III SA/Gd 515/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. spraw ze skarg "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości układowej z siedzibą w N. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 kwietnia 2014 r. nr [...], z dnia 18 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatów do gier o niskich wygranych oddala skargi. Postanowieniami z dnia 23 stycznia 2014 r. nr [...] oraz nr [...] skierowanymi do "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości układowej z siedzibą w N. Naczelnik Urzędu Celnego ustalił koszty postępowań administracyjnych w sprawie cofnięcia rejestracji automatów do gier o niskich wygranych o numerach poświadczenia rejestracji [...] i [...] po 900 zł. W podstawie prawnej ww. postanowień organ wskazał art. 269, art. 270a i art. 267 § 1 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749) w zw. z art. 8 i art. 23b ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zryczałtowanych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzone przez laboratoria celne (Dz. U. Nr 94, poz. 913 ze zm). Uzasadniając rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Celnego wskazał, że decyzją z dnia 5 maja 2011 r. organ cofnął spółce rejestrację 12 automatów do gier. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Celnej decyzją z dnia 6 października 2011 r. W następstwie kasacyjnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydane rozstrzygnięcia zostały uchylone. Sąd wskazał przy tym, że badanie automatów do gier winno być przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. W związku z tym wskazane automaty do gier zostały zbadane ponownie na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r., poz. 312). Badania dokonała jednostka upoważniona - Izba Celna w B. – Wydział Laboratorium Celne. W wyniku przeprowadzonych badań ustalono, że automaty nie spełniają warunków określonych w ustawie o grach hazardowych. Ustalenia te stanowiły podstawę do wydania decyzji cofających ww.poświadczenia rejestracji. Z kolei w świetle art. 269 ustawy – Ordynacja podatkowa organ podatkowy ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona oraz termin i sposób ich uiszczenia. Ustawa o grach hazardowych w art. 23b ust. 5 wskazuje, że w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat. Koszt badania automatów do gier został wskazany w § 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zryczałtowanych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzone przez laboratoria celne. W pozycji 136 załącznika do rozporządzenia wskazuje się, że stawka za badanie automatów do gier wynosi 900 zł. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego zobligowany był ustalić ww. koszty na poziomie 900 zł od każdego z badanych automatów. W zażaleniach na powyższe postanowienia spółka wniosła o ich uchylenie podnosząc zarzuty: - naruszenia art. 23b ust. 5 ustawy o grach hazardowych poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sytuacji gdy czynności przeprowadzonych w dniach 27 stycznia – 4 lutego 2014 r. nie sposób zakwalifikować jako "badania sprawdzającego", o którym mowa w art. 23b. ww. ustawy; - naruszenia art. 23f ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy poprzez błędne przyjęcie, że podmiot nie posiadający wymaganej w przepisach akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji (lub równoważnej), obejmującej swym zakresem badanie urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych, elektronicznych lub komputerowych jest mimo wszystko uprawniony do badania automatów do gier w trybie art. 23b ustawy o grach hazardowych. Postanowieniami z dnia 18 kwietnia 2014 r. nr [...] i nr [...] Dyrektor Izby Celnej , na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy – Ordynacja podatkowa w zw. z art. 8 i art. 23b ust. 5 ustawy o grach hazardowych oraz § 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zryczałtowanych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzanych przez laboratoria celne, utrzymał w mocy zakwestionowane postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniach Dyrektor Izby Celnej wskazał, że przedmiotowe automaty do gier zostały zbadane na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r., poz. 312) przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów (upoważnienie [...] z dnia 27 listopada 2012 r. wydane w oparciu o art. 23f ustawy o grach hazardowych) - Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B.. W wydanych w następstwie przeprowadzonych badań opiniach stwierdzono negatywny wynik badań. Stwierdzenie to oznaczało, że badane automaty nie spełniają wymogów ustawy. Tym samym organ pierwszej instancji był zobligowany do ustalenia kosztów badań tych automatów. Odnosząc się do zarzutów spółki Dyrektor Izby Celnej z powołaniem na orzeczenia sądów administracyjnych wskazał, że nie ma kompetencji do badania czy upoważniona jednostka spełnia warunki konieczne do uzyskania i posiadania upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka reprezentowana przez radcę prawnego wniosła o uchylenie postanowień obu instancji. Postanowieniom Dyrektora Izby Celnej skarżąca zarzuciła: - naruszenie art. 23b ust. 5 ustawy o grach hazardowych poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sytuacji gdy opracowania z dnia 10 października 2013 r. pochodzącego z Izby Celnej w B. nie sposób zakwalifikować jako "badania sprawdzającego", o którym mowa w art. 23 b. ww. ustawy; - rażące naruszenie art. 23f ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 ww. ustawy poprzez zlecenie wykonania badania sprawdzającego automatu do gier w Izbie Celnej w B., który to podmiot nie spełnia 3 spośród 4 warunków obligatoryjnych dla każdej jednostki badającej albowiem nie posiada żadnej prawem wymaganej akredytacji jak i nie dysponuje wymaganym zapleczem technicznym i personalnym. Ponadto kierujący Izbą Celną w B. pozostaje ze skarżącą spółką w takich stosunkach, które bez wątpienia wywołują uzasadnione zastrzeżenia co do jego bezstronności. Organ ten pozostaje bowiem ze spółką w licznych sporach prawnych zawisłych przed sądami administracyjnymi oraz prowadzi liczne postępowania podatkowe analogiczne z niniejszym. W uzasadnieniach skarg spółka wskazała m.in., że Izba Celna w B. nie może być jednostką badającą w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, gdyż nie istnieje obecnie żaden przepis prawa materialnego, który dawałby jakiejkolwiek jednostce organizacyjnej władzy celnej kompetencję do realizacji takich badań. Ponadto Izba Celna w B. nie spełnia trzech warunków formalnych, o których mowa w art. 23f ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Przede wszystkim Izba ta nie dysponuje obligatoryjną akredytacją Polskiego Centrum Akredytacji lub innej jednostki akredytującej z państwa członkowskiego Unii Europejskiej wydaną w niezbędnym zakresie. Dysponuje zaś akredytacją w zakresie badań chemicznych i właściwości fizycznych chemikaliów, co z oczywistych względów wyklucza uznanie, że jest przygotowana do wykonywania badań urządzeń mechanicznych. Na poparcie swoich twierdzeń spółka przedstawiła opinię I. S. z Katedry Kryminalistyki i Medycyny Sądowej Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego w O., eksperta i audytora Polskiego Centrum Akredytacji. Spółka odwołała się również do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz pisma Polskiego Centrum Akredytacji z dnia 9 maja 2014 r. Nadto, spółka wskazała, że dyrektor kierujący Izbą Celną w B. - jako przeciwnik spółki w licznych sporach sądowych i prowadzący postępowania administracyjne z udziałem spółki - jest lub co najmniej może być zainteresowany wynikiem rozpatrywanych spraw. Ich zakończenie po myśli organów administracji celnej pozwoli bowiem Dyrektorowi Izby Celnej w B. osiągać znaczne dochody z tytułu odpłatnego, komercyjnego świadczenia usługi badania automatów do gier. Tym samym organ celny wykonujący badania może celowo manipulować uzyskanym wynikiem, gdyż tylko opinia negatywna pozwala władzy celnej uzyskać od strony dodatkowe dochody z działalności usługowej świadczonej bez jakiegokolwiek umocowania ustawowego. W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządził połączenie do wspólnego rozstrzygnięcia spraw o sygn. akt III SA/Gd 515/14 oraz III SA/Gd 516/14 i prowadzić łącznie jedna akta pod sygnaturą akta III SA/Gd 515/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów skarg wskazać trzeba na przepis art. art. 23 b ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz. U nr 201 poz.1540), który stanowi, że na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. Z kolei zgodnie z art. 23 b ust. 3 ustawy badanie sprawdzające przeprowadza, na zlecenie naczelnika urzędu celnego, jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia otrzymania zlecenia. W myśl art. 23 b ust.5 ww. ustawy, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia - w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Przepis art. 23 f ww. ustawy stanowi: 1. Upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia następujące warunki: 1) posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, będącej sygnatariuszem Wielostronnego Porozumienia EA (European cooperation for Accreditation Multilateral Agreement); 2) zapewnia odpowiedni standard przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz dysponuje odpowiednim wyposażeniem technicznym; 3) osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier posiadają nienaganną opinię, w szczególności nie są osobami skazanymi za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 4) posiada autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, w szczególności osoby wymienione w pkt 3 nie pozostają z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier hazardowych w stosunkach, które mogą wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności. 2. Upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na wniosek jednostki badającej, do którego dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ust. 1, w szczególności: 1) certyfikat akredytacji; 2) certyfikaty lub inne dokumenty określające standard przeprowadzanych badań; 3) aktualne zaświadczenia, że osoby wymienione w ust. 1 pkt 3 nie były skazane za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 4) oświadczenia złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej, przez osoby wymienione w ust. 1 pkt 3, że nie pozostają z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych ani z osobami: a) zarządzającymi takim podmiotem lub go reprezentującymi, b) będącymi akcjonariuszami (wspólnikami) takiego podmiotu lub jego pracownikami - w stosunku prawnym lub faktycznym, który może wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności. 3. Upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na okres nie dłuższy niż do upływu okresu ważności akredytacji. 4. Odmowa udzielenia upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier następuje w drodze decyzji. 5. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji: 1) cofa upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w przypadku gdy jednostka badająca przestanie spełniać warunki określone w ust. 1 lub odmówi przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b; 2) może cofnąć upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, jeżeli jednostka badająca nie przeprowadzi badania sprawdzającego w terminie określonym w art. 23b ust. 3. 6. Minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra, wykaz jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Wynika z powyższego, że spełnienie warunków określonych w ustawie przez podmiot ubiegający się o udzielenie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier podlega weryfikacji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Po dokonaniu pozytywnej weryfikacji minister ten udziela upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a następnie podaje ten fakt do publicznej wiadomości, na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra, umieszczając taki podmiot w wykazie jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Żaden z przepisów prawa nie upoważnia organów administracji do weryfikacji stanowiska ministra finansów i samodzielnej oceny, czy jednostka badająca spełniła wymogi ustawowe do udzielenia jej upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Zadaniem organów w prowadzonym przez siebie postępowaniu jest zlecenie przeprowadzenia badania automatu jednostce badającej, której minister udzielił upoważnienia. Nie jest w nim dopuszczalna weryfikacja upoważnienia jednostki badającej dokonanej przez ministra. Brak w przepisach prawnych podstawy do tego rodzaju działań. Brak także podstaw do przyjęcia, by kontroli takiej dokonywał sąd przy rozpatrywaniu skargi na postanowienie wydane w przedmiocie nałożenia kosztów za wykonanie badania sprawdzającego, o których mowa w art. 23 b ust.5 powołanej ustawy. Z tej przyczyny Sąd nie mógł przeprowadzać dowodów o które wnosiła skarżąca. Wobec powyższego Sąd uznał wszystkie zarzuty skarg, dotyczące statusu Izby Celnej w B. za chybione. W dniu zamknięcia rozprawy Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B., które sporządzało badania techniczne automatów w niniejszych sprawach, figurowało na stronie internetowej Ministra Finansów jako jednostka badająca upoważniona przez Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. W tej sytuacji należało uznać, że badania sprawdzające przeprowadziła jednostka badająca spełniająca wymogi art. 23 b ust. 3 ustawy zaś zastrzeżenia strony co do bezstronności jednostki badającej uznać należy za nietrafne. Reasumując stwierdzić należy, że określona w zaskarżonych postanowieniach kwota została prawidłowo wyliczona na podstawie § 1 Lp. 136 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. (Dz. U nr 94 poz. 913 ze zm.) w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.