojca. Nadto w wywiadzie zostało wskazane, że wnioskodawczyni jest z ojcem w stałym kontakcie telefonicznym a on do niej czasami przychodzi. Skoro w realiach sprawy wnioskodawczyni nie wykonuje opieki w sposób stały lub długotrwały nie można uznać, że spełniona została przesłanka określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W sprawie nie istnieje bowiem związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem.
L. J. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie wydanych w jej sprawie rozstrzygnięć i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie ze złożonym wnioskiem, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzji organu odwoławczego skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymują się stosownym orzeczeniem z określonymi wskazaniami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu skarżąca uczyniła decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Organy orzekający uznały, że w realiach sprawy nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r.
W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r."), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b wyżej wskazanej ustawy).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. podkreślić należy, że organy obu instancji uznały, że skarżąca nie spełnia warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w treści tej regulacji, ponieważ z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dotyczącego ojca skarżącej wynika, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności.
W uzasadnieniu decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji przedstawiono argumentację w tym zakresie oraz ocenę organu pierwszej instancji w kwestii skutków jakie wywołuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dniu 21 października 2014 r. wydany w sprawie o sygnaturze akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443; publ. OTK-A 2014/9/104).
Organ odwoławczy zaaprobował wskazaną ocenę bez poczynienia własnych rozważań w tym zakresie.
Analizując ten aspekt sprawy Sąd wskazuje, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że przy rozważaniu kwestii, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy, pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką, nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13).Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji ww. wyroku orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008).
Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
W niniejszej sprawie organy obu instancji wadliwie uznały, że skarżąca nie może uzyskać przedmiotowego świadczenia z tego względu, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności jej ojca.
Jednak powyższe stanowisko Sądu nie oznacza, że skargę należy uznać za zasadną.
Podstawą odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia była także stwierdzona przez organy orzekające okoliczność, że w realiach sprawy nie zostały przez skarżącą spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W myśl tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje określonym w nim osobom, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Należy w tym miejscu zauważyć, że spełnienie tych przesłanek oceniane jest nie na podstawie samej deklaracji składanej przez osobę wnoszącą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, czy nawet osobę niepełnosprawną, lecz na podstawie całokształtu okoliczności, występujących w danej sprawie. W niniejszej sprawie organy orzekające na podstawie zebranych w sprawie dowodów doszły do zgodnego przekonania, że skarżąca nie jest osobą, która w myśl art. 17 ust.1 ustawy nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym.
Z poglądem organów należy się zgodzić.
Organy orzekające, a zwłaszcza Kolegium słusznie, zdaniem Sądu, podkreśliło fakt, że ojciec skarżącej, który zamieszkuje w oddzielnym mieszkaniu pomimo określonego stanu zdrowia (który w sprawie nie był kwestionowany) nie jest w pełni zależny od córki. Kolegium zasadnie podkreśliło, że sama skarżąca opisując zakres sprawowanej opieki wskazała, że stosowne czynności opiekuńcze wykonuje "w razie potrzeby". Jedynie częstotliwość przygotowywania i podawania posiłków skarżąca określiła jako "codzienną". Z wywiadu środowiskowego i znajdujących się w aktach dokumentów nie wynika aby czynności składające się na zakres sprawowanej opieki uniemożliwiały podjęcie zatrudnienia przez skarżącą chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Znamienne jest również to, że sama skarżąca zadeklarowała, że jedną z przyczyn niepodejmowania zatrudnienia jest określony stan jej zdrowia. W ocenie Sądu organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął prawidłowy wniosek, że skarżąca mogłaby podjąć zatrudnienie. O ile bowiem skarżąca faktycznie przebywa u ojca przez określony czas, nie oznacza to jeszcze, że jej obecność jest przez cały ten czas konieczna. Zakres deklarowanych czynności, obiektywny czas i sposób ich wykonywania, fakt, że ojciec skarżącej jest w stanie funkcjonować samodzielnie wskazują na to, że skarżąca nie tyle sprawuje opiekę nad ojcem, uniemożliwiającą jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zawodowej, co w istocie świadczy mu określoną pomoc, która nie uprawnia do przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd wskazuje, że jedną z generalnych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną, która pozostaje ściśle związana z zakresem sprawowania rzeczywistej i koniecznej opieki nad osobą niepełnosprawną. W konsekwencji sprawowana opieka, a ściślej mówiąc jej wymagany, konieczny i wykonywany w stosunku do danej osoby niepełnosprawnej zakres, musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana, jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Opieka, o której mowa w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. związana musi być wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego bowiem w określonych stanach faktycznych prowadzenie gospodarstwa domowego w żadnej nie wyklucza podjęcia zatrudnienia na przykład w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Należy mieć nadto na uwadze, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uzależnione od samego faktu pomocy osobie niepełnosprawnej w wykonywaniu określonych czynności lecz - w przypadku sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną - od niemożliwości wykonywania pracy lub innej pracy zarobkowej właśnie z tego względu. Jego celem nie jest wynagrodzenie za sprawowanie opieki, a zrekompensowanie opiekunowi utraconych dochodów z pracy lub innej pracy zarobkowej.
W realiach rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdzając, że naruszenie prawa materialnego - art. 17 ust. 1b u.ś.r. - nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem skarżąca nie spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, który wymaga niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Wyrok został wydany w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło