III SA/Gd 490/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia 20 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2011 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 11 maja 2011 r. (data stempla pocztowego), K. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Powyższy wniosek był kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie. Poprzedni został rozpoznany negatywnie prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 czerwca 2010 r. z uwagi na to, że przedłożony materiał dowodowy nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz uzasadnieniu wniosku skarżący podał m.in., że jest osobą cierpiącą na przewlekłe schorzenia, prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Źródłem dochodu skarżącego jest zasiłek chorobowy w wysokości 1 000 zł brutto miesięcznie. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem - co wymaga podkreślenia - to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 18 maja 2011 r. (doręczonym w dniu 7 czerwca 2011 r., dowód – potwierdzenie odbioru, akta sprawy, k.167) ponownie wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: potwierdzających wysokość przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) z działalności gospodarczej oraz innych źródeł (w tym zasiłku chorobowego) za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r.; odpisów zeznań podatkowych za 2010 r., bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych dochodów (przychodów) za ten rok; wykazu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, związanych z wykonywaną działalnością; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; odpisów złożonego we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami; dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez niego w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych); dokumentów potwierdzających wysokość aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych miesięcznych rat z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów); oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał oświadczenie, w którym podał, że w 2010 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r. nie uzyskał jakichkolwiek przychodów, nie posiada środków trwałych ani środków zdeponowanych w bankach, ponosi koszty w kwocie około 1 300 zł miesięcznie tj. w wysokości wskazanej w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jego zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów wynosi około 60 000 zł. Ponadto jest właścicielem uszkodzonego samochodu [...], rok produkcji 1997 o wartości około 500 zł. Dokonując oceny zasadności wniosku skarżącego, w pierwszej kolejności podkreślić należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy powinno nastąpić na podstawie oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, które to powinny być przedstawione we wniosku lub wynikać z dokumentów, do przedłożenia których strona została zobowiązana w wezwaniu. Analiza przedłożonego materiału dowodowego po raz kolejny wykazała, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie przedłożył odpisów zeznań podatkowych za 2010 r., bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych dochodów (przychodów) za ten rok. Twierdzenie skarżącego, zawarte w oświadczeniu z dnia 10 czerwca 2011 r., jakoby w okresie od stycznia do kwietnia br. nie uzyskiwał żadnych przychodów pozostaje w sprzeczności z danymi o uzyskanych dochodach wskazanych przez niego w rubryce 10 formularza PPF. Ponadto, wbrew wezwaniu wnioskodawca nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy, ani alternatywnie nie wskazał, iż rachunków takich nie posiada. Nie przedstawił również odpisów złożonego we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami. Za wykonanie tego obowiązku nie sposób uznać bowiem podanie przez wnioskodawcę numeru identyfikacji podatkowej. Skarżący nie udokumentował także aktualnej wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, ograniczając się jedynie do wskazania łącznej ich kwoty z odesłaniem do danych zawartych w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym w maju ubiegłego roku. Podana przez niego ogólnikowa informacja o przybliżonej kwocie zadłużenia w bankach, nie zawierała danych o wysokości spłacanych miesięcznych rat. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. W rozpatrywanej sprawie decydujący wpływ na dokonaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy miało nieusunięcie przez skarżącego wskazanych wątpliwości co do jego sytuacji materialnej. Wnioskodawca posiadał wszelkie informacje w kwestii wyjaśnienia nieścisłości w złożonym oświadczeniu. Precyzyjnie okoliczności te zostały wymienione w wezwaniu do uzupełnienia wniosku w trybie art. 255 Pp.s.a., wystosowanym przez referendarza sądowego. Strona wprawdzie odpowiedziała na powyższe wezwanie, nie przedkładając wszystkich żądanych dokumentów źródłowych co tym samym uniemożliwiło pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego. W tej sytuacji nie było wystarczających podstaw do uznania oświadczeń i twierdzeń skarżącego za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wobec niewykazania zmiany okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku, na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.