III SA/Gd 503/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Decyzją z dnia 18 marca 2015 r., nr [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 78 ust. 4, art. 33 ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm.) orzekł: o utracie przez J. S. statusu osoby bezrobotnej od dnia 24 maja 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r. i utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 czerwca 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje na okres, za który przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy. Organ wyjaśnił, iż w dniu 24 maja 2013 r. J. S. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia 1 czerwca 2013 r. do dnia 31 maja 2014 r.. Następnie na podstawie pisma ZUS Oddział w G. z dnia 3 marca 2015 r. ustalono, że J. S. przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy na okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r. Natomiast z uwagi na wypłacenie stronie za okres od dnia 1 czerwca 2013 r. do dnia 31 maja 2014 r. zasiłku dla bezrobotnych ZUS dokonał potrącenia z przyznanego świadczenia rentowego wypłaconego za ww. okres zasiłku dla bezrobotnych na łączną kwotę 8.397,90 zł. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. S. domagając się uchylenia powyższej decyzji z uwagi na fakt, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 145 k.p.a. oraz art. 163 k.p.a., gdyż przepisy te w ocenie odwołującego się nie zawierają przyzwolenia na zmianę lub uchylenie decyzji pierwotnej. Decyzją z dnia 28 kwietnia 2015 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że każda osobista sytuacja, w której się znalazła osoba posiadająca status bezrobotnego jest niewątpliwie bardzo istotna z punktu widzenia bezrobotnego, tym niemniej rejestracja w urzędzie pracy jest dobrowolna i powoduje dobrowolne poddanie się obowiązkom nałożonym na bezrobotnych przez ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W ocenie organu w prawie bezsporne pozostaje, że organ zatrudnienia I instancji uzyskał z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział informację, iż przyznano J. S. rentę z tytułu niezdolności do pracy za okres od 1 kwietnia 2013 r. do 31 marca 2014 r. Oznacza to, że w myśl zapisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ww. ustawy od dnia zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy, tj. od dnia 24 maja 2013 r. J. S. przestał spełniać wymogi tego przepisu do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Okoliczność ta skutkuje na podstawie art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utratą statusu osoby bezrobotnej, na okres przysługiwania renty z tytułu niezdolności do pracy (za okres od 1 kwietnia 2013r. do 31 marca 2014 r.). W świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c tej ustawy bezrobotnym jest osoba, która nie nabyła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Stosownie zaś do treści art. 78 ust. 4 ww. ustawy w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, na okres w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych następuje za okres, za który przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy. Pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział określa czasokres przyznanej J. S. renty z tytułu niezdolności do pracy, tj. od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r. W oparciu o nie, Powiatowy Urząd Pracy posiadał wystarczającą wiedzę dotyczącą nabycia i okresu przysługiwania J. S. prawa do ww. świadczenia. Wobec powyższego, pozbawienie statusu bezrobotnego następuje zgodnie z art. 78 ust. 4 ww. ustawy z mocą wsteczną, od dnia uzyskania tego statusu, tj. od dnia 24 maja 2013 r. na okres do dnia 31 marca 2014 r. Natomiast utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych następuje od dnia jego przyznania, czyli na okres od dnia 1 czerwca 2013r. do dnia 31 marca 2014 r. Organ wskazał nadto, że bez znaczenia prawnego są pozostałe okoliczności podnoszone przez J. S. w odwołaniu, gdyż w sprawie nie zastosowano przepisów art. 145 k.p.a., ani art. 163 k.p.a.. Organy administracji publicznej zobligowane są działać zgodnie z art. 6 k.p.a. na podstawie przepisów prawa. Nie należy do nich ocena mających zastosowanie w sprawie uregulowań prawnych, lecz obowiązane są orzekać zgodnie z nimi. Organ wyjaśnił, że strona utraciła status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych na ściśle określony okres, wobec czego od dnia 1 kwietnia 2014 r. J. S. posiada nadal status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł J. S. domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art.156 § 1 pkt 3 k.p.a. lub alternatywnie na wypadek nieuwzględnienia tego wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego i procedury administracyjnej, które miały wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że zarzuca organom błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zdaniem skarżącego doszło do naruszenia zasad nieretroaktywności prawa oraz zasady ochrony praw nabytych. Skarżący wskazywał bowiem, że zaskarżoną decyzją załatwiono sprawę rozstrzygniętą już uprzednio ostateczną decyzją o przyznaniu statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący domagał się także stwierdzenia bezskuteczności pobrania przez ZUS i przekazania Urzędowi Pracy jego renty w wysokości 8 397,90 zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a") stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wydana została w związku ze stwierdzeniem przez organy administracji, że skarżący J. S. nie spełniał warunku, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa) w związku z przyznaniem mu renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 kwietnia 2013r. do dnia 31 marca 2014 r. Bezspornym jest, że decyzją Prezydenta Miasta skarżący został zarejestrowany w dniu 24 maja 2013r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Zasiłek dla bezrobotnych został mu przyznany na okres od 1 czerwca 2013 r. do dnia 31 maja 2014r. Pismem z dnia 3 marca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział poinformował Prezydenta Miasta, że J. S. od dnia 1 kwietnia 2013 r. do 31 marca 2014r. nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy zawiera definicję bezrobotnego, enumeratywnie wyliczając przesłanki potrzebne do przyznania takiego statusu. Art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c, wyklucza jednoznacznie możliwość uznawania za osobę bezrobotną osoby, która nabyła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zatem nabycie prawa do renty stanowi przesłankę negatywną korzystania ze statusu bezrobotnego. Art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy stanowi, że starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zatem posiadanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, takich jak emerytura lub renta z tytułu niezdolności do pracy wyklucza posiadanie statusu bezrobotnego i korzystanie z wynikających z tego uprawnień. Niejednokrotnie nabycie prawa do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub innych świadczeń z ubezpieczenia społecznego następuje z mocą wsteczną, a także na czas określony. Tryb działania organów administracji w takiej sytuacji określają przepisy art. 78 ust. 1 – 4 ustawy, które stanowią: Art. 78 ust. 1 - W przypadku przyznania bezrobotnemu (...) prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy (...) w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę za okres, za który pobierali zasiłek, stypendium, dodatek aktywizacyjny albo inne świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania bez pracy, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zalicza się na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia. Kwoty te traktuje się jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Art. 78 ust. 2 - kwota zaliczona na poczet przyznanego świadczenia nie może być wyższa niż ustalona za poszczególne miesiące okresu, o którym mowa w ust. 1, kwota emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej. Art. 78 ust. 3 - Organ rentowy przekazuje kwotę zaliczoną na poczet przyznanego świadczenia, o której mowa w ust. 1, na rachunek bankowy Funduszu Pracy powiatowego urzędu pracy, który wypłacił zasiłek, stypendium, dodatek aktywizacyjny albo inne świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania bez pracy. Art. 78 ust. 4 - W przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do (...) renty z tytułu niezdolności do pracy (...) w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano (...) rentę z tytułu niezdolności do pracy (...) w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ustawa przewiduje zatem dwie formy pozbawienia bezrobotnego statusu osoby bezrobotnej. Pierwszą z nich jest pozbawienie statusu bez określania daty końcowej, drugą zaś jest pozbawienie statusu osoby bezrobotnej ze wskazaniem takiej daty, przewidziane w art. 78 ust. 4 tej ustawy. Aby ponownie uzyskać status osoby bezrobotnej w pierwszym z tych przypadków, niezbędna jest ponowna rejestracja w urzędzie pracy. Natomiast w razie pozbawienia statusu bezrobotnego z określeniem daty końcowej status bezrobotnego niejako odżywa bez konieczności kolejnej rejestracji. Istotą rozwiązania przyjętego w powołanym art. 78 ust. 4 ustawy jest umożliwienie bezrobotnemu przywrócenia przysługującego mu statusu bez konieczności ponownej rejestracji w razie przyznania mu na okres oznaczony, z mocą wsteczną, świadczeń wykluczających status osoby bezrobotnej gwarantujących uprawnienia z zakresu zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 78 ust. 4 ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przyznaje organom administracji publicznej uprawnień do uznaniowego rozstrzygania w zakresie zasiłku przyznawanego bezrobotnym. Omawiany przepis ma zastosowanie do sytuacji, gdy renta zostanie przyznana za okres wsteczny, nawet sięgający okresu z chwili nabycia statusu bezrobotnego. Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących działania organów ZUS, to należy stwierdzić, że prawidłowo zastosowały one przepisy art. 78 ust. 2 i 3 ustawy, zaliczając świadczenia pobrane przez skarżącego z tytułu zasiłku dla bezrobotnych na poczet przyznanych mu świadczeń z ubezpieczenia społecznego i przelewając na rachunek Funduszu Pracy kwotę w wysokości odpowiadającej pobranemu zasiłkowi za okres, za który przyznano mu rentę. Skoro J. S. uzyskał z dniem 24 maja 2013 r. status osoby bezrobotnej, a następnie przyznano mu rentę z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 kwietnia 2013r. do 31 marca 2014 r., to wypełniły się przesłanki zawarte w art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 78 ust. 4 ustawy. W konsekwencji, w pełni uzasadnione było przewidziane w powyższym przepisie pozbawienie skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku na okres oznaczony, wynikający z ram czasowych przyznanego mu przez ZUS świadczenia rentowego. W niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania zasada ochrony praw słusznie nabytych, ani zasada niedziałania prawa wstecz. Zasady te nie chronią bowiem osoby, w stosunku do której zrealizowała się z mocą wsteczną przesłanka negatywna przyznania świadczenia – określona w ustawie w dacie nabycia prawa do tego świadczenia. Jak wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny zasada niedziałania prawa wstecz nie ma charakteru absolutnego. Zanegowanie możliwości pozbawienia statusu osoby bezrobotnej w przypadku przyznania świadczenia z ubezpieczenia społecznego z mocą wsteczną, prowadziłoby do nieuzasadnionego niczym przysporzenia majątkowego w postaci pobrania dwóch świadczeń z funduszy publicznych, które z mocy przepisów prawa nie podlegają kumulacji. Sąd stwierdza także bezpodstawność zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, określoną w art. 7 k.p.a., organ orzekający podjął czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Stosownie do wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności organ działał na podstawie obowiązujących, powołanych wyżej przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.