III SA/Gd 502/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł( spr. ) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 25 lipca 2011 r. Prezydent Miasta, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a., orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego A. A. S. z budynku przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek o wymeldowanie wymienionej złożyła J. W. (poprzednio S.) - właścicielka budynku. Wnioskodawczyni podała, że córka A. nie zamieszkuje pod adresem zameldowania od 2006 r. W toku postępowania A. S. zeznała, że od 2008 r. zamieszkuje wspólnie z bratem K. w lokalu [...] przy ul. [...] w S., który stanowi własność jej ojca. Po rozstaniu rodziców mieszkała wspólnie z matką, a ojciec wyprowadził się z domu kilka lat wcześniej. Ze względu na charakter lokalu, który jest użytkowy nie może się w nim zameldować. J. W. zeznała, że córka wyprowadziła się z domu w kwietniu 2006 r. zabierając wszystkie swoje rzeczy. Zamieszkuje wspólnie z ojcem przy ul. [...] w S. w lokalu, który obecnie jest zaadaptowany na mieszkanie. Ponadto w wyroku rozwodowym z 2007 r. ustalono miejsce przebywania córki A. w miejscu zamieszkania ojca – L. S. Oceniając zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy organ stwierdził, że strona nie zamieszkuje pod adresem zameldowania. Sama opuściła budynek przy ul. [...] w S., a miejsce jej pobytu jest znane. Została zatem spełniona przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. A. S. odwołała się od tej decyzji, powołując się na art. 25 i art. 26 Kodeksu cywilnego. Jej zdaniem, to matka swoim zachowaniem doprowadziła od jej ucieczki do ojca w 2006 r. Przebywanie w/w lokalu przy ul. [...] w S. wynika z powodów rodzinnych i ma charakter czasowy. Nie mogła się tam zameldować na pobyt czasowy, gdyż jest to lokal użytkowy. Obecnie złożyła kolejny wniosek w tej sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 22 września 2011 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że o wymeldowaniu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można orzec, gdy opuszczenie danego lokalu ma charakter dobrowolny i trwały. Posiadanie pobytu stałego oznacza to, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się ogół spraw życiowych, a więc osoba stale tam przebywa, nocuje, spożywa posiłki, odbiera korespondencję, z którego wychodzi do pracy. Z wyjaśnień skarżącej nie wynika, aby w sposób stały zamieszkiwała w spornym lokalu. Skarżąca sama utrzymywała, że zamieszkuje u ojca. Z wyjaśnień składanych podczas postępowania nie wynikało, że zamierza powrócić do tego lokalu i zamieszkiwać w sposób stały. Od 1,5 roku nie przebywa w miejscu zameldowania, co świadczy o tym, że zerwała swój związek z przedmiotowym lokalem. Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji zastosował art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. S. domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego, zarzucając naruszenie - "art. 77 par. kpa". Wniosła także o przesłuchanie swojego ojca dla dokładnego wyjaśnienia powodów opuszczenia przeze nią miejsca zameldowania oraz zamiaru powrotu do stałego miejsca zamieszkania. Jej zdaniem organ odwoławczy swobodnie zinterpretował większość dowodów zgromadzonych w sprawie. Podkreśliła, że wcześniej wyrażała zamiar stałego przebywania w budynku przy ul. [...] w S. Potwierdzone zostało również, że dobrowolnie nie opuściła miejsca pobytu stałego. W sprawie nie jest istotne czasowe przebywanie w lokalu użytkowym ojca, gdyż pobyt tam bardzo negatywnie wpływa na jej zdrowie. Lokal ten nie spełnia warunków do prawidłowego rozwoju i codziennego funkcjonowania, zwłaszcza po zamieszkaniu w nim niepełnoletniego brata skarżącej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. J. W. złożyła odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie i podtrzymanie decyzji organu odwoławczego. Zaznaczyła, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez skarżącą było dobrowolne. Potwierdza to m.in. opinia biegłych sporządzona na zlecenie Sądu Okręgowego w G. Dodała, że lokal użytkowy o powierzchni prawie 50 m2 przy ul. [...] w S. został zaadoptowany na cele mieszkalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, lecz także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia 22 września 2011 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 25 lipca 2011 