III SA/Gd 511/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej w G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 27 marca 2012 r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz "A" Spółki Akcyjnej w G. 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 30 stycznia 2012 r. reprezentowana przez pełnomocnika "A" Spółka Akcyjna w G. wystąpiła do Urzędu Miasta o udostępnienie danych o osobach zamieszkujących lokal położony w przy ul. [...] po W. G., który pod wskazanym adresem zamieszkiwał do dnia 17 czerwca 2009 r. Przedmiotowy wniosek uzasadniono koniecznością dochodzenia roszczeń od odbiorcy uchylającego się od zapłaty za zużytą energię elektryczną w postępowaniu sądowym i egzekucyjnym. W piśmie z dnia 21 marca 2012 r., pełnomocnik spółki szeroko uzasadnił stanowisko, że "B" SA ma interes prawny w uzyskaniu danych osób zameldowanych i pobierających energię elektryczną w ww. lokalu. Decyzją z dnia 27 marca 2012 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 44i ust. 5 w związku z art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) Prezydent Miasta odmówił udostępnienia z ewidencji ludności danych dotyczących osób zamieszkałych pod adresem "[...]". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że zgodnie z art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dane ze zbiorów meldunkowych udostępnia się innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Tymczasem w sprawie pełnomocnik wnioskodawcy nie wykazał interesu prawnego w otrzymaniu żądanych danych. W ocenie organu interes prawny mógłby dotyczyć jedynie W. G., wskazanie zaś danych innych osób, tj. osób zameldowanych mogłoby spowodować naruszenie ich dóbr osobistych. Prawdopodobieństwo, że osoby te mogą pobierać energię bez ponoszenia stosownych opłat nie może bowiem w ocenie organu stanowić podstawy podania ich imion i nazwisk. W odwołaniu od powyższej decyzji "C" SA wniosła o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez udostępnienie wnioskowanych danych z ewidencji ludności, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia prze organ pierwszej instancji. Wydanemu rozstrzygnięciu Prezydenta Miasta spółka zarzuciła: - nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, na skutek czego jej załatwienie nie uwzględniło interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, czym naruszono zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 64 § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego) poprzez: 1. brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, która przyczyniałby się do należytego wyjaśnienia sprawy; 2. nienależyte wyjaśnienie okoliczności wskazujących posiadanie przez wnioskodawcę interesu prawnego w uzyskaniu danych; 3. brak wezwania do uzupełnienia braków wniosku; - prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób, który naruszał zaufanie obywateli do organów Państwa, czym naruszono zasadę postępowania, o której mowa w art. 8 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji administracyjnej, której sentencja pozostaje w sprzeczności z uprzednimi działaniami Prezydenta Miasta w podobnych sprawach. Do odwołania spółka dołączyła faktury VAT za energię elektryczną, umowę kompleksową zawartą z W. G. na czas określony do dnia 31 grudnia 2008 r., historię odczytów oraz wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 2 stycznia 2012 r. oddalający powództwo o zapłatę wniesione przez "C" SA przeciwko W. G.. Wojewoda decyzją z dnia 25 maja 2012 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwany "k.p.a.") w zw. z art. 44h ust. 2 pkt 1 i art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda przywołał treść art. 44 h ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wskazał, że wnioskodawca nie udowodnił, że osoba bądź osoby, o których danych udostępnienie wystąpił pobierały lub korzystały z energii dostarczonej do lokalu położonego w przy ul. [...]. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wystąpił o udostępnienie danych osób zamieszkujących w ww. lokalu po W. G. ( z którym stosowną umowę zawarto w dniu 12 czerwca 2008 r.) w związku z bezumownym poborem energii. Jeżeli tak, to wnioskodawca dla wykazania interesu prawnego w pozyskaniu danych osobowo - adresowych, musiałby wykazać, że dana osoba pobierała energię i nie posiada zawartej umowy z dostawcą tej energii. Obie te przesłanki musiałyby być spełnione łącznie. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że zameldowanie osób w danym lokalu nie zawsze odpowiada stanowi faktycznemu dotyczącemu ich zamieszkiwaniu w miejscu pobytu stałego lub czasowego. Organ wskazał także na prawne możliwościami dokonywania ustaleń w zakresie nielegalnego (bezumownego) poboru energii. Reasumując organ podniósł, że wnioskodawca nie udowodnił, by osoby zameldowane w spornym lokalu faktycznie zamieszkiwały w nim i były dłużnikami w sprawie o dostarczanie energii elektrycznej. Natomiast podanie danych wszystkich osób zameldowanych w przedmiotowym lokalu mogłoby spowodować naruszenie ich dóbr osobistych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "D" SA w G. wniosła o uchylenie ww. decyzji Wojewody ego oraz decyzji Prezydenta Miasta , zarzucając jej naruszenie: 1. art. 6 oraz 57 ustawy - Prawo energetyczne, w wyniku błędnego zastosowania ich do stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, iż w sprawie miał miejsce nielegalny pobór energii elektrycznej; 2. art. 44h ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w wyniku błędnej ich interpretacji, poprzez przyjęcie, iż skarżący nie posiada interesu prawnego w otrzymaniu danych osób, o które wnioskował; 3. art. 535 w zw. z art. 555 ustawy – Kodeks cywilny oraz art. 3 pkt 13 ustawy - Prawo energetyczne, w wyniku błędnego przyjęcia, iż skarżącej nie łączy z osobami zamieszkującymi pod adresem przy ul. [...] w stosunek zobowiązaniowy dający skarżącej spółce legitymację do wystąpienia o udzielenie ich danych z ewidencji ludności; 4. art. 7 i 8 k.p.a., w wyniku nieuwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, oraz naruszenia zasady prawdy obiektywnej, poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, która przyczyniłaby się do należytego wyjaśnienia sprawy i wyjaśnienia okoliczności wykazujących posiadanie przez skarżącego interesu prawnego w uzyskaniu danych, jak również w wyniku naruszenia zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej, poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej, której sentencja pozostaje w całkowitej sprzeczności z uprzednimi decyzjami Prezydenta Miasta wydawanymi w podobnych sprawach. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy - Prawo energetyczne, odbiorcą energii elektrycznej jest każdy, kto otrzymuje lub pobiera paliwa lub energię na podstawie umowy z przedsiębiorstwem energetycznym. W ocenie skarżącej na osobach zamieszkujących przedmiotowy lokal po wyprowadzce W. G. ciąży obowiązek uiszczenia zaległych należności, które wówczas powstały. Powołując się na wykładnię art. 60 ustawy – Kodeks cywilny skarżąca przyjęła, że poprzez sam fakt pobierania energii elektrycznej osoby zamieszkujące przedmiotową nieruchomość wyraziły wolę zawarcia umowy na dostawę energii, w związku z czym są one "odbiorcami" w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy - Prawo energetyczne. Dlatego nie ma racji organ administracji publicznej twierdząc, że prawdopodobieństwo, że osoby, których dane są żądane, mogą pobierać energię elektryczną bez ponoszenia stosownych opłat, nie może stanowić podstawy do podania ich imion i nazwisk. Błędne jest również stanowisko, w świetle którego skarżąca spółka dysponuje w niniejszej sprawie prawnymi możliwościami w zakresie dokonywania ustaleń celem wykrycia osób nielegalnie pobierających energię elektryczną. W rozpatrywanym przypadku nielegalny pobór energii elektrycznej nie miał bowiem miejsca. Błędne jest również stanowisko organu, że dla wykazania interesu prawnego w pozyskaniu danych osobowo-adresowych, skarżąca musiałaby wykazać, że dana osoba pobierała energię oraz nie zawarła przy tym umowy z dostawcą energii. Z racji tego, że nie zachodzi w sprawie nielegalny pobór energii, skarżąca nie musiała wykazywać, iż osoby pobierające energię nie miały umowy zawartej z "E" SA. Dalej skarżąca podała, że zameldowanie jest potwierdzeniem przebywania w określonych lokalu, a więc pod konkretnym adresem. Jest również rejestracją istniejącego stanu faktycznego. W związku z powyższym skarżąca, której niewątpliwie przysługuje wierzytelność wobec osób zamieszkujących w lokalu pod ww. adresem posiada interes prawny w uzyskaniu ich danych. Ponadto organ nie może od wnioskującego żądać czegoś więcej niż tylko uprawdopodobnienia interesu prawnego poprzez wskazanie, że przeciwko danej osobie planowane jest wszczęcie postępowania sądowego. Dopiero bowiem to postępowanie doprowadzi do ustalenia czy interes prawny wierzyciela był interesem rzeczywiście istniejącym oraz czy prawo we wskazanych okolicznościach zapewnia temu interesowi ochronę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, że w realiach sprawy doszło do wygaśnięcia umowy z uwagi na upływ czasu, na który umowa została zawarta. Następnie zaś zawarta została umowa z osobami pobierającymi energię przez czynności dokonane – per facta concludentia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Skarga jest zasadna. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o udostępnienie danych osób zameldowanych w lokalu położonym w przy ul. [...]. W myśl art. 44h ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm., dalej zwana "ustawą") dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych udostępnia się, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań, następującym podmiotom:[...]. Stosownie do ust. 2 dane, o których mowa w ust. 1, są udostępniane: 1) osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny [...]. Skoro przesłanką udostępnienia danych osobowych jest wykazanie interesu prawnego, to uznać należy, że niezbędne jest przedłożenie przez wnioskodawcę dowodów świadczących o istnieniu interesu prawnego w domaganiu się udostępnienia danych osobowych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 180/10 stwierdził, że wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych osobowych, ma polegać na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny, a nie na wskazaniu wprost przepisu ( Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W sytuacji, gdy dany podmiot nie może realizować swoich uprawnień – tutaj wynikających ze stosunku zobowiązaniowego – bez udziału osoby, której dane służyłyby jej odnalezieniu, można mówić o istnieniu okoliczności świadczących o istnieniu interesu prawnego ( por. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 95/08 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wyraża przy tym pogląd, że interes prawny może być wywodzony również ze stosunków cywilnoprawnych (por. wyroki NSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 629/97, z dnia 2 lipca 1998 r., sygn. akt IV SA 1306/96, a także uchwała NSA z dnia 26 listopada 2001, sygn. akt OPK 19/01, jak i poglądy doktryny np. J. Zimmermanna – OSP 1997/4/83; tak również m.in. (w:) R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 105, a także A. Matan (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan "Postępowanie administracyjne ogólne.", C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 281). Stojąc na takim stanowisku należy stwierdzić, że skarżąca składając wniosek o udostępnienie danych winna była wykazać z jakim powództwem cywilnym chce wystąpić i uwiarygodnić co najmniej stan faktyczny, który daje jej legitymacje do jego wniesienia. Analizując pod tym kątem wniosek skarżącej i pisma procesowe składane w toku postępowania przed organami Sąd stwierdził, że skarżąca wykazała interes prawny w uzyskaniu danych osobowych. Żądanie udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych zostało uzasadnione przez skarżącą koniecznością dochodzenia roszczeń w postępowaniu sądowym i egzekucyjnym od odbiorców uchylających się od zapłaty za zużytą energię elektryczną, co wykazywano m.in. dowodami w postaci kopii faktur VAT i historii odczytów mających stanowić potwierdzenie pobierania energii w lokalu przy ul. [...] w G. Należy przy tym zauważyć, że skarżąca twierdzi, że nie doszło w tym przypadku do nielegalnego poboru energii elektrycznej. Zgodnie z art. 3 pkt 18 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm., dalej "Prawo energetyczne") przez nielegalne pobieranie energii należy rozumieć pobieranie energii bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub poprzez ingerencję w ten układ, mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy. Nielegalny pobór energii od początku jest czynnością nieopartą na tytule prawnym, niezależną od dostawcy, przez niego niepożądaną i bezumowną ( zob. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2010 r. , sygn. akt I FSK 1543/09 ( opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nielegalny pobór energii zawsze łączyć się będzie z brakiem zgody dysponenta, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca, bowiem po wygaśnięciu zawartej z W. G. umowy, skarżąca nadal dostarczała do lokalu przy ul. [...] w G. energię. W takim stanie rzeczy nie można było uznać za prawidłowe wskazanych w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego prawnych możliwości dokonywania ustaleń przez skarżącą, bowiem organ odniósł się tam do przepisów Prawa energetycznego mających zastosowanie w przypadku nielegalnego poboru energii. Prawo energetyczne stanowi w art. 5 ust. 1, że dostarczanie paliw gazowych lub energii odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci, (...), na podstawie umowy (...). W ustawie nie zastrzeżono formy, w jakiej umowa ma być zawarta, zatem forma ta jest dowolna. Tym samym można przyjąć, że w świetle przepisów Prawa energetycznego dostawca oraz odbiorcy usług mogą wyrazić wolę zawarcia umowy o dostarczanie energii w dowolnej formie, w tym także przez czynności dorozumiane (per facta concludentia). Dokonanie przez pryzmat art. 60 i 65 k.c. oceny, czy w tym przypadku zostało złożone oświadczenie woli w sposób konkludentny nie należy jednak do zadań tego Sądu, lecz do sądu powszechnego. Podobnie dopiero w postępowaniu przed sądem powszechnym może dojść do ustalenia, kto jest stroną ww. umowy ( jeżeli w ogóle doszło jej zawarcia ) i jaką odpowiedzialność z tego tytułu dana osoba ponosi. W takim stanie rzeczy nie mógł organ odwoławczy uzależnić uzasadnienia istnienia interesu prawnego w uzyskaniu danych od wykazania, że dana osoba pobierała energię i nie posiada zawartej umowy z dostawcą energii, przy czym obie te przesłanki miałyby być spełnione łącznie. W świetle tego co powiedziano wyżej, żaden z ww. warunków nie mógł zostać przez skarżącą spełniony. Wskazała ona natomiast na fakt dostawy i poboru energii przez osoby przebywające w lokalu przy ul. [...] w G., za który nie otrzymała należnej zapłaty. Wskazać należy, że zgodnie z art. 555 Kodeksu cywilnego przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii. Art. 535 k.c. stanowi, że przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Skarżąca wykazała, że spełniła świadczenie w postaci dostawy energii, zatem jej interes prawny wynika z powołanego wyżej art. 535 k.c. w związku z art. 555 k.c. ustanawiającego roszczenie skarżącej o zapłatę z tytułu dostawy energii. Dokonując oceny stanowiska organów w niniejszej sprawie nie można pominąć faktu, że usługi energetyczne są realizowanymi w skali masowej usługami użyteczności publicznej. Realizacja zadań o charakterze publicznym przez podmioty realizujące usługi energetyczne powoduje, że ich swoboda działalności gospodarczej jest ograniczona normatywnie, w tym poprzez nałożenie na nie obowiązku świadczenia usług w sposób powszechny, ciągły i niezawodny ( tak zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2006 r., K 37/04 , OTK-A 2006/7/79, Dz.U.2006/128/901). W ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził również, że w sytuacji sporu między dwiema stronami stosunku prawnego, tzn. stosunku społecznego regulowanego przez przepisy prawa, musi istnieć możliwość dla każdej ze stron tego stosunku odwołania się, w sprawie będącej przedmiotem sporu, do niezależnego, bezstronnego i niezawisłego sądu, który spór ten rozstrzygnie w sposób sprawiedliwy i jawny. Tak rozumiane prawo do sądu stanowi fundament demokratycznego państwa prawnego, o czym stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Działania organów administracji winny być zatem skierowane na zagwarantowanie prawa do sądu każdej ze stron stosunku prawnego, czego - odmawiając udostępnienia danych żądanych we wniosku – organy w niniejszej sprawie skarżącej nie zapewniły. Sąd stwierdza, że kwestia spełnienia przez skarżącą materialnoprawnych przesłanek udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych nie została należycie wyjaśniona i uzasadniona. Dlatego też przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu