III SA/Gd 496/19

WyrokWSA w Gdańsku2019-10-24

Skład orzekający: Janina Guść, Bartłomiej Adamczak, Alina Dominiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją o rejestracji pojazdu na podstawie sfałszowanej umowy sprzedaży, jeśli sfałszowanie nie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a jedynie opinią biegłego, i czy w takiej sytuacji można uznać sfałszowanie za oczywiste w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a.?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nieprawidłowo zastosowały art. 145 § 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., opierając wznowienie postępowania na opinii biegłego stwierdzającej sfałszowanie umowy sprzedaży. Sfałszowanie dowodu nie było oczywiste w rozumieniu przepisu, gdyż wymagało wiedzy specjalistycznej, a nie było stwierdzone prawomocnym orzeczeniem. W związku z tym zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła rejestracji pojazdu, która została dokonana na podstawie umowy kupna-sprzedaży z podrobionym podpisem sprzedającej. Po ujawnieniu fałszerstwa, organy administracji wznowiły postępowanie, uchyliły decyzję o rejestracji i odmówiły jej dokonania. Decyzje te zostały utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił poprzednie decyzje, wskazując na brak prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo i brak oczywistości fałszerstwa w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 14 marca 2019 r. nr [...], zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej S. Z. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 26 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 14 marca 2019 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej S. Z. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 7 października 2013 r. nr [...] Starosta, po rozpatrzeniu wniosku S. Z., dokonał rejestracji pojazdu marki A, nr nadwozia [...]. W dniu 22 listopada 2017 r. na podstawie art. 184 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako "k.p.a." Prokurator Rejonowy wniósł do Starosty sprzeciw dotyczący opisanej wyżej decyzji ostatecznej. Prokurator zwrócił się o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji wskazując, że S. Z. składając wniosek o rejestrację pojazdu posłużyła się umową kupna – sprzedaży, na której podrobiono podpis sprzedającej S. U. Prowadzone w tej sprawie pod nadzorem Prokuratury postępowanie o sygnaturze [...] zostało jednak umorzone postanowieniem z dnia 28 września 2017 r. wobec niewykrycia sprawcy czynu zabronionego. Po wznowieniu postępowania Starosta decyzją z dnia 29 grudnia 2017 r. nr [...], orzekł o uchyleniu własnej decyzji z dnia 7 października 2013 r. i odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu. Decyzją z dnia 9 lutego 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zostało udowodnione, że rejestracji dokonano na podstawie umowy kupna - sprzedaży, która okazała się fałszywa. Prawidłowość tego ustalenia nie budzi wątpliwości, pomimo że organom ścigania nie udało się ustalić osoby sprawcy fałszerstwa, a w związku z tym umorzono postępowanie przygotowawcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznając skargę S. Z. na powyższą decyzję, wyrokiem z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 391/18, uchylił ww. decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lutego 2018 r. oraz Starosty z dnia 29 grudnia 2017 r. Sąd wskazał, że organy oparły swe rozstrzygnięcie na treści art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne , okazały się fałszywe. W przedmiotowej sprawie fałszerstwo umowy kupna – sprzedaży nie zostało potwierdzone przez sąd, co jest powodem do konstatacji o braku przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd nie podzielił poglądu, że przesłanka ta jest spełniona w przypadku wydania postanowienia o umorzeniu postępowania karnego z powodu niewykrycia sprawcy, bo tego, czy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, nie sposób inaczej ustalić, jak tylko w oparciu o prawomocne orzeczenie sądu skazujące bądź takie, które stwierdza popełnienie przestępstwa (np. warunkowo umarzające postępowanie). Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. wyjątki od zasady, że fakt sfałszowania dowodu powinien zostać stwierdzony orzeczeniem sądu lub innego organu dotyczą sytuacji, w których sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego lub poważnej szkody dla interesu społecznego, jak również gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych przepisami prawa. Z akt sprawy nie wynikało, aby w chwili wydawania decyzji administracyjnych w obu instancjach istniało orzeczenie stwierdzające sfałszowanie umowy kupna – sprzedaży, stanowiącej podstawę ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności. Postanowienie o umorzeniu dochodzenia przez prokuratora jest nowym dowodem w sprawie, a nie orzeczeniem właściwego organu. W związku z tym należy uznać, że stan faktyczny nie jest oczywisty i jednoznaczny do uznania, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe. Sąd podkreślił, że organy nie powołały się na wyjątkowe okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 k.p.a., uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. bez uprzedniego wydania orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo dokumentu. Sąd stwierdził nadto, że ustalenia sfałszowania dokumentu dokonano w oparciu o treść sprzeciwu, w którym powołano się m.in. na opinię biegłego z zakresu badania dokumentów. Opinia ta nie została załączona do akt, mimo że w postępowaniu jest ona traktowana jak dowód w sprawie. Organy oparły się więc jedynie na treści sprzeciwu Prokuratora Prokuratury Rejonowej, nie dysponując treścią wskazanej w sprzeciwie opinii biegłego stwierdzającej fałszerstwo dokumentu. W tej sytuacji organ administracji po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o zarejestrowaniu pojazdu nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego w celu ustalenia zaistnienia wskazanych przesłanek wznowienia postępowania. Sąd wskazał, że organy prowadząc ponownie postępowanie, po uzupełnieniu materiału dowodowego we wskazanym wyżej zakresie, winny w pierwszej kolejności rozważyć, która z przesłanek wznowienia może mieć zastosowanie ze względu na ustalony stan faktyczny. W pierwszej kolejności, mając na uwadze treść sprzeciwu, organy winny przeanalizować spełnienie przesłanek z art. 145 § 2 k.p.a. W przypadku uznania, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 2 k.p.a., należy rozważyć, czy istnieją inne podstawy wznowienia postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Sąd podzielił pogląd, że treść art. 149 § 2 k.p.a. uzasadnia wniosek, że postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu nie zawęża granic tego postępowania tylko do podstawy wznowienia wyznaczonej w tym postanowieniu, a zatem przedmiotem badań i ustaleń w tym zakresie mogą być wszystkie podstawy określone w art. 145 § 1, z wyjątkiem określonej w pkt 4. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd podzielił stanowisko, że w sprawie o rejestrację pojazdu kwestia nabycia prawa własności pojazdu wskutek zasiedzenia nie ma charakteru zagadnienia wstępnego. Skoro w myśl art. 73 ust. 1 p.r.d. rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, to już w chwili składania wniosku o rejestrację pojazdu kwestia prawa własności musi być rozstrzygnięta i nie może stanowić w tym postępowaniu zagadnienia wstępnego. Jeśli w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym kwestia nabycia przez stronę prawa własności pojazdu wskutek zasiedzenia nie ma charakteru zagadnienia wstępnego, to poprzez fakt wznowienia postępowania w sprawie o rejestrację pojazdu kwestia ta zagadnieniem wstępnym się nie stanie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta, decyzją z dnia 14 marca 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 2 oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 72 ust. 1 pkt 1 łącznie z art. 73 ust. 1 p.r.d., uchylił decyzję własną z dnia 7 października 2013 r. w sprawie rejestracji na rzecz S. Z. samochodu marki A, numer identyfikacyjny [...] oraz odmówił rejestracji tego pojazdu. Organ stwierdził, że z uzyskanej informacji wynikało, iż postępowanie prowadzone w Sądzie Rejonowym o ustalenie prawa własności nadal jest w toku. Organ I instancji wyjaśnił , że nadal istnieje przesłanka, że dowody, na których podstawie ustalono istotne okoliczności faktyczne okazały się fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), aczkolwiek nie stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Natomiast przepis prawa pozwala na wyjątek od ww. zapisu, ponieważ sfałszowanie dowodu jest oczywiste (art. 145 § 2 k.p.a.). Nadesłana przez Prokuraturę Rejonową ekspertyza kryminalistyczna z dnia 15 września 2017 r. potwierdziła, że podpis, symbolizujący sygnaturę o treści: "U. S.", znajdujący się na awersie dokumentu umowy kupna – sprzedaży z dnia 25 lipca 2013 r. dotyczącej samochodu A, nie jest wzorem autentycznego podpisu S. U. i nie nakreśliła go ona własnoręcznie. Powoduje to zmianę stanu faktycznego i prawnego stanowiącego podstawę wydania decyzji Starosty z dnia 7 października 2013 r. w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu, ponieważ organ nie wiedział, że do rejestracji w dniu 13 sierpnia 2013 r. przedstawiono dokument, który okazał się nieautentyczny. Organ powołując się na art. 145 § 2 k.p.a. wskazał na konieczność ochrony i usunięcie poważnej przeszkody dla interesu społecznego , polegającej na swego rodzaju