r. o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w S. Na wstępie rozważań należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U, z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia dniu 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK-A 2002/3/34) ukształtował się pogląd, że zameldowanie osoby pod danym adresem ma odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy w tym zakresie. Stwierdzając niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. W szczególności nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu. Należy podkreślić, że obecne brzmienie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie budzi wątpliwości, co do ewidencyjnego charakteru zameldowania. Aktualnie utrwalone jest stanowisko, że instytucja meldunku ma charakter ściśle ewidencyjny, to znaczy, że ma odzwierciedlać stan faktyczny w tym zakresie. Samo zameldowanie lub jego brak nie ma wpływu na prawo (uprawnienia) do zamieszkiwania w danym lokalu. Przechodząc dalej, to podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powyższego przepisu ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowisko to należy zaakceptować. We wniesionej skardze skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania - art. 77 k.p.a. i swobodną interpretację dowodów zgromadzonych w sprawie przez organ odwoławczy. Ponadto skarżąca wskazała na zamiar stałego zamieszkania przy ul. [...] oraz podniosła, że nie opuściła dobrowolnie domu. Stanowisko skarżącej nie może zasługiwać na uwzględnienie z przyczyn wskazanych poniżej. Bezspornym w sprawie było, że w dniu 7 listopada 2007 r. małżeństwo J. S. (obecnie W.) i L. S. zostało rozwiązane, bez orzekania o winie stron, prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w G. zapadłym w sprawie sygn. akt II C 1550/06. Na mocy tego wyroku miejsce pobytu skarżącej, która w dacie orzekania miała ukończone 15 lat, ustalono w miejscu zamieszkania ojca (zaś jej brata i siostry w miejscu zamieszkania matki), a wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi powierzono obojgu rodzicom (vide: wyrok - k. 5 - 5v. akt administracyjnych). Jeszcze przed orzeczeniem rozwodu w dniu 31 marca 2006 r. rodzice skarżącej dokonali podziału majątku wspólnego (vide: umowa - k. 12-11 akt administracyjnych). Matka została właścicielką dwukondygnacyjnego domu w zabudowie bliźniaczej położonego przy ul. [...] w S., zaś ojciec lokalu użytkowego położonego przy ul. [...] w S. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skarżąca zamieszkuje od co najmniej 2008 r. wraz z ojcem L. S. Okoliczność wspólnego zamieszkiwania z ojcem pozostawała poza sporem i nie była kwestionowana przez skarżącą w toku postępowania. Skarżąca w zeznaniach złożonych w dniu 30 maja 2011 r. podniosła, że "Mieszkam w lokalu nr [...] przy ul. [...] razem z moim tatą L. S. i bratem K. S. od około 2008 r." oraz że "od mniej więcej 1,5 roku nie przebywałam pod adresem zamieszkania" (vide: protokół przesłuchania - k. 10 - 10v. akt administracyjnych). Fakt zamieszkiwania z ojcem oraz okres przez jaki skarżąca nie przebywa w lokalu upoważnia do przyjęcia, że jego opuszczenie ma charakter trwały. W tej sytuacji, organ zasadnie wskazał, że pozostawienie meldunku skarżącej, która od ponad półtora roku nie mieszka w przedmiotowym lokalu, stanowiłoby fikcję meldunkową. Nie może ulegać również wątpliwości, że centrum życiowe skarżącej znajduje się przy ul. [...] w S., w miejscu zamieszkania ojca. W przywołanych powyżej zeznaniach skarżąca jednoznacznie wskazała, że przeprowadziła się do ojca i nie przebywa pod adresem zameldowania. Także w pozwie o alimenty z dnia 8 października 2010 r. skierowanym przeciwko matce, skarżąca jako swój adres zamieszkania podała adres ojca, a w uzasadnieniu podniosła, że "po rozwodzie rodziców zdecydowała się zamieszkać wraz z ojcem – L. S." (vide: pozew o alimenty - k. 4 - 3 akt administracyjnych). Okoliczności te znajdują potwierdzenie w zeznaniach złożonych przez matkę, która powoływała się na fakt wyprowadzenia się córki do ojca (vide: protokół przesłuchania - k.13 - 13v. akt administracyjnych). Już w świetle powyższych okoliczności, twierdzenia skarżącej o zamiarze stałego przebywania na ul. [...], jak i o braku dobrowolnego charakteru opuszczenia domu (z uwagi na zachowanie się matki), nasuwają uzasadnione wątpliwości i nie są przekonywujące. Ponadto z opinii psychologicznej Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno - Konsultacyjnego w S. z dnia 24 stycznia 2007 r., której kopia została załączona do odpowiedzi na skargę, jednoznacznie wynika, że skarżąca samodzielnie i dobrowolnie podjęła decyzję o zamieszkaniu z ojcem. Skarżąca chciała pozostać przy ojcu i jej stanowisko znalazło "odzwierciedlenie" w wyroku rozwodowym, który ustalił miejsce zamieszkania skarżącej przy nim. Można jedynie dodać, że z opinii tej wynika, że "Od kwietnia 2006 r. małoletnia przeszła dobrowolnie pod całkowitą opiekę ojca", od tego czasu jest "przebywa pod bezpośrednią opieką ojca i na całkowitym utrzymaniu ojca". Jednak niezależnie od tych okoliczności, to skarżąca jako osoba pełnoletnia nie podjęła jakichkolwiek czynności zmierzających do faktycznego zamieszkania z matką. Podnoszony przez nią zamiar stałego zamieszkania na ul. [...] nie został przez nią w żaden sposób uzewnętrzniony. Sama li tylko deklaracja istnienia takiego zamiaru, nie poparta jakimikolwiek działaniami skarżącej, jest niewiarygodna. Ponadto pozostaje w oczywistej sprzeczności chociażby z treścią i uzasadnieniem przywołanego powyżej pozwu o alimenty z dnia 8 października 2010 r. wniesionego przez skarżącą przeciwko matce. W zaistniałej sytuacji, bliżej niesprecyzowany zamiar skarżącej zamieszkania wraz z matką nie jest wystarczający, aby stanowić przeszkodę do jej wymeldowania z pobytu stałego. Jak wskazano na początku rozważań, ewidencja ludności odzwierciedla stan faktyczny w zakresie zameldowania, i nie można uzależniać zapisów tej ewidencji od zdarzeń przyszłych i niepewnych. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 922/10, baza Lex nr 1081952, że zamiar powrotu do lokalu w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy o wymeldowanie. Należy dodać, że przepisy ewidencji ludności, nie pozwalają na powiązanie sprawy o wymeldowanie z kwestiami zdrowotnymi czy możliwością zameldowania w innym miejscu (co także podnosiła skarżąca). Sąd nie dopatrzył się uchybień procesowych, które mogłyby mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym naruszenia przepisu art. 77 k.p.a. Niewątpliwie w toku postępowania administracyjnego skarżąca miała zapewniony czynny udział i zapoznała się z dowodami zawartymi w aktach sprawy. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ odwoławczy nie nasuwa wątpliwości. Organ ten przywołał i odniósł się do okoliczności mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Wskazał m.in. że ze złożonych przez skarżącą wyjaśnień nie wynikało, iż zamierza ona powrócić do spornego lokalu i zamieszkiwać w nim w sposób stały. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej. Prawidłowe były ustalenia organu odwoławczego, że skarżąca od 1,5 roku nie przebywa w przedmiotowym lokalu, co świadczy że zerwała swój związek z tym lokalem i jego mieszkańcami. Należy też zauważyć, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylnie decyzji w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynika sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (nie mogą to być hipotetyczne twierdzenia strony). Skarżąca istnienia takiego wpływu nie wykazała. W ocenie Sądu, również materiał dowodowy sprawy nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego charakteru naruszeń w przedmiotowej sprawie. Nie można uznać, aby przywołane przez stronę uchybienie, w świetle poczynionych rozważań, mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Na zakończenie należy wyjaśnić, że postępowanie sądowoadminstracyjne jest regulowane zasadniczo przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Specyfika tego postępowania polega m.in. na tym, że Sąd nie prowadzi zwykłego postępowania dowodowego. W toku tego postępowania dopuszczalne jest jedynie przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów - art. 106 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego Sąd nie mógł przeprowadzić wnioskowanego we wniesionej skardze dowodu z przesłuchania ojca skarżącej i wniosek ten na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. został oddalony. Należy również dodać, że niniejszy wyrok nie przesądza o niemożności zamieszkania skarżącej wspólnie z matką i zameldowania w przedmiotowym budynku. Podsumowując dokonane rozważania, należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w orzekł jak w sentencji wyroku.