III SA/Gd 518/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewody z dnia 14 sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 czerwca 2009 r. nr [...], 2. przyznaje radcy prawnemu W. Ł. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wojewoda [...] decyzją z dnia 14 sierpnia 2009 r. po rozpatrzeniu odwołania S. M. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 22 czerwca 2009 r. orzekającej o zameldowaniu K. M. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał m.in., co następuje: z wnioskiem o zameldowanie K. M. w drodze decyzji administracyjnej wystąpił zainteresowany. Organ I instancji ustalił, że K. M. istotnie mieszka w omawianym lokalu i decyzją z dnia 3 listopada 2006 roku orzekł o zameldowaniu K. M. na pobyt stały w domu przy ul. [...] w [...]. Z odwołaniem od decyzji wystąpił S. M. (ojciec zainteresowanego) podnosząc, że jest współwłaścicielem nieruchomości i uważa decyzję za krzywdzącą. Decyzją Wojewody [...] z dnia 27 grudnia 2006 roku utrzymano w mocy decyzję o zameldowaniu K. M. w omawianym domu. Wyrokiem z dnia 27 lipca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę S. M. i uchylił decyzje o zameldowaniu K. M. Skarga kasacyjna K. M. została oddalona. Wobec takiego stanu rzeczy organ I instancji ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, uzupełniając jednocześnie braki formalne wskazane w rozstrzygnięciu sądu i w oparciu o tak uzupełniony materiał dowodowy orzekł ponownie o zameldowaniu K. M. na pobyt stały w lokalu. Od decyzji odwołał się S. M. zarzucając nieprawidłowości w ustaleniach poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego, zakwestionował też postanowienie Prezydenta Miasta [...] o odmowie wyłączenia pracownika organu I instancji od udziału w przedmiotowym postępowaniu. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania z następujących przyczyn: zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 roku ( Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz.993) aby dokonać zameldowania w lokalu, należy w nim faktycznie zamieszkiwać. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż przesłanka zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez K. M. została spełniona. Zeznania stron są w tym względzie zbieżne. Również sam skarżący w odwołaniu nie kwestionuje faktu zamieszkiwania przez K. M. w spornym lokalu wskazując jedynie na potrzebę wyeliminowania uchybień natury formalnej. W obecnym stanie prawnym instytucja zameldowania ma charakter rejestracyjny, ewidencyjny i powinna wskazywać aktualne miejsce pobytu osób i tylko tym celom ma służyć. Osoba, która zamieszkuje w danym lokalu z zamiarem stałego pobytu powinna być w nim zameldowana, a obowiązkiem organu meldunkowego jest zarejestrowanie tego pobytu na podstawie druku meldunkowego bądź wydanie decyzji o zameldowaniu. W obecnym stanie prawnym na zameldowanie osoby zamieszkującej w lokalu nie jest potrzebna zgoda właściciela lokalu; wystarcza sam fakt zamieszkiwania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, a ta przesłanka w niniejszej sprawie jest spełniona. Przesłanki podjęcia decyzji o zameldowaniu określone zostały w art.6 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Są to: zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem dłużej niż trzy doby oraz zamiar stałego przebywania w tym miejscu. Przepis art. 9 ust. 2a ustawy nie wymaga wyrażenia zgody przez osobę, której przysługuje tytuł prawny do lokalu, na zameldowanie w nim osoby, która w lokalu zamieszkuje. Poza wyjaśnieniami udzielanymi przez strony w toku postępowania fakt zamieszkiwania K. M. w spornym lokalu potwierdza również kontrola meldunkowa, przeprowadzona przez pracowników organu meldunkowego. Odpowiadając na zarzuty odnoszące się do postanowienia Prezydenta Miasta [...] o odmowie wyłączenia pracownicy organu I instancji od udziału w postępowaniu, organ odwoławczy uznał postanowienie to za słuszne stwierdzając, że organ II instancji nie dopatrzył się przesłanek umożliwiających prawidłowe zastosowanie art. 24 kpa. Natomiast organ odwoławczy podzielił słuszność zarzutu dotyczącego nieprawidłowego sporządzenia notatki służbowej z dnia 17 kwietnia 2009 roku ( właśnie sporządzonej przez tę pracownicę, wyłączenia której domagał się odwołujący ) pisząc dalej, że okoliczność ujęta w notatce powinna zostać utrwalona w formie protokołu i pisząc, że notatka dokumentuje okoliczność istotną dla sprawy ("dowód mający zasadniczy wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy") a więc – notatce należy odmówić mocy dowodowej. Reasumując organ napisał, że mając na uwadze pozostały materiał dowodowy należy uznać, ze decyzja o zameldowaniu K. M. na pobyt stały znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. M. ponownie napisał, że nie zgadza się na zameldowanie K. M. w domu, którego jest współwłaścicielem. Ponadto napisał, że druga notatka urzędowa sporządzona przez organ I instancji ( z dnia 8 maja 2009 roku) też jest nieprawdziwa, bo zaświadcza, ze syn K. bywa codziennie w pobliskim sklepie, a sam syn K. twierdzi, że co drugi dzień jest w pracy i nie bywa w domu. Nadto Urząd nie uwzględnił przy rozpatrywaniu sprawy pisma skarżącego z dnia 16.06.2003 roku, potwierdzonego pismem Prezydenta Miasta [...]