III SA/Gd 490/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B.G na decyzję Wojewody z dnia 2 sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata A.K. 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych za czynności adwokackie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją Wojewoda uchylił w całości decyzje Prezydenta Miasta S. z dnia 18 lutego 2003 r. orzekającą o wymeldowaniu T.Ś z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w S. oraz orzekł o odmowie jej wymeldowania z lokalu. Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj; Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewoda w uzasadnieniu decyzji wskazał, że postępowanie w sprawie wymeldowania T.Ś. zostało wszczęte z wniosku B.G. Wnioskodawczyni twierdziła, że T.Ś. nie mieszka w spornym lokalu od momentu zameldowania i nie płaci za mieszkanie, co doprowadziło do jego zadłużenia. Na rozprawie administracyjnej przed organem I instancji B. G. podtrzymała swój wniosek natomiast T. Ś. zaprzeczyła, że opuściła sporny lokal oraz stwierdziła, że zostawiła w nim wszystkie swoje rzeczy. Podczas późniejszej kontroli meldunkowej w lokalu nie zastano T. Ś. i stwierdzono brak jej rzeczy osobistych. Na podstawie tych ustaleń Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu T. Ś. z pobytu stałego. T. Ś. odwołała się od decyzji twierdząc, że nie opuściła spornego lokalu dobrowolnie ale została do tego zmuszona przez B. G. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2003 r. zawiesił postępowanie w sprawie ponieważ odwołująca się wniosła pozew o ochronę naruszonego posiadania do Sądu Rejonowego w S. W dniu 19 grudnia 2003 r. Sąd Rejonowy w S. wydał wyrok przywracający posiadanie spornego lokalu T. Ś. w związku z czym podjęto postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji podkreślił, że przesłanki wymeldowania sformułowane są w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W sprawie konieczne było ustalenie czy T. Ś. opuściła lokal w sposób dobrowolny. Organ odwoławczy biorąc pod uwagę korzystny dla T. Ś. wyrok sądu powszechnego oraz fakt, że B. G. uniemożliwia jej zamieszkanie w lokalu, stanął na stanowisku, że opuszczenie lokalu nie nastąpiło dobrowolnie. Zmuszenie do opuszczeni lokalu strony uniemożliwia wydanie decyzji o jej wymeldowaniu. Bez wątpienia wyrok sądu powszechnego (sygn. akt [...]) potwierdza brak zamiaru i dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu przez odwołującą się i dlatego należy dać wiarę jej wyjaśnieniom. B. G. zaskarżyła decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia, orzeczenia o wymeldowaniu T. Ś. oraz zabezpieczenia powództwa przez zawieszenie wykonalności decyzji. Skarżąca stwierdziła, że T. Ś. była konkubiną jej brata R. G. i dobrowolnie opuściła sporny lokal w 2002 r. jeszcze przed jego śmiercią zabierając wszystkie swoje rzeczy. Po śmierci brata skarżąca wprowadziła się do spornego lokalu. W tym czasie T. Ś. już w nim nie zamieszkiwała co mogą potwierdzić świadkowie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej uchylenie, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ nadmienił, że B. G. nadesłała pismo w którym informuje o próbie włamania do lokalu dokonanej przez T. Ś. Ta okoliczność zdaniem organu świadczy o tym iż T. Ś. nie miała dostępu do lokalu do którego sądownie przywrócono jej prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym uregulowaniem i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne nie rozstrzygają spraw administracyjnych i nie wydają decyzji administracyjnych. Sąd nie może orzekać w sprawach zastrzeżonych do kompetencji organów administracji publicznej a jedynie kontrolować te orzeczenia pod kontem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie zatem Sąd nie może orzec reformatoryjnie w kwestii wymeldowania T. Ś. Wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest możliwe, w momencie zaistnienia przesłanek określonych w przepisach prawa. Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych w art. 15 ust. 2 stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowanie może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z powszechnie akceptowaną linią orzeczniczą NSA aby mówić o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powyższego przepisu należy stwierdzić, iż opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Organ meldunkowy orzekający w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego winien zatem w trakcie postępowania administracyjnego wyjaśnić, czy opuszczenie lokalu w konkretnym przypadku ma taki właśnie charakter. Dopiero po tych ustaleniach organ może wydać rozstrzygnięcie w sprawie. W sytuacji gdy brak jest elementu dobrowolności lub trwałości opuszczenia lokalu organ nie może orzec o wymeldowaniu. Warto przywołać tutaj orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego które jednoznacznie wskazują na znaczenie dobrowolności opuszczenia lokalu przy wydawaniu decyzji o wymeldowaniu. Sąd podziela i uznaje w pełni pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 3 kwietnia 2000 r. sygn. akt [...], który stwierdza, że: " Spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób" (Lex nr 49415). Podobnie w wyroku NSA z dnia 21 marca 2001 r. sygn. akt [...] sąd stwierdził: "Jeżeli zaś strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu" (Lex nr 80643). W przedmiotowym postępowaniu T. Ś. podnosi, że opuszczenie lokalu przy ul. [...] w S. nie było dobrowolne ale nastąpiło w następstwie bezprawnych działań skarżącej. T. Ś. twierdzi, że nadal nie jest dopuszczana do użytkowania spornego lokalu w którym jest zameldowana mimo korzystnego dla niej wyroku sądu powszechnego który nakazał skarżącej wydanie kluczy do lokalu. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego i wyroku sądu w sprawie o naruszenie posiadania należy uznać, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego a co za tym idzie nie zaistniały przesłanki do wymeldowania T. Ś. Sąd uznał, że organ II instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego i jego ustalenia nie budzą wątpliwości. W kontekście zarzutów skarżącej istotne jest również stwierdzenie, że organ orzekający o wymeldowaniu bierze pod uwagę stan prawny i ocenia stan faktyczny na dzień wydawania rozstrzygnięcia. Nie mogą być skuteczne zarzuty skarżącej odnoszące się do stanu faktycznego z 2002 r. który według niej uzasadniałby wymeldowanie. Wobec bezprawnego uniemożliwiania T.Ś. zamieszkiwania w spornym lokalu organ nie może przyjmować za wiążące w jakimkolwiek stopniu stany faktyczne podważające aktualne ustalenia poczynione w drodze postępowania sądowego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U Nr.163 poz. 1348 ze zm.) oraz ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (tj; Dz.U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2532 ze zm.) Sąd orzekł o nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu w sprawie.