III SA/Gd 496/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 1 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę. Decyzją z dnia 30 maja 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...], działając w oparciu o art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa w zw. z art. 65 ust. 4 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, art. 20 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 89 ust. 2, art. 91 ust. 1 lit. a), art. 92 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. 203 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 tiret czwarty, art. 214 ust. 1, art. 215 ust. 1 tiret trzeci, art. 217 ust. 1, art. 222 ust. 1 pkt a rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej w skrócie WKC) oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1719/2005 z dnia 27 października 2005 r. zmieniającego załącznik nr I do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej wymierzył "A" Sp. z o.o. w [...] należności celne przywozowe ciążące na towarze usuniętym spod dozoru celnego, a objętym procedurą wspólnotowego tranzytu zewnętrznego na podstawie Tranzytowego Dokumentu Towarzyszącego [...] z dnia 28 grudnia 2005 r. (mrożone filety z piersi kurczaka w ilości 2164 kartonów), w ten sposób, że cło wymierzono w wysokości [...] zł i cło dodatkowe w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że z uwagi na treść dokumentu tranzytu wspólnotowego zewnętrznego, towar powinien zostać przedstawiony w estońskim urzędzie celnym przeznaczenia w terminie do dnia 4 stycznia 2006 r. Urząd celny przeznaczenia po wszczęciu procedury poszukiwawczej nie potwierdził jednakże faktu przedstawienia towaru wraz z dokumentem tranzytowym. Z uwagi na to wszczęto postępowanie wobec głównego zobowiązanego - "A" Sp. z .o.o. Pomimo licznych wniosków "A" Sp. z o.o. w [...] zgłaszanych w toku postępowania nie zachodziły podstawy do uznania, że A. S. - zdaniem strony właściciel towaru i organizator transportu - może być stroną prowadzonego postępowania. W toku postępowania ustalono zaś, że w istocie nastąpiło usunięcie przedmiotowego towaru spod dozoru celnego. Okoliczność ta skutkowała więc koniecznością wymierzenia należności celnych przywozowych ciążących na towarze wprowadzonym na obszar celny WE, obliczonych w oparciu o elementy kalkulacyjne właściwe dla towaru w chwili powstania długu celnego, tj. w dniu 5 stycznia 2006 r. W wyniku rozpoznania odwołania "A" Sp. z o.o. z dnia 8 lipca 2008 r., w którym zawarto zarzuty naruszenia art. 190 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez brak zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania A. S. oraz błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, iż A. S. nie organizował nabycia oraz przewozu towaru, Dyrektor Izby Celnej w [...] w dniu 1 września 2009 r. wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W obszernym uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawiając kompleksowo przebieg czynności w prowadzonym postępowaniu, istotę procedury zewnętrznego tranzytu wspólnotowego oraz prawa i obowiązki głównego zobowiązanego w toku tej procedury, wskazał, że w sprawie nie ujawniono innych osób, które winny być uznane za dłużnika w rozumieniu art. 203 ust. 3 WKC. Analiza materiału dowodowego sprawy (w tym ustalenia prokuratury) nie potwierdziły bowiem, że A. S. czynnie uczestniczył w operacji tranzytu oraz, co istotne, w usunięciu towaru spod dozoru celnego. Sporny towar został bowiem zwolniony do procedury tranzytu w dniu 28 grudnia 2005 r. (o godz. 15.02 - zapis w systemie NCTS), a zatem jedynie rzeczywiste zdarzenia, które miały miejsce po tym momencie mogły być brane pod uwagę przy ustalaniu katalogu potencjalnych dłużników w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] "A" Sp. z o.o. w [...] zarzuciła decyzji Dyrektora Izby Celnej: 1. naruszenie przepisów postępowania, to jest przepisów art. 122, art. 187 § 1, art. 191 ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez przyjęcie, iż w realiach rozpatrywanej sprawy nie ujawniono innych osób, które winny być uznane za dłużnika w rozumieniu art. 203 ust. 3 WKC; 2. naruszenie przepisów postępowania, to jest przepisów art. 122, art. 187 § 1, art. 191 ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez przyjęcie, iż w realiach rozpatrywanej sprawy towar w postaci mrożonych połówek piersi z kurczaka nadawał się do spożycia przez ludzi na terytorium Unii Europejskiej; 3. naruszenie ogólnej zasady prawa wspólnotowego, to jest zasady proporcjonalności, poprzez zobowiązanie skarżącej do uiszczenia odsetek liczonych od dnia powstania długu celnego. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że uczestnictwo w usunięciu spod dozoru celnego w rozumieniu art. 203 ust. 3 WKC oznacza także świadome branie udziału w działaniach zmierzających do usunięcia towaru spod dozoru celnego. W konsekwencji uczestnictwo w usunięciu spod dozoru celnego to różne formy współdziałania z osobą, która usunęła towar spod dozoru celnego, obejmujące na przykład udostępnienie środków umożliwiających i ułatwiających usunięcie towaru spod dozoru celnego. Współdziałanie takie może przy tym obejmować również zachowania poprzedzające usunięcie towaru spod dozoru celnego. W ocenie skarżącej w sprawie ustalone zostały osoby, które co najmniej uczestniczyły w usunięciu towaru spod dozoru celnego i które jednocześnie wiedziały, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego. A. S. pełnić miał zaś w istocie rolę osoby uwiarygodniającej przebieg transakcji i operacji tranzytowych. Osoba ta powinna zatem co najmniej wiedzieć, że towar objęty procedurą tranzytu na podstawie dokumentu z dnia 28 grudnia 2005 r. zostanie usunięty spod dozoru celnego. W uzasadnieniu skargi wskazano nadto, że przepis art. 65 ust. 4 ustawy – Prawo celne nie może być zastosowany w odniesieniu do głównego zobowiązanego, który nie dokonał usunięcia towaru spod dozoru celnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, uznając powyższe zarzuty za niezasadne i podtrzymując swoją argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej w [...] dokonana w oparciu o ww. kryterium prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutu skarżącej, sprowadzającego się w istocie do stwierdzenia, iż organy naruszyły przepis art. 203 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, poprzez odmowę uznania A. S. za dłużnika celnego. W myśl wskazanego przepisu dłużnikami są: – osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego, – osoby, które uczestniczyły w tym usunięciu i które jednocześnie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego, – osoby, które nabyły lub posiadały towar i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny były wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego, i – odpowiednio osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty. Zdaniem Sądu nie można zaskarżonej decyzji zarzucić naruszenia prawa w powyższym zakresie. Zauważyć należy, że odpowiedzialność głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu jest odpowiedzialnością bezwzględną i to na nim, a nie na organie spoczywa obowiązek wykazywania, kto oprócz niego winien być uznany za dłużnika celnego. Oznacza to, że skarżąca powinna dysponować informacjami, które umożliwią organom wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Samo powołanie się na odpowiedzialność wymienionych w skardze osób, mimo ustalenia ich przestępczej działalności, polegającej na usuwaniu spod dozoru celnego towarów, nastąpiło w postępowaniu przed sądem krajowym innego państwa członkowskiego, nie umożliwia uznania ich za dłużników w tej sprawie. Skarżąca spółka bowiem nie wykazała konkretnych działań żadnej z tych osób, które skutkowałyby możliwością przypisania im odpowiedzialności solidarnej na podstawie art. 203 ust.3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru z dokumentu [...] z dnia 28 grudnia 2005 r. Przepisy obowiązującego prawa nie dopuszczają objęcia odpowiedzialnością w niniejszej sprawie - w drodze analogii - sprawców ustalonych i skazanych w postępowaniu przed sądem niemieckim. W świetle zebranego materiału dowodowego nie sposób również podzielić zarzutu, iż organy dokonały błędnej oceny w zakresie roli, jaką należałoby przypisać w tej sprawie A. S. Podkreślić należy - co ma podstawowe znaczenie dla oceny czy A. S. mógł być on uznany za dłużnika solidarnego w okolicznościach sprawy - że udział A. S. w zawieraniu transakcji nie jest poparty żadnymi dowodami. Na przykład nie ma umowy, z której wynikałoby, kto i na jakich zasadach wystąpił o zakup towaru od spółki, ani też - kto dokonywał zapłaty za towar. Dowodu takiego nie stanowi także korespondencja mailowa. Można przypuszczać, że A. S. ma powiązania ze sprawą usunięcia towaru spod dozoru celnego, ale skarżąca spółka nie wykazała dowodami zasadności przypisania A. S. roli dłużnika solidarnego. Sąd zwraca uwagę, że odpowiedzialność głównego zobowiązanego podjęła skarżąca spółka. Zatem, nawet jeśli przed rozpoczęciem procedury celnej tranzytu zewnętrznego, inna osoba /w tym wypadku A.S./, podjęła jakieś czynności na rzecz dokonywanej transakcji /np. wskazała odbiorcę towaru/, to przy braku dowodów po wszczęciu procedury celnej tranzytu, że osoba ta usunęła towar spod dozoru celnego, bądź uczestniczyła w tym usunięciu, przy jednoczesnej wiedzy lub możliwości wiedzy w tym zakresie lub też nabyła albo posiadała towar co do którego w chwili jego nabycia lub wejścia w posiadanie wiedziała bądź mogła wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego, nie można ustalić jej odpowiedzialności solidarnej z głównym zobowiązanym. Taka właśnie sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie. Podkreślić należy, że ujawniony fakt udziału A. S. w usunięciu innego towaru celnego, jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w tej sprawie,. Dodatkowo wskazać należy, że skarżąca zarzuca organowi włączenie do akt postępowania administracyjnego jedynie części akt postępowania przygotowawczego, co jej zdaniem uniemożliwia weryfikację prawidłowości oceny tych dowodów. Jednocześnie strona skarżąca nie wykazuje w żaden sposób błędów w zakresie tej weryfikacji, albowiem nie powołuje konkretnych dowodów z tego postępowania, które – zdaniem strony - doprowadziły organ do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Taki sposób formułowania zarzutów nie może być przez Sąd uznany za skuteczny. Zasadności wydanych w sprawie decyzji nie podważają także rozważania teoretyczne, dotyczące odpowiedzialności solidarnej, z przywołaniem orzecznictwa ETS. Nikt nie kwestionuje obowiązku występowania w tego typu postępowaniach w charakterze strony również dłużników solidarnych, o ile odpowiedzialność innych osób, oprócz głównego zobowiązanego, wynika z dowodów zebranych w toku postępowania. Skarżąca wskazała także na naruszenie art. 122, 187 § 1 i art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że - w realiach rozpatrywanej sprawy - towar w postaci mrożonych połówek piersi z kurczaka nadawał się do spożycia przez ludzi na terytorium UE, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.. Przepis art. 122 ustawy - Ordynacja podatkowa stanowi, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 187 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei w świetle art. 191 w/w aktu prawnego organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu organy nie naruszyły tych przepisów. Jak wynika z akt sprawy, w chwili zgłoszenia towaru do objęcia go procedurą tranzytu, główny zobowiązany wskazał dla towaru kod taryfy celnej 020714100 /zapis w polu 13 świadectwa weterynaryjnego oraz zapis 020714 w polu 33 zgłoszenia celnego do procedury tranzytu/, odnoszący się do podrobów jadalnych, z drobiu, objętego pozycją 0105, zamrożone, bez kości. Towar ten był zatem zdatny do spożycia przez ludzi, a jedynie ze względu na to, że nie spełniał wymogów przywozowych Unii Europejskiej, nie mógłby zostać dopuszczony do swobodnego obrotu we Wspólnocie na zasadach ogólnych. Ponieważ skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, iż towar znajdujący się w sytuacji usunięcia go spod dozoru celnego jest towarem nienadającym się do spożycia przez ludzi, a także, że w chwili zgłoszenia do objęcia towaru procedurą tranzytu, dla towaru nieprawidłowo określono kod taryfy celnej, organy prawidłowo ustaliły w oparciu o podany przez skarżącego kod taryfy celnej wymiar należności celnych. Zatem zarzuty skargi w tym przedmiocie Sąd uznał za całkowicie nietrafne. Za chybione Sąd uznaje zarzuty skarżącej spółki w zakresie naliczenia odsetek od długu celnego. W myśl art. 65 ust.4 ustawy z dnia 19 marca 2004 roku – Prawo celne (Dz. U nr 68 poz.622 ze zm.), w przypadku powstania długu celnego, na podstawie art. 202-205 oraz art. 210 i art. 211 Wspólnotowego Kodeksu Celnego pobiera się odsetki, liczone od dnia następującego po dniu jego powstania do dnia powiadomienia o kwocie należności wynikającej z tego długu. Mimo powołania się przez "A" sp.z o.o. na wyrok ETS w sprawie C-91/02, Sąd nie dopatrzył się naruszenia legalności zaskarżonych decyzji. Przede wszystkim, w okolicznościach niniejszej sprawy, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy , a Sąd podziela tę ocenę, nie można mówić, iż dokonanie usunięcia towaru spod dozoru celnego nastąpiło w całkowitym oderwaniu od zachowania głównego zobowiązanego. Jego zaniedbania – brak jakichkolwiek informacji dotyczących rzeczywistego przewoźnika towaru, sposób zawarcia umowy z nabywcą towaru, brak należytego nadzoru nad korzystaniem z aplikacji współpracującej po stronie głównego zobowiązanego z systemem NCTS, niewystarczająca znajomość - jak na podmiot zajmujący się profesjonalnie tego typu transakcjami - koniecznej dokumentacji czynności stosowanych przy obsłudze procedury tranzytu, mogło ułatwić usunięcie towaru spod dozoru celnego. Niezależnie od powyższego, zauważyć trzeba, że na podstawie tego przepisu organ zobowiązany jest pobrać odsetki bez względu na to, czy dana osoba została uznana za dłużnika celnego na podstawie art.203 ust.3 tiret pierwsze, drugie, trzecie czy czwarte WKC. Tym samym argument zawarty w skardze, iż zachowanie skarżącej wynikało z długoletniej współpracy z kontrahentem, którego wiarygodność dotychczas nie budziła zastrzeżeń, nie stanowi należytego usprawiedliwienia w świetle obowiązujących przepisów prawa, do których stosowania zobowiązane są organy. Z przedstawionych względów Sąd, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.