III SA/Gd 491/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zasiłku okresowego oddala skargę. W dniu 29 grudnia 2017 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wniosek A. M. (dalej również jako - "wnioskodawca") o przyznanie prawa do zasiłku okresowego. Wnioskodawca wskazał, że jest osobą samotnie gospodarującą, nie wykonującą zatrudnienia oraz nie osiągającą jakichkolwiek dochodów. Ponadto, podniósł, że cierpi na długotrwałe, nie rokujące poprawy stanu zdrowia choroby, wymagające stałych wizyt lekarskich, badań specjalistycznych oraz stałego przyjmowania różnego rodzajów leków. Do złożonego wniosku dołączono kserokopie zaświadczeń lekarskich z dnia 30 stycznia 2017 r. i 23 października 2017 r. dotyczące stanu zdrowia wnioskodawcy. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2017 r. nr [...] Wójt Gminy odmówił wszczęcia postępowania o świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W podstawie prawnej wydanego postanowienia organ wskazał art. 61a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej w skrócie jako - "k.p.a."). W uzasadnieniu wydanego postanowienia Wójt Gminy podniósł, że decyzją tego organu z dnia 29 marca 2017 r. nr [...] przyznano wnioskodawcy pomoc finansową w formie zasiłku okresowego z urzędu na okres 1 stycznia - 31 maja 2017 r. w wysokości 317 zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. nr [...] zmieniono okres wypłaty świadczenia okresowego do czasu uzyskania przez wnioskodawcę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności będącego podstawą do przyznania świadczenia, nie dłużej jednak niż na okres 3 lat od dnia zawieszenia postępowania. Z uwagi na powyższą okoliczność postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 29 grudnia 2017 r. nie może być wszczęte. W świetle art. 61a § 1 pkt 4 k.p.a. zachodzi bowiem "inna uzasadniona przyczyna", z powodu której - postępowanie administracyjne nie może być wszczęte. Powyższe postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania A. M. zakwestionował w drodze zażalenia, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że wypłata zasiłku wskazanego w decyzji z dnia 5 lipca 2017 r. nastąpiła w późniejszym miesiącu aniżeli w tym, którego dotyczyło. Zdaniem strony postanowienie nie zwierało też uzasadnienia faktycznego stosownie do art. 124 § 2 k.p.a.. Postanowieniem z dnia 13 marca 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61a k.p.a. - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ odwoławczy przywołał treść art. 61a § 1 k.p.a. i wskazał, że wcześniejsze wydanie rozstrzygnięcia w sprawie stanowi inną uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania. Zasiłek okresowy przyznany tej samej osobie może być przyznany tylko raz. Natomiast skarżącemu już przyznano zasiłek okresowy i dlatego też nie przysługuje mu kolejny zasiłek okresowy w związku z długotrwałą chorobą. A. M. zaskarżył powyżej wskazane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 marca 2018 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia rozstrzygnięć obu instancji. W ocenie skarżącego zaskarżone postanowienie rażąco narusza obowiązujące przepisy prawa, to jest art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 7 pkt 6, art. 8 ust.1 pkt 1, art. 8 ust. 3, art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2, art. 125 § 3 i art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Postanowienie to rażąco narusza interes obywatelski, jak i powoduje utratę zaufania do organów państwa. W uzasadnieniu skargi A. M. wskazał, że kwota zasiłku wskazana w decyzji z dnia 5 lipca 2017 r. w wysokości 317 zł jest niższa od kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, która wynosi 634 zł. Organ nie dokonał też wypłaty świadczenia w miesiącu którego ono dotyczy. W listopadzie 2017 r. skarżący nie uzyskał żadnego dochodu z innych źródeł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017, poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.’) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Odnosząc się do kwestii merytorycznych należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym. Orzekając zaś w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło bowiem do naruszenia procedury administracyjnej, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia, którym organ odwoławczy na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku okresowego. Należy zauważyć, że art. 61a k.p.a., obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. W ocenie Sądu, należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W realiach rozpatrywanej sprawy jest bezsporne, że A. M. (dalej - jako "skarżący") w dniu 29 grudnia 2017 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku okresowego. Z akt sprawy wynika ponadto, że decyzją Wójta Gminy z dnia 29 marca 2017 r. nr [...] przyznano wnioskodawcy pomoc finansową w formie zasiłku okresowego z urzędu na okres 1 stycznia - 31 maja 2017 r. w wysokości 317zł miesięcznie w związku z zawieszeniem postępowania w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku stałego wszczętego w dniu 1 lutego 2017 r. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności (vide: - k. 20 - 22 akt sądowych), co oznacza, że decyzja stała się natychmiast wykonalna z dniem jej wydania. Nie było kwestionowane, że decyzja ta, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 12 września 2017 r., decyzją nr [...]. Ponadto, Wójt Gminy decyzją z dnia 5 lipca 2017 r., nr [...], zmienił okres wypłaty świadczenia okresowego, przyznany z urzędu ww. decyzją [...] - wydłużając okres wypłaty świadczenia okresowego - do dnia czasu uzyskania przez wnioskodawcę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności będącego podstawą do przyznania świadczenia, nie dłużej jednak niż na okres 3 lat od dnia zawieszenia postępowania. Decyzji tej został również nadany rygor natychmiastowej wykonalności (vide: - k. 17-19 akt sądowych). Następnie, decyzją z dnia 16 października 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącego odwołania, utrzymało w mocy ww. decyzję z dnia 5 lica 2017 r., [...] (vide: - k. 13 - 16 akt sądowych). Powyższe okoliczności pozostawały poza sporem. Można tu dodać, że wniesienie odwołania od decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności nie wstrzymuje bowiem jej wykonania (w świetle art. 130 § 2 i § 3 pkt 1 k.p.a.). Skutki wynikające z takiej decyzji muszą być zatem respektowane przez organ, do którego - jak w niniejszej sprawie - wpływa kolejny wniosek o wszczęcie postępowania w tym samym przedmiocie. Stan faktyczny sprawy wskazuje zatem, że zarówno niniejsza sprawa (to jest sprawa zainicjowana wnioskiem z dnia 29 grudnia 2017 r.) jak i sprawa, w której wydano powyższe decyzje są z punktu widzenia podmiotowego oraz przedmiotowego tożsame. Tożsamość sprawy zachodzi wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Mając na uwadze treść wyżej wskazanych decyzji oraz nadany im rygor natychmiastowej wykonalności służący ochronie skarżącego uznać należy, że odmowa wszczęcia kolejnego postępowania administracyjnego zainicjowanego kolejnym wnioskiem skarżącego z dnia 29 grudnia 2017 r. była uzasadniona. Zgodnie z art. 106 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro zatem decyzją z dnia 29 marca 2017 r., nr [...] - zmienionej następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r., nr [...] - przyznano skarżącemu zasiłek okresowy od dnia 1 stycznia 2017 r. i nadano tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, organ pierwszej instancji miał obowiązek odmówić wszczęcia kolejnego postępowania w tym samym przedmiocie (dotyczącym przyznania zasiłku okresowego). W kontrolowanym postępowaniu zaistniała niewątpliwie sytuacja, gdy sprawa tożsama przedmiotowo i podmiotowo jest już przedmiotem innego, wcześniej zainicjowanego postępowania administracyjnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że jest to uzasadniona przyczyna, z powodu której kolejne postępowanie administracyjne nie mogło być wszczęte. W związku z powyższym organom orzekającym nie można zarzucić naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. Co więcej, zaznaczyć należy, że zaskarżone rozstrzygnięcia - orzekające de facto wyłącznie w kwestii zasadności podjęcia i prowadzenia na wniosek skarżącego postępowania administracyjnego w sprawie przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego - stanowią w istocie rozstrzygnięcia jedynie procesowe, a w konsekwencji w takim tylko zakresie podlegają kontroli przez tut. Sąd, dlatego kwestie rozmiaru udzielonej skarżącemu przez organy pomocy w ramach przyznanego mu zasiłku okresowego pozostają poza granicami niniejszej sprawy. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.) jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym, a konstatacja ta prowadzi do wniosku, że w tej sprawie ocenie podlega jedynie prawidłowość czynności procesowej jaką jest odmowa wszczęcia postępowania, a poza zakresem tej sprawy pozostaje natomiast odniesienie się do zarzutów merytorycznych dotyczących meritum sprawy będącej przedmiotem skargi (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1191/17, LEX nr 2464163; por. także: wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 945/17, LEX nr 2464224). Za niezasadne należało nadto poczytać zarzuty naruszenia art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2, art. 125 § 3, art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Organy działając w zgodzie ze wskazanymi regulacjami podjęły bowiem wszelkie czynności konieczne do wydania rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.