III SA/Gd 510/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. D. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie z dnia 8 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia: utrzymać zarządzenie referendarza sądowego z dnia 7 sierpnia 2018 r. w mocy. W. D., działając w imieniu małoletniej córki M. D., wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że rodzice małoletniej skarżącej – W. i S. D. są osobami głuchoniemymi. Matka skarżącej, jej mąż i troje małoletnich dzieci wspólnie gospodarują, a na miesięczny dochód gospodarstwa domowego składają się dochody z wynagrodzenia S. D. w wysokości 1.898,48 zł, renty socjalnej W. i S. D. w wysokości po 745,18 zł oraz zasiłku rodzinnego z dodatkiem w wysokości 467 zł. Rodzina skarżącej osiąga dochód z tytułu świadczenia wychowawczego w łącznej wysokości 1500 zł. Przedstawiciel ustawowy skarżącej wskazała na następujące wydatki: opłatę za mieszkanie w wysokości 787,57 zł, za energię elektryczną 48,56 zł, gaz 35,55 zł, telefony 233,42 zł (ze względu na rozmowy językiem migowym), telewizję 146,80 zł, ubezpieczenia na życie w wysokości 281 zł (kwota ta dotyczy polis na okres trzech miesięcy, co daje kwotę 94 zł miesięcznie) oraz koszt zakupu leków w wysokości do 100 zł. Oświadczyła , że pozostałą kwotę przeznacza na zakup żywności, środków czystości, środków higieny, ubrań, obuwia, zakup przyborów szkolnych, wypoczynek dzieci oraz drobne remonty. Do wniosku dołączono kserokopie rachunków za gaz na kwotę 33,55 zł, za telewizję na kwotę 146,80 zł oraz za doładowanie energii elektrycznej w lipcu 2018 r. na kwotę 119,49 zł, kartę wymiaru opłat ze wskazaniem kwoty 787,57 zł, dowody wpłaty za telefon w łącznej kwocie 233,42 zł, dowody wpłaty z tytułu ubezpieczenia na życie, jak również zaświadczenie o zarobkach S. D., decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego, decyzję o przyznaniu zasiłku rodzinnego z dodatkami, decyzje o podwyższeniu renty przysługującej W. i S. D. do kwot po 745,18 zł. Rodzina zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym o pow. 49,75 m2. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, czy przedmiotów wartościowych, w tym pojazdów mechanicznych o wartości powyżej 5000 zł. W ocenie referendarza sytuacja rodzinna i dochodowa wnioskodawczyni i osób wspólnie z nią gospodarujących przemawia za stwierdzeniem, że spełnia ona ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, tj. przez ustanowienie zawodowego pełnomocnika, wobec czego przyznał wnioskodawczyni prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Odnośnie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych referendarz wskazał, że na obecnym etapie koszty sądowe sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W rodzinie stale osiągany jest dochód w łącznej wysokości ponad 5300 zł miesięcznie (wynagrodzenie za pracę, renty socjalne, zasiłki, świadczenie wychowawcze). Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w żadnym z przepisów nie wprowadza ograniczenia uwzględnienia uzyskiwanej z tego tytułu kwoty przy badaniu stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony postępowania sądowo-administracyjnego. Wysokość zadeklarowanych i częściowo wykazanych dokumentami stałych wydatków ponoszonych w rodzinie kształtuje się na poziomie ok. 1500 zł. Zdaniem referendarza sądowego pozostała do dyspozycji kwota, po spożytkowaniu jej na zadeklarowane i niewątpliwie uzasadnione potrzeby pozwala na poczynienie oszczędności niezbędnych do pokrycia powstałych w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Wnioskodawczyni działając przez swego przedstawiciela ustawowego nie wykazała, aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co jest warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Od postanowienia referendarza sądowego pełnomocnik skarżącej wniosła sprzeciw co do pkt 2 orzeczenia. Wskazała, że pominięty został fakt niepełnosprawności wnioskodawczyni jak i jej rodziców oraz związane z tą okolicznością źródło ich dochodów. Dochód ten stanowią przede wszystkim kwoty wypłacane przez ZUS oraz świadczenia z pomocy społecznej. W związku z tym, że rodzice wnioskodawczyni są osobami głuchoniemymi mają ograniczone możliwości zarobkowania, a otrzymywane świadczenia spełniają kryteria ustawowej pomocy społecznej. Fakt, że dzieci są w wieku 14, 16 i 17 lat świadczy o zwiększonych wydatkach na utrzymanie i naukę. Sytuacja finansowa rodziny jest trudna i ogranicza się do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Podniesiono też, że przy analizie wniosku został pominięty fakt, iż osoby dotknięte niepełnosprawnością ponoszą zwiększone koszty zakupu leków, leczenia. Borykają się też z wieloma problemami, których pozbawione są osoby zdrowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej jako p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Sprzeciw skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 245 § 2 p.p.s.a.) Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 3). Z przytoczonych przepisów wprost wynika, że możliwa jest sytuacja, w której stronie zostanie przyznanie prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata czy radcy prawnego, a nie zostanie przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca domagała się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym - poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy w takim zakresie byłoby - zgodnie z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - możliwe jedynie wówczas, gdyby skarżąca spełniała przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. gdyby wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie uznał, że skarżąca przesłanek tych nie spełnia, a jej sytuacja materialna pozwala na przyznanie jej prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika. Referendarz prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z akt sprawy wynika, że małoletnia skarżąca mieszka wraz z rodzicami i dwójką rodzeństwa. Rodzina osiąga stały comiesięczny dochód w wysokości ponad 5300 zł, na który składa się: wynagrodzenie za pracę 1.898,48 zł, renty socjalne 1.490,36 zł, zasiłek rodzinny z dodatkiem w wysokości 467 zł, świadczenia wychowawcze 1.500 zł, które należało doliczyć do dochodu , ponieważ ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie wprowadza ograniczenia uwzględnienia uzyskiwanej z tego tytułu kwoty przy badaniu stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony postępowania sądowo-administracyjnego. Z kolei stałe wydatki rodziny, zadeklarowane przez przedstawiciela ustawowego skarżącej - wynoszą około 1.500 zł miesięcznie. Z ustalonego stanu materialnego rodziny skarżącej w żaden sposób nie można wywieść wniosku, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak słusznie wskazał referendarz, zestawiając kwoty comiesięcznego, zadeklarowanego i udokumentowanego dochodu rodziny z deklarowanymi wydatkami, pozostała do dyspozycji kwota pozwala na pokrycie kosztów sądowych, które nie są znaczne - na obecnym etapie postępowania jest to wpis od skargi w wysokości 100 zł. Podniesione w sprzeciwie okoliczności nie mają wpływu na ocenę zasadności wydanego przez referendarza postanowienia. Niepełnosprawność strony czy członka rodziny nie jest warunkiem uzyskania prawa pomocy, bowiem jedynym kryterium decydującym o możliwości przyznania prawa pomocy jest kryterium finansowe. Okoliczności dotyczące sytuacji finansowej muszą w sposób niewątpliwy wynikać ze złożonego wniosku bądź dołączonych do niego dokumentów. W niniejszej sprawie przedstawiciel ustawowy skarżącej przedstawiła sytuację dochodową rodziny, w tym wskazała na wysokość ponoszonych stałych wydatków. Zdaniem Sądu referendarz prawidłowo na podstawie podanych wielkości ocenił możliwość i zakres przyznania skarżącej prawa pomocy. We wniesionym sprzeciwie nie wskazano na żadne konkretne wydatki czy obciążenia , które mogłyby wpłynąć na uznanie, że sytuacja finansowa skarżącej jest inna, niż wynikało to ze złożonego wniosku. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości automatycznego zwolnienia strony od ponoszenia kosztów sądowych w sytuacji przyznania jej pełnomocnika z urzędu. Z powyższych względów uznać należy, że postanowienie referendarza sądowego jest prawidłowe. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.