III SA/Gd 507/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody z dnia 16 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 28 lutego 2014 r., nr [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu A. C. z pobytu stałego pod adresem G. ul. [...]. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek M. D., który wskazał, iż A. C. nie mieszka w spornym lokalu, zaś od kilku lat pracuje w W. B.. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, na podstawie wyjaśnień stron świadków oraz oględzin lokalu organ pierwszej instancji uznał, że A. C. nie mieszka w miejscu pobytu stałego. Organ nie dał wiary wyjaśnieniom wymienionego i świadków twierdzących, że jego nieobecność w spornym lokalu związana jest z charakterem wykonywanej pracy. Uznał, że jego pobyty w spornym lokalu mają charakter odwiedzin. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. C. wskazując na jej krzywdzący charakter. Przedmiotowej decyzji zarzucił: 1) błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na rozstrzygnięcie postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez przyjęcie, że A. C. nie przebywał stale w lokalu mieszkalnym położonym w G. przy ul. [...], 2) naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez ustalenie, że A. C. opuścił miejsce pobytu stałego na czas przekraczający trzy miesiące i nie dopełnił obowiązku wymeldowania, 3) naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 75 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zawarte w treści skarżonej decyzji, 4) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 104 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji administracyjnej pomimo istnienia spornych i niewyjaśnionych okoliczności, 5) sprzeczność decyzji z zasadami współżycia społecznego. A. C. wskazał, że fakt, iż przebywa czasowo poza granicami kraju, nie przesądza o przeniesieniu tam ośrodka życiowego, z wolą koncentracji w tym miejscu swych spraw życiowych, w tym interesów osobowych i majątkowych. Podniósł, iż jego czasowe przebywanie poza granicami kraju, ma charakter wtórny wobec zamiaru stałego pobytu i ustalenia centrum życiowego w G.. Pobyt w Wielkiej Brytanii i Holandii jest związany wyłącznie z koniecznością zapewnienia utrzymania i podjęcia godziwej pracy zarobkowej. Czasowy pobyt poza granicami Polski nie przesądza o ostatecznym przeniesieniu tam centrum życiowego. Decyzją z dnia 16 kwietnia 2014 r., nr [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił decyzję organu pierwszej instancji i odmówił wymeldowania A. C. z pobytu stałego z lokalu nr 2 przy ulicy S. 2 w G.. W uzasadnieniu wskazano, że organ orzekający o wymeldowaniu za podstawę decyzji przyjął przesłankę określoną w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazany artykuł stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przedmiotowe opuszczenie musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Organ wyjaśnił, że rozpatrując niniejszą sprawę miał za zadanie ustalić, czy A. C. mieszka w miejscu pobytu stałego, bądź opuścił je w sposób dobrowolny i trwały, i zaniechał posiadania tego lokalu poprzez zrezygnowanie z prawa do przebywania w nim i zerwania więzi łączącej go z tym lokalem. Nie tylko bowiem samo nieprzebywanie w miejscu pobytu stałego może spełniać przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego, ale też świadome i wyrażone własną, nieprzymuszoną wolą przeniesienie swojego centrum życiowego w inne miejsce. Z tego też wynika zdaniem organu, że sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet dłuższych okresów fizycznej nieobecności w miejscu pobytu stałego nie upoważniają do stwierdzenia, że osoba zameldowana opuściła je w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodów osobistych. W ocenie organu odwoławczego, ze zgromadzonego materiału nie wynika bezspornie, że A. C. opuścił miejsce pobytu stałego w sposób trwały. Odwołujący się przebywał poza miejscem zameldowania, za granicą i na terenie kraju w związku z wykonywaniem pracy lub poszukiwaniem zatrudnienia. Co prawda nie dostarczył on dokumentów potwierdzających ten fakt, jednak przesłuchiwani w tej sprawie świadkowie, którzy mieszkają w spornym lokalu: D. C. - babcia odwołującego się oraz A. i M. C. - jego rodzice potwierdzili fakt jego przebywania poza miejscem zameldowania z powodów zarobkowych i jednocześnie brak zerwania więzi ze spornym lokalem i zamiar koncentracji w nim swoich interesów życiowych. Zeznania tych osób potwierdzają również, że ich syn ma możliwość zamieszkiwania w spornym lokalu razem z nimi. Organ zaznaczył, że opinie osób, zamieszkujących wspólnie z A. C. w spornym lokalu, a w szczególności rodziców w sposób oczywisty potwierdziły istnienie więzi łączącej odwołującego się ze spornym lokalem. Przeprowadzone w dniu 24 października 2013 roku oględziny spornego lokalu wykazały, że A. C. zajmuje tam jeden pokój, w którym posiada rzeczy osobiste, kosmetyki, sprzęty, dokumenty, co także potwierdza, że pomimo przebywania poza miejscem pobytu stałego, lokal ten w dalszym ciągu stanowi jego centrum życiowe. W połączeniu z wyjaśnieniami odwołującego się składanymi w toku postępowania, stanowi to potwierdzenie, że ma on zamiar przebywania w spornym lokalu i koncentrowania tam swoich interesów życiowych. W ocenie organu powyższe wskazuje, że co prawda A. C. opuścił sporny lokal z zamiarem wykonywania i poszukiwania pracy zarobkowej, to jednak opuszczenie tego lokalu nie nosi znamion trwałości, ponieważ nie zerwał więzi z tym lokalem i ma zamiar oraz możliwość przebywania w nim. Fakt, iż odwołujący się obecnie nie przebywa w spornym lokalu, nie może być jedyną przesłanką warunkującą jego wymeldowanie. Nie ma utrudnianego dostępu do spornego lokalu, posiada w nim swoje rzeczy. Zdaniem organu odwoławczego o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu może być mowa dopiero wówczas, gdyby całokształt zachowań osoby zameldowanej wskazywał na to, iż z lokalem, w którym jest na stałe zameldowana nie będzie wiązała swojej przyszłości i nie będzie wykazywała woli powrotu do niego, a materiał dowodowy potwierdził, że A. C. wyraża wolę zamieszkiwania w spornym lokalu, nie zrezygnował z prawa do zamieszkiwania i nie zerwał związków łączących go z tym lokalem, co uniemożliwia jego wymeldowanie w drodze decyzji administracyjnej. Zresztą z doświadczenia życiowego wynika, że w obecnych czasach licznie występują sytuacje czasowych wyjazdów poza granicę kraju lub do innego miasta, czy to w celach zarobkowych, czy nauki, które nie świadczą wcale o tym, że osoby podejmujące takie decyzje mają zamiar stałego skoncentrowania swojego życia poza miejscem pobytu stałego. Organ odwoławczy uznał, że taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Skargę do Sądu wniósł M. D. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja jest wadliwa. Organ rozpoznając sprawę nie może się opierać wyłącznie na zeznaniach świadków i to świadków ewidentnie zainteresowanych wynikiem postępowania. Na skutek zniesienia współwłasności nieruchomości skarżący stał się wyłącznym właścicielem lokalu. Uzyskanie własności części nieruchomości przez skarżącego było poprzedzone wieloletnim postępowaniem sądowym toczącym się z powództwa skarżącego przeciwko Gminie Miasta. Małżonkowie A. i M. C. - najemcy lokalu - mieli wiedzę o toczącym się postępowaniu. W związku z powyższym osoby te zameldowały, bądź też utrzymują meldunek A. C., D. C., K. C., A. G. i M. G., mimo że osoby te nie zamieszkują w lokalu. W ocenie skarżącego meldunek tych osób wynika wyłącznie z zamiaru utrudnienia skarżącemu rozwiązania stosunku najmu z najemcami czy też wykonania ewentualnego wyroku eksmisyjnego w szczególności w sytuacji, gdyby miało dojść do zapewnienia lokalu socjalnego czy zamiennego. Oczywistym jest, że zapewnienie takiego lokalu dla rzekomo zamieszkujących mieszkanie siedmiu osób jest znacznie trudniejsze niż znalezienie lokalu zamiennego czy socjalnego dla dwóch osób. Nadto zameldowanie takiej grupy osób, które formalnie nie uzyskują dochodów posłużyło do uzyskania przez najemców obniżenia stawki czynszowej za lokal w okresie, gdy lokal był jeszcze w zarządzie GZNK. Tym samym oczywistym jest interes małżonków C. w potwierdzaniu rzekomego centrum życiowego A. C. w zajmowanym przez nich lokalu, mimo że opuścił on ten lokal już kilka lat temu. Skarżący podniósł również, że całkowicie wadliwe są rozważania organu co do braku przeszkód do powrotu A. C. do zamieszkiwania w lokalu. W kwestii tej istnieje istotna przeszkoda o charakterze prawnym. Najemcami lokalu są bowiem małżonkowie A. i M. C.. Zgodnie z art. 688 2 k.c. z lokalu obok najemców mogą korzystać bez zgody wynajmującego jedynie osoby wobec których najemcy są obciążeni obowiązkiem alimentacyjnym. Organ nie wykazał aby najemcy posiadali pisemną zgodę wynajmującego na udostępnienie lokalu bądź też jego części A. C., w stosunku do skarżącego najemcy o taką zgodę nigdy nie występowali. Organ nie wykazał też by na najemcach ciążył obowiązek alimentacyjny wobec A. C.. W tym stanie rzeczy, w ocenie skarżącego istnieje przeszkoda dla powrotu A. C. do lokalu bowiem nie jest on osobą uprawnioną do korzystania z tego lokalu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną wydanych decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych( tj. Dz.U. z 2006 r., nr 139 poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy, wymaga nie tylko ustalenia, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, ale także zbadania trwałości i dobrowolności zamiaru jego opuszczenia. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, cel i przyczynę opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz związek z dotychczasowym miejscem pobytu. Słusznie przyjął w swej decyzji Wojewoda, że o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego i o zaistnieniu przesłanki do wymeldowania w szczególności nie stanowi nawet długotrwały wyjazd poza miejsce stałego pobytu, jeśli związany jest z pracą zarobkową. W ocenie Sądu w toku rozpoznawania sprawy Wojewoda wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie kwestie ocenił prawidłowo na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. Z dowodów tych wynika, że A. C. przebywał poza miejscem zameldowania, za granicą i na terenie kraju w związku z wykonywaniem pracy lub poszukiwaniem zatrudnienia. Przesłuchiwani w tej sprawie świadkowie, którzy zamieszkują w spornym lokalu przy ul. [...] w G.: D. C. (babcia) oraz A. i M. C. - rodzice A. C. potwierdzili fakt jego czasowego przebywania poza miejscem zameldowania z powodów zarobkowych i jednocześnie braku zerwania więzi ze spornym lokalem i zamiar koncentracji w nim swoich interesów życiowych. Zeznań tych nie może dyskwalifikować fakt, że pochodzą od osób należących do rodziny A. C., tym bardziej, że w istocie od tych osób zależy możliwość korzystania przez niego z lokalu. Zeznania skarżącego w niniejszej sprawie M. D. nie mogły mieć istotnego znaczenia przede wszystkim dlatego, że pomimo tego, że jest właścicielem lokalu to nie zamieszkuje on w budynku przy ul. [...], a zatem nie może mieć pewnej wiedzy na temat tego, gdzie znajduje się centrum życiowe A. C.. Także świadkowie S. i T. M. oraz J. H. nie byli w stanie przekazać informacji pozwalających na ustalenie, czy A. C. opuścił trwale miejsce dotychczasowego pobytu przy ul. [...] w G.. W tej sytuacji przeprowadzone w dniu 24 października 2013 r. oględziny spornego lokalu pozwoliły organowi odwoławczemu na przyjęcie, że A. C. w spornym lokalu przy ul. [...] w G. ma możliwość realizowania swych podstawowych potrzeb życiowych, korzystania z noclegu, wypoczynku, spożywania posiłków, spędzania czasu z rodziną. Zajmuje tam jeden pokój, w którym posiada rzeczy osobiste, kosmetyki, sprzęty, dokumenty, co także potwierdza, że pomimo przebywania poza miejscem pobytu stałego, lokal ten w dalszym ciągu stanowi jego centrum życiowe. Fakt, że przebywa on czasowo poza granicami kraju w celach zarobkowych nie przesądza o przeniesieniu tam ośrodka życiowego, z wolą koncentracji w tym miejscu swych spraw życiowych w tym osobowych i majątkowych interesów. Pobyt zagranicą jest związany z koniecznością zapewnienia pracy zarobkowej i zdobycia środków utrzymania. Zgromadzone w sprawie dowody zostały wszechstronnie przeanalizowane i rozważone, przez organ II instancji. Wynika to z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Tym samym organ ten słusznie uznał, że w sprawie brak jest faktycznych i prawnych podstaw do podjęcia decyzji o wymeldowaniu A. C. z miejsca stałego pobytu. Prawidłowo zatem organ ten, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i odmówił wymeldowania A. C. z miejsca stałego pobytu. W takim stanie sprawy Sąd stwierdził, że stanowisko skarżącego co do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez A. C. lokalu przy ul. [...] w G. nie zasługuje na aprobatę. Zatem za nieuzasadnione - w okolicznościach sprawy – należy uznać te zarzuty, które zmierzały do wykazania, że organ naruszył art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przez błędną interpretację przepisu. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na postawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, korzysta przy tym z prawa swobodnej oceny dowodów i – o ile ocena ta nie nosi cech dowolności, brak jest podstaw do jej kwestionowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do dokonanych w toku postępowania wyjaśniającego ustaleń, prawidłowo omówił treść mających zastosowanie przepisów prawa i ich zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego. Podnoszony przez skarżącego argument braku posiadania przez A. C. tytułu prawnego do spornego lokalu nie ma istotnego znaczenia w przedmiotowej sprawie, bowiem zameldowanie w danym lokalu potwierdza jedynie, że osoba posiada w nim swoje centrum życiowe. W postępowaniu o wymeldowanie, którego istotą jest wyjaśnienie czy prowadzona ewidencja odzwierciedla stan istniejący, nie ma znaczenia, czy osoba odnośnie której toczy się postępowanie o wymeldowywanie legitymuje się uprawnieniami do przebywania w lokalu. Organy administracji nie badają zatem tytułu prawnego danej osoby do przebywania w lokalu. Zgoda właściciela lub jej brak na wymeldowanie danej osoby również nie ma znaczenia ( zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dniu 27 maja 2002r., sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A 2002/3/34). Nie ma tym samym znaczenia w sprawie fakt, że A. C. nie ma tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ustalił powody opuszczenia lokalu przez A. C. i zasadnie przyjął, że jego czasowy pobyt zagranicą nie nadaje mu cech trwałości, a jest wyłącznie związany z koniecznością zapewnienia godziwego utrzymania i podjęcia pracy zarobkowej. Tym samym w ocenie Sądu organ nie naruszył przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie stwierdzając naruszenia przez organ odwoławczy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.