III SA/Gd 491/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie WSA Bartłomiej Adamczak, WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2013 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Wojewody z dnia 12 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej W. P. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 20 lutego 2013 r. Wójt Gminy G. w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) wymeldował P. P. z pobytu stałego zamieszkałego pod adresem P. 7B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskiem o wymeldowanie datowanym na dzień 18 września 2012 r. wystąpiła W. P. (właścicielka lokalu) informując, że jej brat, P. P. nie przebywa pod wskazanym adresem od dnia 10 sierpnia 2012 r. Ponieważ brat nic wcześniej nie mówił o zamiarze opuszczenia mieszkania, siostra zgłosiła jego zagniecie na Policji. Mieszkanie i jego obejście zostało pozostawione w nieładzie i bałaganie. P. P. pozostawił także bez opieki hodowane przez siebie kury i gołębie. W lokalu pozostała część rzeczy osobistych P. P. z wyjątkiem bardziej wartościowych sprzętów takich jak telewizor, komputer, wieża, piła motorowa i część ubrań. W toku postępowania w dniu 13 listopada 2012 r. do organu zgłosił się P. P. Wyjaśnił, że istotnie w sierpniu 2012 r. opuścił lokal i wyjechał do pracy do Anglii. W kraju od dłuższego czasu był bezrobotny. Siostry, z którą pozostaje w złych stosunkach, ani nikogo innego w P. nie informował o wyjeździe. O opiekę nad kurami i gołębiami poprosił znajomego z W. Po powrocie z zagranicy w dniu 11 listopada 2012 r. wrócił do domu. Nie mógł jednak się do niego dostać z powodu wymienionych zamków w drzwiach. Interweniowała Policja. P. P. oświadczył, że chce utrzymać meldunek pod adresem w P., ponieważ nie ma innego lokum, a opuszczenie lokalu było czasowe i związane z podjęciem pracy. Przesłuchana następnie W. P. przyznała, że wymieniła zamki w lokalu, w którym zamieszkiwał brat. Uczyniła to jednak po wcześniejszym uzgodnieniu z Policją. Wyjaśniła, że o zniknięciu brata dowiedziała się podczas pobytu zagranicą. Po powrocie do domu w dniu 11 września 2012 r. zastała lokal zamknięty. Ponieważ zagniecie brata już wcześniej zostało zgłoszone, zadzwoniła na Policję zorientować się czy coś wiadomo w tej sprawie, uzyskując informację, że P. P. przebywa za granicą i tam pracuje. Ponieważ jednak brat wcześniej wspominał o samobójstwie chciała zajrzeć do mieszkania. Od Komendanta Komisariatu Policji w G. otrzymała również zapewnienie, że jako właścicielka lokalu może do niego wejść, jeżeli uważa to za konieczne, a także zabezpieczyć lokal. Potwierdziła, że w lokalu zastała bałagan i zauważalny brak części rzeczy brata. Nadmieniła, że w lokalu pozostają meble, pralka, lodówka, stary telewizor, dokumenty. Część pozostawionych rzeczy zabrała do swojego domu w obawie przed zniszczeniem. W. P. potwierdziła, że w dniu 11 listopada 2012 r. w nocy brat wrócił do P., żądając od niej wydania kluczy do mieszkania. Ponowił żądanie w dniu 21 listopada 2012 r. i zagroził dokonaniem włamania. W. P. podkreśliła, że nie wpuści brata do mieszkania ponieważ je zaniedbał i zadłużył. W celu potwierdzenia czy P. P. podejmował próby zamieszkania w lokalu organ wezwał go do udzielania dodatkowych wyjaśnień. W dniu 8 stycznia 2013 r. P. P. ponownie oświadczył, że w lokalu, w którym jest zameldowany chciałby nadal zamieszkiwać, ale nie ma takiej możliwości. Przebywa zatem w różnych miejscach, a czasowo w lokalu sąsiadów z P., gdzie przeniósł cześć rzeczy osobistych, fotele i stolik. Siostra otworzyła sporny lokal i pozwoliła zabrać to, czego potrzebował. Fakt uniemożliwienia mu wejścia do lokalu zgłaszał Policji. Na pytanie, dlaczego nie złożył do sądu pozwu o naruszenie posiadania, odpowiedział, że miał nadzieję na porozumienie się z siostrą. Mając na uwadze opisany wyżej stan faktyczny organ uznał, że w sprawie bezspornie ustalono, że P. P. nie zamieszkuje pod adresem w P. 7B i koncentruje swoje sprawy życiowe poza tym miejscem, nie mieszka w nim, nie nocuje, nie przechowuje rzeczy osobistych. W postępowaniu wyjaśniającym wskazywał co prawda na stawiane mu przeszkody w korzystaniu w lokalu. Jednakże nie podjął żadnych skutecznych kroków, aby do lokalu powrócić, pomimo posiadanej wiedzy w jaki sposób może dochodzić swoich praw związanych z posiadaniem. Organ uznał, że taki stan rzeczy należy uznać za równoznaczny z trwałym opuszczeniem lokalu. P. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Wskazał, że pod adresem P. 7B, tj. w mieszkaniu po byłych PGR-ach mieszka od dziecka i w dalszym ciągu chce korzystać z tego mieszkania. Opisał przebieg konfliktu z siostrą oraz swoją aktualną sytuację życiową. Odwołujący przedstawił ponadto organowi kserokopię pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania, złożonego w Sądzie Rejonowym w W. w dniu 15 stycznia 2013 r. Decyzją z dnia 12 kwietnia 2013 r. Wojewódzka [...] uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o odmowie wymeldowania P. P. z pobytu stałego z lokalu nr 7B w P.. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Organ zgodził się, że w sprawie bezspornie ustalono, że P. P. nie zamieszkuje w ww. lokalu. Jednak w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można uznać, aby opuścił przedmiotowy lokal trwale i dobrowolnie. Przeciwnie, nie miał zamiaru opuszczać lokalu na stałe i zamierza w miarę możliwości do niego powrócić. Opuszczenie lokalu miało charakter tymczasowy i było związane z wyjazdem w celach zarobkowych, a z powodu uniemożliwienia dostępu do mieszkania, po powrocie wniósł on pozew o przywrócenie naruszonego posiadania. W. P. zaskarżyła powyższą decyzję w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zwróciła uwagę, że w sierpniu brat opuścił miejsce pobytu dobrowolnie i nie miał zamiaru tam wracać. Miał przy tym świadomość, że z dniem 30 czerwca 2012 r. wygasła umowa najmu, która zawarł z siostrą. Umowa nie została przedłużona, a skarżąca nie wyrażała zgody, aby P. P. nadal zamieszkiwał w budynku stanowiącym jej własność, ponieważ wcześniej nie uiszczał czynszu oraz zaniedbał mieszkanie i obejście. Podkreśliła, że fakt zamieszkiwania w spornym lokalu nie stanowi tytułu prawnego do zamieszkiwania w nim. Utrzymanie meldunku stanowiłoby tym samym całkowitą fikcję, dotycząc osoby, która nie zamieszkuje i nigdy nie będzie zamieszkiwać w spornym lokalu. Z uwagi na kłopoty finansowe, spowodowane również działaniami brata, W. P. zdecydowała się sprzedać nieruchomość w P., w której wcześniej zamieszkiwał. Okoliczność, że jest on nadal w tym miejscu zameldowany powoduje jednak zdecydowanie mniejsze zainteresowanie potencjalnych kupców i wpływa na obniżenie wartości nieruchomości. Skarżąca nadmieniła, że sam fakt złożenia przez brata pozwu do sądu cywilnego nie może stanowić dowodu w niniejszym postępowaniu. W ocenie skarżącej, pozew nie jest dowodem na to, że P. P. został zmuszony do opuszczenia zajmowanego wcześniej lokalu i w żadnym wypadku nie czyni takich okoliczności oczywistymi. W uzupełnieniu skargi, w piśmie z dnia 20 czerwca 2013 r. skarżąca wskazała, że zgodnie informację udzieloną jej w Sądzie Rejonowym w W., sprawie przeciwko niej z powództwa P. P. w ogóle nie nadano biegu. W związku z czym argument, że brat skierował pozwem do sądu przeciwko skarżącej, nie może stanowić okoliczności wskazującej na faktyczne naruszenie posiadania przez skarżącą, czy też zmuszanie brata do opuszczenia lokalu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia 12 kwietnia 2013 r., którą uchylono w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzeczono o odmowie wymeldowania P. P. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr 7B w P. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK-A 2002/3/34) ukształtował się pogląd, że zameldowanie osoby pod danym adresem ma odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy w tym zakresie. Stwierdzając niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. W szczególności nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu. Dlatego też podnoszone w skardze okoliczności dotyczące wygaśnięcia umowy najmu zawartej pomiędzy skarżącą a uczestnikiem postępowania nie mogą mieć znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 781/10, baza Lex2 nr 1024738). Stanowisko to należy w pełni zaakceptować. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawała legitymacja skarżącej Wandy P., będącej właścicielką przedmiotowego lokalu, do domagania się wymeldowania swojego brata - P. P. Bezsporna była również okoliczność wymiany zamków przez skarżącą w związku z jego wyjazdem zagranicę w listopadzie 2012 r. Organ pierwszej instancji uwzględnił żądanie wnioskodawczyni i wymeldował P. P. ze spornego lokalu mieszkalnego. Jednak organ odwoławczy uchylił powyższą decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania. Zdaniem organu odwoławczego, nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Organ ten podniósł, że "ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika w sposób jednoznaczny, że Pan P. P. nie zamieszkuje w spornym lokalu". To jednak, w ocenie organu odwoławczego, nie można uznać, aby opuścił on przedmiotowy lokal trwale i dobrowolnie. U podstaw takiego stanowiska zasadniczo legła okoliczność wniesienia w dniu 15 stycznia 2013 r. przez P. P. pozwu o naruszenie posiadania do Sądu Rejonowego w W. w sprawie sygn. akt [...]("wniosek o przyznanie prawa do zamieszkiwania w miejscowości P. 7B"). Sąd w niniejszym składzie (podobnie jak organ odwoławczy) podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym pogląd, zgodnie z którym na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktować należy także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta, jednak godzi się z tym, ponieważ nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/GI 193/10, baza Legalis). Takim środkiem prawnym jest niewątpliwie wniesienie do sądu pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania. Niemniej, zdaniem Sądu, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, istotnym było nie tylko to czy pozew o naruszenie posiadania został złożony, ale czy został on złożony skutecznie. Organ odwoławczy powołując się na okoliczność wniesienia pozwu wskazał na kserokopię pozwu (która znajduje się w aktach sprawy) oraz na rozmowę telefoniczną przeprowadzoną z pracownikiem Sądu, z której wynika, że sprawa jest w toku. O ile kserokopia pozwu została przedłożona wraz z odwołaniem P. P., to w aktach administracyjnych brak jest notatki urzędowej lub adnotacji, potwierdzających fakt przeprowadzenia takiej rozmowy. Natomiast jak wynika z treści notatki urzędowej sporządzonej przez pracownika tut. sądu - P. P. prawomocnie został zwrócony pozew o naruszenie posiadania, który wniósł do Sądu Rejonowego w W. w sprawie sygn. akt [...].Nastąpił również jego fizyczny zwrot (vide: - k. 65 akt sądowych). Należy tu podkreślić, że zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 130 § 2 Kodeksu cywilnego - po bezskutecznym upływie terminu, przewodniczący zwraca pismo stronie. Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do Sądu. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, aby został wniesiony pozew o przywrócenie posiadania. Zwrócone pismo nie mogło bowiem wywołać skutku procesowego. Tym samym przedwczesne i nieprawidłowe było ustalenie organu odwoławczego w tym zakresie. Okoliczność ta nie może więc przemawiać za odmową wymeldowania. Ponadto, w ocenie Sądu, doprowadzenie przez P. P. do takiej sytuacji, w której zwrócono mu pozew o przywrócenie naruszonego posiadania, jest równoznaczne z nieskorzystaniem przez niego z tego środka prawnego. Z akt sprawy nie wynika np. aby ponownie domagał się ochrony sądowej. W konsekwencji musi to prowadzić do uznania, że skarżący godził się z zaistniałym stanem rzeczy. Podsumowując, wadliwe było przyjęcie przez organ odwoławczy, że P. P. skorzystał z przysługującego mu środka prawnego umożliwiającego powrót do spornego lokalu. Co z kolei przełożyło się bezpośrednio na dokonaną przez organ ocenę przesłanki jaką jest dobrowolność opuszczenia lokalu i w konsekwencji na treść zapadłego orzeczenia. Zatem przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Organ, rozpoznając odwołanie, dokona oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie pod kątem spełnienia się lub nie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, i w zależności od jej wyników rozstrzygnie sprawę. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 200 tej ustawy.