legalizacji procederu fałszerstwa dokumentów. Decyzją z dnia 26 kwietnia 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. Z., utrzymało w mocy powyższą decyzję Starosty. Jak wyjaśnił organ odwoławczy dokonana przez organ I instancji ocena wystąpienia przesłanek wynikających z art. 145 § 2 k.p.a. uprawniała do wydania zaskarżonej decyzji. Przedłożona do akt sprawy ekspertyza grafologiczna nie pozwala na inną ocenę sprawy. Prawidłowość ustalenia, że rejestracji dokonano na podstawie umowy kupna – sprzedaży, która okazała się sfałszowana, nie budzi wątpliwości. Wobec tego stwierdzenia organ zasadnie – po ujawnieniu ww. okoliczności – wznowił postępowanie, a następnie uchylił decyzję w przedmiocie zarejestrowania pojazdu i odmówił jego rejestracji stosując powołane na wstępie przepisy, w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Rejestrowanie pojazdów na podstawie fałszywych dokumentów, przy oczywistości tej okoliczności, wywołuje poważną szkodę dla interesu społecznego (art. 145 § 1 in fine k.p.a.). Okoliczność, że podrobiono podpis sprzedającego nie była znana organowi w dacie rejestrowania pojazdu (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). W tej dacie organ nie miał wiedzy o wadzie, dotyczącej przedłożenia do wniosku sfałszowanej umowy sprzedaży samochodu. Ujawnienie tej okoliczności niewątpliwie wpływa na zmianę ustaleń faktycznych, które stanowiły pierwotnie podstawę rejestracji pojazdu, zaś powołana na wstępie ekspertyza grafologiczna potwierdza okoliczność sfałszowania umowy, która nie była znana organowi w dacie rejestracji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję S. Z. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając : 1) wadliwe przyjęcie, że przy wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 2 k.p.a. nie jest konieczne wykazanie realnej szkody i zagrożenia interesu społecznego, o którym mowa w art. 145 § 2 in fine k.p.a., 2) naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustosunkowania się do zarzutu skarżącej, że wystąpienie przesłanki niebezpieczeństwa lub szkody dla interesu społecznego musi być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości, której to oceny organ I instancji nie przeprowadził, a organ odwoławczy bardzo ogólnie powołał się na poważną szkodę dla interesu społecznego, której nie trzeba wykazywać z uwagi na wagę, jaką ustawodawca przywiązuje do dokumentów penalizujących przestępstwa przeciw ich wiarygodności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie w związku z zarzutami zawartymi w skardze. W niniejszej sprawie organy, po wznowieniu postępowania, uchyliły decyzję o rejestracji pojazdu i odmówiły jego rejestracji uznając, że dokument sprzedaży pojazdu został sfałszowany. Jak wynika z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U z 2012 r. poz.1137 ze zm. ) , rejestracji pojazdu dokonuje się m.in. na podstawie dowodu własności pojazdu. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie organy oraz Sąd obecnie rozpoznający sprawę związane są – na mocy przywołanego art. 153 p.p.s.a. - stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wyrażonym w wyroku z dnia 18 października 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 391/18. Z treści uzasadnienia ww. wyroku, które w zasadniczej części przywołano wyżej, wynika, że Sąd ten uznał, że fakt sfałszowania dowodu powinien zostać stwierdzony orzeczeniem sądu lub innego organu, a orzeczeniem takim nie jest postanowienie o umorzeniu dochodzenia przez prokuratora. Postanowienie takie jest natomiast nowym dowodem w sprawie. Ponadto Sąd ten przesądził, że przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie jest spełniona w przypadku umorzenia postępowania karnego z powodu niewykrycia sprawcy. Sąd wskazał też, że organy nie powołały się na wyjątkowe okoliczności , o których mowa w art. 145 § 2 k.p.a. Nakazał też uzupełnienie materiału dowodowego o opinię biegłego. We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd nakazał rozważenie, która z przesłanek wznowienia może mieć zastosowanie ze względu na ustalony stan faktyczny, przeanalizowanie przesłanek z art. 145 § 2 k.p.a., zaś w przypadku uznania, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 2 k.p.a., rozważenie istnienia innych podstaw wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych, organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy poprzez pozyskanie ekspertyzy kryminalistycznej z dnia 15 września 2017 r. Z opinii tej wynikało, że półczytelny podpis na dokumencie umowie kupna – sprzedaży przedmiotowego pojazdu nie jest wzorem autentycznego podpisu S. U., co oznacza, że osoba ta podpisu tego nie nakreśliła własnoręcznie. Jednakże ocena uzupełnionego w ten sposób materiału dowodowego została dokonana przez organy nieprawidłowo, co doprowadziło organy do naruszenia art. 145 § 2 k.p.a., a w konsekwencji do błędnego oparcia wydanych decyzji na przesłance wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z powołanym przez organy art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Mając na uwadze powyższe stwierdzenia wymaga, że w niniejszej sprawie organy mogły oprzeć się na przesłance wznowieniowej określonej przepisem art. 145 §1 pkt 1 k.p.a. tylko przy spełnieniu łącznie dwóch przesłanek – oczywistego sfałszowania umowy sprzedaży przedmiotowego pojazdu oraz niezbędności wznowienia postępowania z przyczyn wymienionych w art. 145 § 2 k.p.a. O ile można zgodzić się z organami , że wznowienie postępowania można było uznać za niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego , jaką jest zarejestrowanie pojazdu na podstawie sfałszowanych dokumentów, nie można zgodzić się z ich stanowiskiem, że sfałszowanie dowodu – umowy sprzedaży samochodu należało uznać za oczywiste. Podkreślić w tym miejscu należy, że choć w wytycznych udzielonych w sprawie III SA/Gd 391/18 Sąd nakazał uzupełnienie materiału dowodowego o przedmiotową opinię biegłego, to jednocześnie wskazał na konieczność rozważenia, która z przesłanek wznowieniowych ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Z wytycznych tych organy nie wywiązały się należycie. Oczywistość fałszerstwa, o której mowa we wskazanym wyżej przepisie art. 145 § 2 k.p.a. , musi nadawać się bowiem do stwierdzenia bez przeprowadzania dodatkowych dowodów, musi być jawna, widoczna "gołym okiem" Jak już wskazano fałszerstwo dowodu powinno być stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Skoro tak, to możliwość oparcia się na przesłance wznowieniowej dotyczącej fałszywości dowodów, na których ustalono istotne dla sprawy okoliczności bez orzeczenia sądu lub innego organu istnieje tylko wówczas, gdy fałszywość dowodów jest prosta do stwierdzenia, bez uciekania się do ocen dokonywanych przez osoby mające w jakiejś dziedzinie wiedzę specjalną. "Przez oczywistość fałszu dowodu należy rozumieć przypadki ( ...), gdy bez potrzeby prowadzenia ekspertyzy wynika z cech zewnętrznych dokumentu , że został przerobiony" ( Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz , Barbara Adamiak, Janusz Borkowski , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014 r., str. 579 ). "Organy administracji publicznej (...) nie mogą prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a." (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Małgorzata Jaśkowska , Andrzej Wróbel, Zakamycze 2005 , str.851). W judykaturze wskazuje się, że przesłanka "oczywistości" sfałszowania dowodu jest spełniona, gdy fałszerstwo dowodu jest bezsporne, pewne, niebudzące wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować wiedzą specjalistyczną z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie (wyrok NSA z 22 grudnia 1999 r., I SA 841/99, OSP 2002/2/71). Przez oczywistość fałszu dowodu (art. 145 § 2 k.p.a.) należy rozumieć przypadki, gdy przy prostym zestawieniu dowodu ze stanem faktycznym wynika nieprawdziwość dowodu bez prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie ( wyrok NSA dnia 6 września 1999 r,. sygn. akt IV SA 925/97). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że ustalenia sfałszowania dokumentu umowy sprzedaży dokonano w oparciu o ekspertyzę biegłego. Brak jest podstaw aby uznać , że fałszerstwo dokumentu przedstawionego do rejestracji pojazdu było oczywiste w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a., skoro stwierdzenia tej okoliczności dokonano na podstawie opinii biegłego, która ze swej istoty wymaga posiadania wiedzy specjalistycznej. Tymczasem w momencie rejestracji spornego pojazdu organy nie powzięły żadnych wątpliwości co do autentyczności załączonych dokumentów, co oznacza, że fałsz "nie rzucał się w oczy". Brak zaistnienia przesłanki oczywistości sfałszowania dowodu skutkował wydaniem decyzji z naruszeniem art. 145 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie. Treść opinii biegłego dawała natomiast podstawy do przyjęcia, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję – umowa sprzedaży przedmiotowego pojazdu nie była autentyczna, lecz sfałszowana (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), przy czym organy takiej analizy nie dokonały. Wskazać ponadto należy, że powołanie się przez organy na przesłankę opisaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. winno być połączone z analizą materiału dowodowego z uwzględnieniem treści art. 146 § 1 k.p.a., zgodnie z którym uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Organy będą miały na uwadze powyższe wskazania. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło