III SA/Gd 514/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. U. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] z dnia 29 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie prawa do świadczenia przedemerytalnego postanawia I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę D. U. na opisaną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...]. Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Skarżąca wniosła skargę na decyzję w przedmiocie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Z tego względu w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie art. 239 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. - strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżąca jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie skarżącej dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawczynię oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro. Źródłem jej dochodu jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 2 000 zł brutto miesięcznie, przy czym pozostająca do jej dyspozycji kwota po potrąceniach wynosi 696,88 zł. Powyższe dane potwierdza załączona do wniosku kopia odcinka wynagrodzenia z grudnia 2011 r. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała m.in., że była osobą bezrobotną i korzystała z pomocy społecznej. Następnie wskazała, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem zajmowanego lokalu (czynsz, centralne ogrzewanie, woda, energia) wynoszą około 320 zł. W tej sytuacji, dochód z wykonywanej obecnie pracy uniemożliwia jej poniesienie kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie radcy prawnego z wyboru. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni posiada rachunek bankowy. Ponadto, prawomocnym wyrokiem zasądzono na jej rzecz od byłego pracodawcy odszkodowanie, wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych oraz ekwiwalent za urlop w łącznej kwocie 8 067,60 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W myśl art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 P.p.s.a., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2012 r., doręczonym w dniu 9 stycznia 2012 r. (dowód: potwierdzenie odbioru - akta sprawy, k.69) wezwano ją do przedłożenia - w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania - następujących dokumentów: wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków, w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz oraz innych); oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na nią pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżąca nie nadesłała jakichkolwiek żądanych dokumentów źródłowych ani oświadczeń. Nie wnosiła również o przedłużenie tego terminu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, iż skarżąca nie udowodniła dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia.