III SA/Gd 509/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor WSA Adam Osik (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Diana Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 2 czerwca 2023 r., nr SKO.474.14.2023 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Chojnickiego z dnia 22 lutego 2023 r., nr KT.5430.2.2.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz skarżącego A. Ł. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 22 lutego 2023 r., nr KT.5430.2.2.2023, wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm.) - dalej jako: "u.k.p.", Starosta Chojnicki skierował A. Ł. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych stwierdził istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Z wniosku Prokuratury Rejonowej w Chojnicach w związku z wydaną opinią sądowo-psychiatryczną stwierdzającą u A. Ł. zespół zależności alkoholowej. Organ wyjaśnił, że nie jest w stanie merytorycznie ocenić, czy przeciwwskazania do kierowania pojazdami, które zostały przedstawione we wniosku Prokuratora rzeczywiście zachodzą, a ocenia tego należy do lekarza specjalisty z tej dziedziny. W odwołaniu od powyższej decyzji Starosty Chojnickiego A. Ł. zarzucił wydanej decyzji: - niemożność wypowiedzenia się jeszcze przed wydaniem decyzji, gdzie nie dochowano siedmiodniowego terminu na złożenie wyjaśnień i przedstawienia dowodów świadczących o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, czego konsekwencją było wydanie zaskarżonej decyzji; - naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., gdzie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące wydanie zaskarżonej decyzji, gdyż nie istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Wobec przedstawionych zarzutów odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego z uwagi na fakt bezprzedmiotowości. A. Ł. wniósł ponadto o przeprowadzenie postępowania dowodowego z dokumentów: 1. protokołu i postanowienia z dnia 12 maja 2021 r. Sądu Rejonowego w Chojnicach, sygn. akt: III RNs 59/21 - celem wykazania bezprzedmiotowości postępowania o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu, gdzie Prokurator na rozprawie w dniu 12 maja 2021 r. cofnął wniosek i postępowanie zostało umorzone; 2. postanowienia Sądu Rejonowego w Chojnicach z dnia 25 października 2021 r., sygn. akt II K 899/20 - celem wykazania, że Sąd Rejonowy w Chojnicach już w dniu 25 października 2021 r. doszedł do przekonania, że nie ma przesłanek do dalszego zatrzymania prawa jazdy; 3. orzeczenia psychologicznego nr [...] - celem wykazania, że po badaniach psychologicznych stwierdzono u skarżącego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; 4. postanowienia Sądu Rejonowego w Chojnicach z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt: II K 899/20 wraz z uzasadnieniem - celem wykazania przeprowadzenia szeregu dowodów z wiadomości specjalnych, jak i prawidłowego zachowania skarżącego po dniu 2 czerwca 2020 r., które to potwierdzają, że nie istnieją jakiekolwiek uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia; 5. postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia 14 listopada 2022 r. Prokuratury Rejonowej w Chojnicach, sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem - celem wykazania przeprowadzenia szeregu dowodów z wiadomości specjalnych, jak i prawidłowego zachowania skarżącego po dniu 2 czerwca 2020 r., które to potwierdzają, że nie istnieją jakiekolwiek uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia; 6. zaświadczenia z dnia 2 marca 2023 r. - celem wykazania zakończenia przez skarżącego dobrowolnej terapii. W uzasadnieniu odwołania skarżący podkreślił, że dokumentami wymienionymi wyżej w punktach 1, 2, 4 i 5 dysponowała Prokuratura, a osobą skarżącego zajmował się już Sąd, Prokuratura (wnioskodawca), biegli psychiatrzy i psycholodzy, którzy jednogłośnie wskazali, iż nie ma jakichkolwiek przeciwwskazań do kierowania przez skarżącego pojazdami. Skarżący zaznaczył, że od blisko trzech lat jest inną osobą, zachowuje abstynencję i w żaden sposób nie narusza porządku prawnego, co też uwzględnił dwukrotnie Sąd i Prokuratura. Potwierdza to orzeczenie psychologiczne nr [...], gdzie po badaniach psychologicznych stwierdzono u skarżącego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, który to zawód wykonuje. A. Ł. zwrócił uwagę, że gdyby Prokuratura miała jakiekolwiek uzasadnione obawy co do jego osoby jako kierowcy to nie cofnęłaby w 2021 r. wniosku o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu, czy też zareagowałaby w jakikolwiek sposób na zwrot przez Sąd prawa jazdy w 2021 r. W ocenie odwołującego się, dla uznania zasadności skierowania na badanie lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. nie są wystarczające same wątpliwości, lecz organ powinien z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazać na występowanie przeciwwskazań zdrowotnych co do dalszego udziału w ruchu w charakterze kierującego pojazdem. Uwzględniając brzmienie cytowanego przepisu, uzasadnione zastrzeżenia winny odnosić się do stanu zdrowia kierowcy oraz zostać poparte ustaleniami w tym zakresie. Decyzją z dnia 2 czerwca 2023 r. nr SKO.474.14.2023, wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że regulacje art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania kierowcy na badania lekarskie. Oznacza to, że właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że zastrzeżenia mają być uzasadnione oznacza przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach. Innymi słowy, to właśnie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. organ powinien dokonać ustaleń, czy istnieją podstawy do skierowania kierowcy na badanie lekarskie (jeżeli tak to wydać decyzję), a po ustaleniu, że brak podstaw do skierowania na takie badanie - umorzyć postępowanie w sprawie. Kolegium wskazało, że "uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia", o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. mogą zatem wynikać z każdej okoliczności, która została uwiarygodniona i jest na tyle poważna, że pozwala na ustalenie "uzasadnionego zastrzeżenia" w rozumieniu przywołanej regulacji prawnej. Ustawodawca nie zakreślił podstawy powzięcia wiadomości wyłącznie do badania lekarskiego, na które dopiero osoba jest kierowana. Jednocześnie czynienie ustaleń w tym zakresie przez organ nie może być dowolne. Skierowanie na badanie wymaga bowiem ustalenia zaistnienia ocennej przesłanki "uzasadnionych wątpliwości". Na tym polu organ działa w granicach swobodnej oceny dowodów. Wskazując na stanowisko orzecznictwa organ podkreślił, że dla uznania zasadności skierowania na badanie lekarskie w omawianym trybie nie są wystarczające same wątpliwości, lecz organ powinien z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazać na występowanie przeciwwskazań zdrowotnych co do dalszego udziału w ruchu w charakterze kierującego pojazdem. Ponadto uzasadnione zastrzeżenia winny odnosić się do stanu zdrowia kierowcy oraz zostać poparte ustaleniami w tym zakresie. W literaturze zaś podkreśla się, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Mogą to być np. pochodzące z różnych źródeł informacje o pogorszonym stanie zdrowia. Skierowanie na badania lekarskie może mieć zatem miejsce, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, a istnienie tych zastrzeżeń musi zostać wykazane w postępowaniu. Wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie wymaga uzyskania wiarygodnych informacji dotyczących stanu zdrowia, wskazujących z dużym prawdopodobieństwem na istotne zmniejszenie sprawności organizmu kierującego pojazdem. W ocenie Kolegium podstawy odstąpienia od badania lekarskiego nie mogły stanowić przedłożone do odwołania dokumenty (kopie). Oceny w tym zakresie nie zmienia też przedłożenie badań psychologicznych. Nie ma bowiem podstaw do utożsamienia tego badania z badaniem lekarskim, o które zawnioskował Prokurator po zakończeniu opisanego w odwołaniu postępowania, wynikłego z czynu popełnionego w czasie zniesionej u odwołującego poczytalności. Wskazana w opinii intoksykacja z reguły obejmuje zaburzenia powodowane chociażby spożywaniem alkoholu. Z reguły na tym tle chodzi o zaburzenia na poziomie świadomości, sprawności poznawczej, zdolności postrzegania i wnioskowania, nastroju, zachowania oraz innych funkcji i reakcji psychofizjologicznych. Opinia wskazuje też, że nasilenie takich objawów może mieć miejsce zwłaszcza pod wpływem alkoholu. Odwołujący wykazał, że poddał się stosownemu leczeniu, w związku z czym, co wymaga podkreślenia, umorzono postępowanie dotyczące zastosowania środków zabezpieczających. Ta okoliczność nie zmienia jednak, na co wskazuje opinia, że stwierdzone zakłócenia psychiczne, niezależnie od podłoża, przynajmniej w czasie czynu, którego dotyczyło ww. postępowanie karne, znosiło zdolność do rozumienia znaczenia czynu i kierowania postępowaniem odwołującego. Tym samym opisane w odwołaniu okoliczności dotyczące poddania się leczeniu, okres jaki upłynął od ostatniego epizodu psychotycznego w dniu 2 czerwca 2020 r., korzystanie z terapii i pozytywne zmiany w życiu strony, nie zmieniają podstaw do skierowania odwołującego również na badania lekarskie. Należy mieć na uwadze, że leżą one tak w interesie strony jako kierowcy, jak też innych uczestników ruchu. Skierowanie na badania lekarskie wobec ww. zastrzeżeń, co do stanu zdrowia odwołującego, mogących mieć naturę niezależną od czynników dotyczących wcześniejszego nadużywania alkoholu, zdaniem Kolegium, w pełni uzasadnia wydaną decyzję, o co wnioskował Prokurator. W skardze złożonej na decyzję organu odwoławczego A. Ł. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie: - art. 8 k.p.a. statuującego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej, poprzez brak rzetelnej weryfikacji przez organ argumentacji skarżącego, gdzie nawet nie wymieniono wszystkich wskazywanych przez skarżącego dowodów; - art. 10 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez uniemożliwienie przez organ pierwszej instancji wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, gdzie nie dochowano siedmiodniowego terminu na złożenie wyjaśnień i przedstawienia dowodów świadczących o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, czego konsekwencją było wydanie zaskarżonej decyzji w pierwszej instancji i pozbawienie skarżącego dwuinstancyjności postępowania administracyjnego; - art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie przez organ dowolnych a nie swobodnych ustaleń w sprawie; - art. 107 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami określonymi w § 3, tj. w zakresie ustaleń faktyczno-prawnych stanowiących podstawę decyzji, a w szczególności brak ustosunkowania się i powołania przez organ wszystkich dowodów strony w sprawie; - art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., gdzie nie zostały spełnione przesłanki sine qua non do zastosowania ww. przepisu; - art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., gdzie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące wydanie zaskarżonej decyzji, gdyż nie istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do mojego stanu zdrowia. Skarżący wniósł też o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku do Sądu Rejonowego w Chojnicach o udostępnienie dowodów znajdujących się w aktach sprawy sygn. akt: III RNs 59/21 (protokół i postanowienie z dnia 12 maja 2021 r.) celem wykazania bezprzedmiotowości postępowania o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu, gdzie Prokurator na rozprawie w dniu 12 maja 2021 r. cofnął wniosek i postępowanie zostało umorzone. Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie postępowania dowodowego z: - postanowienia z dnia 7 września 2022 r. wraz z uzasadnieniem oraz postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia 14 listopada 2022 r. Prokuratury Rejonowej w Chojnicach, sygn. akt: [...] wraz z uzasadnieniem celem wykazania przeprowadzenia szeregu dowodów z wiadomości specjalnych, jak i prawidłowego zachowania skarżącego po dniu 2 czerwca 2020 r., które to potwierdzają, że nie istnieją jakiekolwiek uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. - badania krwi z dnia 14 kwietnia 2023 r., zaświadczenia lekarskiego nr [...] z dnia 24 sierpnia 2022 r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania i odbywania praktycznej nauki kwalifikacyjnego kursu zawodowego operatora ładowarki jednonaczyniowej, zaświadczenia o ukończeniu kursu operatora ładowarki jednonaczyniowej kl. I, świadectwa uzyskania uprawnień operatora z dnia 22 lutego 2023 r., zaświadczenia o ukończeniu kursu operatora ładowarki jednonaczyniowej kl. III, świadectwa kwalifikacji zawodowej nr [...] oraz orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 18 stycznia 2022 r. celem wykazania prawidłowego stanu zdrowia; W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację wyrażoną w odwołaniu, a ponadto wskazał, że organ odwoławczy nie ustosunkował się w sposób merytoryczny do warunków skierowania na badanie, które zdaniem skarżącego nie zostały w sprawie spełnione. W sprawie organ z jednej strony bazował na informacjach niepełnych, pochodzących od Prokuratury, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonych decyzji, a z drugiej strony odmówił wzięcia pod uwagę przedstawionych przeze skarżącego dowodów, które świadczą o braku podstaw skierowania skarżącego na badania. Z tego powodu skarżący stracił zaufanie do obiektywizmu i rzetelnego podejścia organów do jego sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o oddalenie skargi. Zdaniem Kolegium, skarżący pomija, że w sprawie uprawdopodobniono przesłanki uzasadniające skierowanie na badania lekarskie. Ocena sprawy dokonana została na podstawie zebranych dowodów, do których Kolegium odniosło się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Nie ma przy tej okazji podstawy do kwestionowania, że któryś z dowodów nie był wymieniany w uzasadnieniu. Zarzuty skargi nie zmieniają zaś faktu, że to problemy zdrowotne skarżącego, które są niewątpliwe, uzasadniały poddanie strony badaniom przez wyspecjalizowany ośrodek. Na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. skarżący wyjaśnił, że wystąpienie zaburzeń psychotycznych było jednorazowe, co zostało wskazane przez biegłych psychiatrów. Wskazał, że przeszedł proces terapeutyczny i uważa, że skierowanie go na badania jest krzywdzące. W trakcie postępowania sądowego były sporządzane inne opinie psychiatryczne przed Sądem Rejonowym w Chojnicach. W protokole z posiedzenia sądowego z dnia 18 maja 2022 r. biegły psychiatra K. W. wskazał, że nie ma potrzeby stosowania środka zabezpieczającego i zakazu kierowania pojazdami. Skarżący wskazał, że obecnie prowadzi pogłębioną terapię radzenia sobie z emocjami. Obecnie pracuje w firmie [...], pracuje tam na wózku widłowym, ładowarce, przestawia auta na placu, używa dźwigu w samochodzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 2 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Chojnickiego z dnia 22 lutego 2023 r. kierującą skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na: badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Decyzja ta, stosownie do art. 99 ust. 2 pkt 1 u.k.p., jest wydawana z urzędu na podstawie: a) informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - w zakresie, o którym mowa w ust. 1, b) zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. W myśl art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z przetoczonych regulacji prawnych wynika zatem, że decyzja kierująca na badania lekarskie może zostać wydana jedynie wówczas, gdy urzeczywistniły się uzasadnione zastrzeżenia w kwestii stanu zdrowia. W orzecznictwie przyjmuje się, że przy interpretacji powyższej przesłanki należy mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Zadaniem organów administracji jest zatem czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że "mają być uzasadnione" oznacza, że są one oparte na wiarygodnych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1051/16, orzeczenie to, jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać należy, że przesłanką skierowania na badania są zastrzeżenia organu decyzyjnego a nie wyłącznie podmiotu wnioskującego. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy winien stwierdzić organ wydający decyzję o skierowaniu na badania. Ustalenia w tym zakresie nie mogą opierać się wyłącznie na wniosku właściwego podmiotu lecz organ decyzyjny winien sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem ustalenia czy faktycznie istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy zagrażające bezpiecznemu prowadzeniu przez niego pojazdów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 514/190). Słusznie wskazało Kolegium, że skierowanie na badania lekarskie może mieć miejsce, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, a istnienie tych zastrzeżeń musi zostać wykazane w postępowaniu oraz że wydanie decyzji w tym przedmiocie wymaga uzyskania wiarygodnych informacji dotyczących stanu zdrowia, wskazujących z dużym prawdopodobieństwem na istotne zmniejszeni sprawności organizmu. W sprawie niniejszej organ pierwszej instancji w związku z pismem Prokuratury Rejonowej w Chojnicach z dnia 21 listopada 2022 r. wszczął postępowanie z urzędu, w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zauważyć jednakże trzeba, że sam wniosek prokuratora co do zasady nie determinuje rozstrzygnięcia w sprawie. Organ winien bowiem zbadać, w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, czy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Organ pierwszej instancji wskazał na załączoną do wniosku Prokuratury opinię sadowo-psychiatryczną stwierdzającą u skarżącego zespół zależności alkoholowej. Analizując przebieg postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, zauważyć należy, że z uzasadnienia wniosku Prokuratury wynika, że postanowieniem z dnia 14 listopada 2022 r. umorzono dochodzenie przeciwko A. Ł. podejrzanemu o to, że w dniu 2 czerwca 2020 r. w Chojnicach prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy znajdując się w stanie nietrzeźwości o stężeniu 0,40 mg/l alkoholu etylowego w wydychanym powietrzu, tj. o przestępstwo z art. 178 § 1 k.k., na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 in fine k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. wobec stwierdzenia, iż sprawca nie popełnił przestępstwa z uwagi na niepoczytalność w chwili czynu. W toku postępowania Prokuratura zasięgnęła opinii sądowo-psychiatrycznej, w której biegli psychiatrzy stwierdzili u badanego w chwili popełnienia zarzucanego czynu inne niż choroba psychiczna, czy upośledzenie umysłowe zakłócenie czynności psychicznych pod postacią ostrych zaburzeń psychotycznych o nieznanym podłożu (intoksykacyjne, endogenne). Biegli rozpoznali również u A. Ł. zespół zależności alkoholowej. Według opinii, podejrzany miał w chwili czynu całkowicie zniesioną zdolność rozumienia znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem w rozumieniu art. 31 § 1 k.k. Zdaniem biegłych, u A. Ł. występuje nieco spowolniały tok myślowy, zaniżone funkcje poznawcze, obniżona przerzutność uwagi, a życie popędowe badanego zaburzone jest uzależnieniem od alkoholu. Z uwagi na istnienie wątpliwości, co do stanu zdrowia A. Ł. i jego zdolności do kierowania pojazdami, a tym samym co do zapewnienia jego bezpieczeństwa jako kierującego pojazdami, a także bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego, w ocenie Prokuratury zasadne jest skierowanie A. Ł. na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Pismem z dnia 9 lutego 2023 r. Starosta Chojnicki zawiadomił A. Ł. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na badanie lekarskie wraz z informacją o możliwości zapoznania się z aktami i złożenia wyjaśnień w ciągu siedmiu dni od daty otrzymania zawiadomienia. Zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 lutego 2023 r. W tym samym dniu skarżący stawił się w siedzibie organu i zapoznał się z aktami sprawy. Organ pierwszej instancji swą decyzję w sprawie wydał w dniu 22 lutego 2023 r. W dniu 3 marca 2023 r. skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji organu pierwszej instancji przedkładając szereg dokumentów mających istotne znaczenie w sprawie, których w istocie, z uwagi na wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji w okresie biegu terminu siedmiu dni na złożenie wyjaśnień i uzupełnienie materiału dowodowego przez skarżącego, nie był w stanie przedłożyć w toku postępowania przed organem pierwszej instancji. Kolegium podtrzymało stanowisko organu pierwszej instancji wskazując na uzasadnienie wniosku Prokuratury i załączoną do wniosku opinię sadowo-psychiatryczną. Zdaniem Kolegium argumentacja oraz dokumenty załączone do odwołania nie mogły stanowić podstawy do odstąpienia od badania lekarskiego. W ocenie Sądu, jak już wyżej wskazano, skierowanie kierowcy na badania lekarskie w związku z zawiadomieniem właściwego organu o stanie zdrowia kierowcy nie może być automatycznie skutkiem tego zawiadomienia. Konieczne jest stwierdzenie, że wynikają z niego uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza więc o istnieniu faktycznych przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów ani tym bardziej nie wiąże się z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami, służyć ma natomiast wyjaśnieniu istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości. Organ nie musi zatem udowodnić, że takie istnieją, jednak ma obowiązek dokonać analizy zawiadomienia pod względem prawdopodobieństwa zaistnienia takich wątpliwości w kontekście ich potencjalnego wpływu na stan zdrowia kierowcy i jego zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Analiza wniosku Prokuratury wskazuje przede wszystkim, że w toku prowadzonego przez prokuraturę postępowania o sygn. akt [...] ustalono, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B, C1, C, BE, C1E, CE i T, w toku którego to postępowania zasięgnięto ww. opinii sądowo-psychiatrycznej o skarżącym, która został sporządzona w dniu 17 grudnia 2020 r. W opinii stwierdzono u skarżącego zespół zależności alkoholowej, wykazano możliwość popełnienia ponownie podobnego czynu, która nie jest wysoka, a nadto stwierdzono konieczność zastosowania wobec skarżącego środka zabezpieczającego w postaci terapii uzależnienia od alkoholu w warunkach ambulatoryjnych. W ocenie Sądu, niewątpliwie nadużywanie alkoholu może stanowić uzasadnioną przesłankę do skierowania kierowcy na badania lekarskie, albowiem faktem notoryjnym jest negatywny wpływ nadużywania alkoholu na stan zdrowia, a przede wszystkim na zdolność kierowania pojazdami. Rzecz jednak w tym, że w sprawie zarówno organ pierwszej instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku nie przeprowadziły żadnych własnych ustaleń, posługując się jedynie oceną dokonaną przez Prokuraturę, a wynikającą z załączonej opinii sądowo-psychiatrycznej, od której sporządzenia do dnia wszczęcia i wydania decyzji w przedmiotowej sprawie nastąpił znaczny upływ czasu. Decyzja organu pierwszej instancji została bowiem wydana po upływie 2 lat i 2 miesięcy od daty sporządzenia opinii. Okoliczność ta nie została rozpatrzona zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i drugiej instancji, podczas gdy decyzja w przedmiocie skierowania na badania lekarskie winna dotyczyć stanu faktycznego istniejącego w dacie jej podjęcia. Z kolei dokumenty przedstawione przez skarżącego wraz z odwołaniem wskazywały na dodatkowe istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, które jednak nie zostały wzięte pod uwagę przez organ pierwszej instancji, zaś w ocenie organu odwoławczego nie miały one znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Materiał dowodowy został zaoferowany przez skarżącego dopiero na etapie złożonego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Wynikało to przy tym z faktu, że skarżącemu z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, uniemożliwiono złożenia w wyznaczonym terminie własnych środków dowodowych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Organ ten z tych względów wydał decyzję na podstawie materiału dowodowego, który nie został zgromadzony w sposób wyczerpujący, czego wymaga art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować wiele uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami Kodeksu (np. art. 78 § 1, art. 79), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art. 81). Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zgodnie z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2. Obowiązek zapoznania strony z wynikami postępowania wyjaśniającego, jeżeli ma spełnić swą rolę, pociąga za sobą dalszy obowiązek organów administracji, jakim jest konieczność wzięcia pod rozwagę wypowiedzi strony i ustosunkowanie się do tych wypowiedzi. Takie ustosunkowanie się jest szczególnie potrzebne wówczas, gdy dla poparcia swych wypowiedzi strona powołuje określone dowody. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia; organ ma także obowiązek wstrzymać się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie. Zawarte w treści art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. Dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji publicznej oczekiwać powinien na jej stanowisko w sprawie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa, pozostawiono wyłącznie jej uznaniu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1991/07). Zdaniem Sądu, skoro organ pierwszej instancji wyznaczył skarżącemu termin siedmiu dni od dnia doręczenia zawiadomienia do złożenia wyjaśnień, z czym wiąże się również prawo do zainicjowania postępowania dowodowego, to wydanie decyzji przed upływem tegoż terminu stanowi o naruszeniu art. 10 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. Uchybienie to narusza jednocześnie wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W wyroku z dnia 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3400/19 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że już z samego wniosku Asesora Prokuratury Rejonowej w Chojnicach wynika, że wobec skarżącego toczyły się postępowania pod dwoma sygnaturami, jednakże brak jest w tym zakresie jakichkolwiek bliższych informacji, poza tym, że jedno z nich zakończyło się postanowieniem z dnia 14 listopada 2022 r. o umorzeniu dochodzenia oraz że w jego toku pozyskano opinię sądowo-psychiatryczną o skarżącym autorstwa biegłych psychiatrów K. W. i J. K. Jednocześnie egzemplarz tejże opinii zawiera oznaczenie sygnatury postępowania w Prokuraturze Rejonowej w Chojnicach [...]. Opinia zawiera odręczny wpis, że stanowi ona wyciąg z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 17.12.2020 r. dot. A. Ł., choć w jej treści mowa jest również o osobie M. N., mimo że jako osobę badaną wskazano A. Ł. Nieścisłości powyższe nie zostały wyjaśnione w toku postępowania. Po drugie natomiast analiza dokumentów załączonych do odwołania przez skarżącego prowadzi, zdaniem Sądu, że stanowią one dowody mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i powinny zostać przeprowadzone oraz ocenione każdy z osobna i w powiązaniu z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie przez organy rozstrzygające sprawę w obu instancjach. Z protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu 12 maja 2021 r. w toku postępowania przez Sądem Rejonowym w Chojnicach pod sygn. akt III RNs 59/21 z wniosku Prokuratora Rejonowego w Chojnicach o zastosowanie wobec skarżącego obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu wynika, że w toku rozprawy Prokurator cofnął wniosek o leczenie uczestnika. Na rozprawie Sąd Rejonowy w Chojnicach wydał w ww. sprawie postanowienie o umorzeniu postępowania. Z kolei postanowieniem z dnia 25 października 2021 r., sygn. akt II K 899/20, Sąd Rejonowy w Chojnicach w toku rozpoznania sprawy A. Ł. podejrzanego o popełnienie czynu z art. 178a § 1 kk, zwrócił skarżącemu prawo jazdy, zatrzymane na mocy postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Chojnicach z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie [...]. Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że w dniu 30 grudnia 2020 r. do Sądu wpłynął wniosek prokuratora o umorzenie postępowania karnego prowadzonego przeciwko skarżącemu. Ponadto Sąd ten wyjaśnił, że na obecnym etapie postępowania nie ma przesłanek do dalszego zatrzymania podejrzanemu dokumentu prawa jazdy. Podejrzany wyjaśnił, że ukończył terapię i od tego czasu systematycznie korzysta z pomocy terapeuty, co potwierdza przesłana dokumentacja medyczna. Sąd wziął pod uwagę, że w opinii sądowo-psychiatrycznej wskazano, że możliwość popełnienia przez podejrzanego ponownie podobnego czynu istnieje, ale nie jest ona wysoka, zaś biegli nie zwrócili uwagi na konieczność zastosowania wobec podejrzanego zakazu prowadzenia pojazdów. Zdaniem ww. Sądu, aktualnie nie istnieje rzeczywiste zagrożenie popełnienia przez podejrzanego jakiegokolwiek czynu zabronionego. Nadto w ww. sprawie o sygn. akt II K 899/20 Sąd Rejonowy w Chojnicach postanowieniem z dnia 7 września 2022 r. nie uwzględnił wniosku prokuratora o umorzenie postępowania i zastosowanie środka zabezpieczającego i przekazał sprawę Prokuratorowi Rejonowemu w Chojnicach do dalszego prowadzenia. W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd zważył, że ze względu na dalsze leczenie odwykowe podejrzanego oraz z uwagi na opinię biegłych złożoną na rozprawie w dniu 18 maja 2022 r., nie ma obecnie podstaw do zastosowania wobec podejrzanego jakichkolwiek środków zabezpieczających. Biegły psychiatra J. K., po poinformowaniu go o podjęciu przez podejrzanego terapii dobrowolnie, jednoznacznie stwierdził, że w tej sytuacji nie jest konieczne stosowanie środka zabezpieczającego. Biegły psychiatra K. W. zgodził się z tą opinią. Wskazał dodatkowo, że nie ma konieczności orzekania zakazu prowadzenia pojazdów. Biegła psycholog M. K. w pełni zgodziła się z wypowiedziami biegłych psychiatrów. W świetle powyższych dokumentów, żeby móc w sposób dokładny ocenić spełnienie przesłanki z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, organy obu instancji powinny w sposób wyczerpujący ocenić materiał dowodowy sprawy, na który składają się zarówno wniosek Prokuratury wraz z opinią sądowo-psychiatryczną o skarżącym, jak również orzeczenia sądu powszechnego i prokuratury, które zapadały wobec skarżącego. Pozwalają one bowiem na stwierdzenie, że od czasu sporządzenia opinii sądowo-psychiatrycznej o skarżącym, która stanowiła podstawę faktyczną wydania zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji, wystąpiły kolejne zdarzenia faktyczne, które wymagają dokonania ich łącznej oceny przez organy obu instancji. Organ powinien, w ocenie Sądu, zwrócić się zarówno do Prokuratora, jak i do Sądu Rejonowego w Chojnicach o udostępnienie akt spraw toczących się przeciwko skarżącemu w celu pozyskania bardziej szczegółowych informacji co do podstaw poczynionych ustaleń co do stanu zdrowia kierowcy w postaci chociażby dokumentacji włączonej do tych że akt spraw, jak też protokołów rozpraw, które w toku spraw się odbywały z udziałem samego skarżącego, jak i biegłych sądowych, czy też zapadłych rozstrzygnięć i ich uzasadnień. W sprawie takich czynności zabrakło. Stanowisko Kolegium, że dowody zaoferowane przez skarżącego wraz z odwołaniem nie stanowią podstawy do odstąpienia od badania lekarskiego, wobec istotnego znaczenia tychże dokumentów, nie jest uzasadnione. Powyższe oznacza, że organ pierwszej instancji nie poczynił żadnych własnych ustaleń, chociaż stanowiły one, zdaniem Sądu, warunek konieczny przyjęcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, zaś organ odwoławczy dokonał jedynie pobieżnej oceny materiału dowodowego zaoferowanego przez skarżącego w toku postępowania. Stosownie do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolej przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jako co najmniej przedwczesne zatem, bowiem dotknięte naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 10 § 1, art. 15, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a., jawi się – w związku z wyżej poczynionymi rozważaniami - wynikające z wydanych w sprawie decyzji uznanie organów o zasadności skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Ponownie rozpoznając sprawę organy winny wziąć pod uwagę powyższe rozważania Sądu i przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe i wyjaśniające w celu ustalenia ziszczenia się bądź nie w stosunku do skarżącego przesłanki z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, a następnie podjąć stosowną decyzję i prawidłowo ją uzasadnić, w tym odnieść się do argumentacji odwołania, jak również do dokumentacji załączonej przez skarżącego do odwołania, a także do skargi. Oddalając postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. wniosek skarżącego o udostępnienie dowodów znajdujących się w aktach sprawy Sądu Rejonowego w Chojnicach o sygn. akt III RNs 59/21 Sąd kierował się treścią art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie opisanym we wniosku skarżącego stanowiłoby o nadmiernym przedłużeniu postępowania sądowo-administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji (pkt 1. sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona kwota obejmuje zwrot niezbędnych kosztów postępowania sądowego poniesionych przez skarżącego celem dochodzenia swoich praw, to jest kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.