III SA/Gd 511/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. III SA/Gd 511/04 U z a s a d n i e n i e W dniu 30 marca 2004 r. pan I. L. dokonał zgłoszenia celnego, wnioskując o objęcie procedurą celną dopuszczenia do obrotu, sprowadzonego z N. samochodu marki Fiat Ducato, rok produkcji 1999. Zgłaszający zadeklarował wartość celną w/w towaru w wysokości 1.565,52 EUR (7.646 PLN). Decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 20.04.2004 r., uznano zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej i kwoty wynikającej z długu celnego. W dniu 10.05.2004 r. działający w imieniu strony doradca podatkowy W. G., wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Pismem z dnia 02.06.2004 r. wezwano pana W. G. do dostarczenia dokumentu pełnomocnictwa. W dniu 15.06.2004 r. wpłynęło do Izby Celnej w G. pełnomocnictwo, w którym I. L. upoważnia doradcę podatkowego W. G. prowadzącego Kancelarię Prawno Podatkową w Ch. przy ul. [...] (nr wpisu [...]) do reprezentowania jego interesów przed organami administracji oraz sądami administracyjnymi w sprawie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Pismem z dnia poinformowano pana I. L. o toczącym się postępowaniu oraz wyjaśniono przepisy regulujące reprezentację strony w postępowaniu celnym oraz podatkowym i wezwano I. L. do dostarczenia prawidłowego pełnomocnictwa lub wniesienia odwołania samodzielnie w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2004 r. Dyrektor Izby Celnej stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez doradcę podatkowego W. G.. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż do postępowania wsprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego (art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne). Jak wynika z przepisu art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, w sprawach które jego dotyczą, stosuje się przepisy dotychczasowe. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego występował jako dwa odrębne organy: celny i podatkowy, i prowadził równolegle dwa odrębne postępowania: celne oraz podatkowe. Jako organ celny – Naczelnik Urzędu Celnego – prowadził postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego nr jw., wszczęte złożeniem tego zgłoszenia, jako organ podatkowy – prowadził postępowanie podatkowe wszczęte z urzędu postanowieniem z dnia 30.03.2004 r. Konsekwencją odrębności postępowań jest stosowanie odrębnych przepisów proceduralnych regulujących kwestie zastępstwa procesowego. Kwestię przedstawicielstwa w postępowaniu celnym regulują przepisy rozdziału 6 "Postępowanie w sprawach celnych" ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622). Zgodnie z art. 75 tej ustawy (z zastrzeżeniem art. 78, który reguluje, kto może być przedstawicielem dokonującym zgłoszenia celnego) przedstawicielem może być każda osoba, o której mowa w art. 4 pkt 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Przedstawicielem w świetle art. 75 może być, w szczególności, agencja celna, spedytor, przewoźnik. W art. 4 pkt 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (rozporządzenie Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ze zmianami) ustanowiono, że "osoba" oznacza: - osobę fizyczną, - osobę prawną, - o ile obowiązujące przepisy przewidują taką możliwość, stowarzyszenie osób uznane za zdolne do podejmowania czynności prawnych, a nie posiadające przy tym osobowości prawnej. Z przepisów prawa wynika, iż doradca podatkowy nie może być przedstawicielem w sprawach celnych. Należy wziąć pod uwagę, że doradca podatkowy nie jest podmiotem tożsamym z osobą fizyczną ze względu na odmienną istotę oraz źródła ich praw, obowiązków i odpowiedzialności, wynikających z ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (tekst jednolity w Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 86), w szczególności z art. 2 oraz Rozdziału 6, 7, 9 oraz 10. Powyższe stanowisko znajduje również aprobatę w orzeczeniach sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 4 akapit 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego osoba, która zadeklaruje, że działa w imieniu i na rzecz innej osoby, nie posiadając pełnomocnictwa do reprezentowania, jest traktowana jako działająca we własnym imieniu i na własną rzecz. W przedmiotowej sprawie Doradca podatkowy W. G. nie posiada prawidłowej legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 20.04.2004 r., skierowanej do I. L., uznającej za nieprawidłowe zgłoszenie celne z dnia 30.03.2004 r. Tym samym należy uznać, iż występuje w przedmiotowej sprawie we własnym imieniu i na własną rzecz. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan I. L., zarzucając rażące naruszenie art. 75 Prawa celnego w związku z art. 4 pkt 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego przez przyjęcie, że doradca podatkowy nie może być przedstawicielem strony w postępowaniu celnym, wniósł o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie skarżącego, wbrew stanowisku NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 2004 r. sygn. akt GSK 8/04 odnoszącym się do art. 253 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego podobny do niego art. 75 Prawa celnego powinien być rozumiany jako generalne prawo dla każdej osoby fizycznej posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych do występowania w roli pełnomocnika w postępowaniu celnym bez względu na to jaki wykonuje zawód i bez względu na to, czy czynności tych dokonuje prywatnie czy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej lub wykonywania wolnego zawodu, chyba że przepisy korporacyjne zabraniają jej wykonywania takich czynności. Przyjęta przez organ wykładnia prowadzi do konkluzji, że pełnomocnikiem strony w postępowaniu celnym nie może być również adwokat, radca prawny czy doradca podatkowy, albowiem nie jest to pojęcie tożsame z pojęciem osoby fizycznej. Wymienione w powołanym przepisie osoby (przewoźnik, spedytor) uznawane są za osoby fizyczne, dlatego również doradca podatkowy powinien być za taką osobę uznany. Przepisy ustawy o doradztwie podatkowym uprawniają doradcę podatkowego do występowania w roli pełnomocnika w postępowaniu celnym, co potwierdzone zostało historyczną wykładnią art. 253 § 2 Kodeksu celnego (dopisanie do grona pełnomocników doradcy podatkowego bez jakichkolwiek zmian w ustawie o doradcach podatkowych). Nie można przyjąć, że pojęcie "osoby fizycznej" nie zawiera w swoim zakresie pojęcia "osoba fizyczna będąca doradcą podatkowym". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. W niniejszej sprawie istotne jest wskazanie, że kwestia dopuszczalności reprezentowania osoby fizycznej w postępowaniu przed organami celnymi była przedmiotem orzekania na gruncie obowiązującego przed dniem 1 maja 2004 r. przepisu art. 253 §3 Kodeksu celnego. Na mocy art. 1 i 25 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) utraciła moc ustawa Kodeks celny i z dniem 1 maja 2004 r. w życie weszła ustawa Prawo celne. Zgodnie z art. 26 tej ustawy przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Za przepisy dotychczasowe uznać należy przepisy prawa materialnego, zaś przepisy proceduralne Kodeksu celnego jako normy nieobowiązujące nie mogą być stosowane. Zgodnie z art. 75 Prawa celnego z zastrzeżeniem art. 78 przedstawicielem może być każda osoba, o której mowa w art. 4 pkt 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, w szczególności agencja celna, spedytor, przewoźnik. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. UE L z dnia 19 października 1992 r.) użyte w kodeksie określenie "osoba" oznacza osobę fizyczną, osobę prawną oraz o ile obowiązujące przepisy przewidują taką możliwość, stowarzyszenie osób uznane za zdolne do podejmowania czynności prawnych a nieposiadające przy tym osobowości prawnej. Przepis art. 78 Prawa celnego ogranicza krąg podmiotów mogących dokonać zgłoszenia celnego jako przedstawiciele bezpośredni osób zainteresowanych. W ocenie Sądu zmiana przepisów dotyczących przedstawicielstwa w zakresie, jaki jest istotny w niniejszej sprawie ma jedynie znaczenie redakcyjne. Pod rządami art. 253 § 3 Kodeksu celnego zapis dotyczący umocowania do reprezentowania osób w postępowaniu nie dotyczącym towaru, którego rodzaj i ilość wskazywał na przeznaczenie do działalności gospodarczej był równie szeroki jak w definicji art. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, bowiem przepis ten stanowił, że wówczas przedstawicielem mogła być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Dopuszczalność działania w sytuacjach w ustawie określonych (§ 2) adwokata lub radcy prawnego nie uzasadniała stanowiska, że podmioty te na zasadach przewidzianych w § 3 będą mogły działać w innym charakterze. Sąd stwierdza, że stanowisko prezentowane w powołanym przed organy celne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2004 r. wydanym w sprawie sygn. akt GSK 8/04 podziela również w odniesieniu do aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Doradca podatkowy jest zupełnie innym podmiotem niż osoba fizyczna ze względu na odmienną istotę oraz źródła ich praw, obowiązków i odpowiedzialności, a także ze względu na funkcjonowanie doradców podatkowych według określonej pragmatyki zawodowej w specyficznych strukturach zawodowych. Inna interpretacja pozostawałaby w sprzeczności z unormowaniami dotyczącymi poszczególnych korporacji prawniczych. Z treści przepisów odrębnych wynika, że członkowie poszczególnych korporacji w różnym zakresie mogą reprezentować strony w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Z treści art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. 2002 r. Nr 9, poz. 86 ze zm.) wynika możliwość reprezentowania w postępowaniu przed organami administracji publicznej w sprawach obowiązków podatkowych. Tak limitowany zakres spraw wyłącza sprawy dotyczące obowiązków celnych. Z tych względów uznając skargę za bezzasadną Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.