III SA/Gd 496/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej dla producentów rolnych postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący w pismach z dnia 18 lipca 2018 r., uzupełnionych przez złożenie w dniu 3 sierpnia 2018 r. formularza urzędowego PPF, zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jest osobą niepełnosprawną i utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 604 zł miesięcznie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi samotnie. Oświadczył, że do jego majątku należy mieszkanie w komunalnym zasobie mieszkaniowym, a nadto grunt rolny, którego jest spadkobiercą. Wnioskodawca wskazał na brak jakiegokolwiek innego majątku, czy oszczędności. Wśród swych stałych wydatków wnioskodawca wskazał koszty gazu, energii elektrycznej oraz zakupu lekarstw. Do wniosku załączył orzeczenie o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, decyzję potwierdzającą przyznanie zasiłku stałego, z której uzasadnienia wynika stwierdzony przez organ pomocy społecznej stan ubóstwa, niepełnosprawności i długotrwałej lub ciężkiej choroby wnioskodawcy, a nadto zaświadczenia o stanie zdrowia. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Referendarz sądowy, uznając oświadczenia wnioskodawcy za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę sytuację materialno-bytową wnioskodawcy, na którą wpływ ma przede wszystkim fakt zaliczenia go do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, brak zatrudnienia, jak również uzyskiwanie dochodu wyłącznie w postaci zasiłku stałego, brak oszczędności oraz konieczność ponoszenia stałych kosztów utrzymania i zakupu lekarstw, a nadto obecny stan zdrowia, stwierdził, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.