. Podjęte decyzje skarżący uważa za niesłuszne i wnosi o ich uchylenie jako niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 cyt. ustawy, Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba ze stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było ustalenie, czy K. M., który złożył wniosek o zameldowanie go na pobyt stały w domu przy ul. [...] w [...] zamieszkuje w tym lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu i wyłącznie ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy o zameldowaniu. Organy obu instancji stwierdziły, że podstawie materiału dowodowego bezspornie ustalono, że K. M. przebywa w domu, w którym nastąpiło zameldowanie. Jednak staranna analiza materiału dowodowego sprawy nie pozwala, w ocenie Sądu, na takie twierdzenie. Jak wynika z akt, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2007 roku w sprawie IIISA/Gd 102/07 Sąd stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji o zameldowaniu K. M. na pobyt stały w domu przy ul. [...] w [...]. Tak więc organ odwoławczy mylnie podał w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji, że zgodnie z wyrokiem Sądu kontrolowane decyzje zostały uchylone ( str. 2 uzasadnienia do decyzji). Skutki stwierdzenia nieważności decyzji są dalej idące niż jej uchylenie ( por. komentarz do art. 156 kpa – Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski i przytoczone tam orzeczenia i inne). Skoro art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( zwanej dalej ustawą) stanowi, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu, na co słusznie zwrócił uwagę organ I instancji, a od złożenia przez K. M. poprzedniego wniosku o zameldowanie minęło niemal trzy lata, organ ponowił czynności zmierzające do ustalenia aktualnego stanu faktycznego w sprawie. K. M. złożył ponownie wypełniony formularz na druku "zgłoszenie pobytu stałego" w dniu 16.04.2009r. i został w tym dniu przesłuchany do protokołu. W trakcie przesłuchania zainteresowany podał, między innymi, że: " mieszkam w nieruchomości wspólnie z moim ojcem oraz bratem S. M. Wspólnie z nimi korzystam z kuchni oraz łazienki..." "Mam klucze do nieruchomości". Z protokołu nie wynika, czy zainteresowany ma zamiar stałego pobytu w domu przy ul. [...] w [...]. Zeznania K. M. wyżej cytowane to jedyny dowód uzyskany przez organ w tym etapie postępowania nie zakwestionowany przez S. M. Pozostałe dowody mogące mieć znaczenie dla sprawy to tzw. notatki ( adnotacje) urzędowe z dni 17 kwietnia 2009r. i 8 maja 2009r., zakwestionowane przez S. M. w piśmie z dnia 25.5.2009 r. i – jak przyznał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji z dnia 14 sierpnia 2009 roku – bez mocy dowodowej ( str. 4 uzasadnienia do decyzji). Nie jest również prawdziwe twierdzenie organu, że skarżący w odwołaniu nie zakwestionował faktu zamieszkiwania K. M. w domu przy ul. [...]. W lakonicznym odwołaniu z dnia 6.7. 2009 r. skarżący powołał się na swoje twierdzenia zawarte w piśmie z dnia 25.5.2009 roku, a w piśmie tym znalazło się enigmatyczne twierdzenie, że " pokój dobrowolnie opuszczony przez starszego syna /.../ został w dniu 13.01.2009 r. wynajęty, a tut. Urząd nalicza podatek z tego tytułu". Jest to stwierdzenie niespójne z oświadczeniem K. M., który twierdzi, że w domu mieszka z ojcem i bratem S. ( jw.), a ponadto – w toku poprzednio prowadzonego postępowania zainteresowany oświadczał, ze zamieszkał w pokoju udostępnionym Mu przez brata S. Reasumując – w ocenie Sądu postępowanie przeprowadzone po stwierdzeniu nieważności poprzednich decyzji o zameldowaniu K. M. w domu przy ul. [...] w [...] i po złożeniu przez zainteresowanego zgłoszenia pobytu stałego w dniu 16. 04. 2009 r. (wobec usunięcia zapisu o Jego zameldowaniu w wyniku wyroku Sądu), wbrew twierdzeniom organów – nie potwierdziło w sposób niebudzący wątpliwości, że K. M. zamieszkuje przy ul. [...] w [...] z zamiarem stałego pobytu w tym domu. Inne, niż wyżej omówione dokumenty znajdujące się w aktach sprawy ( w postaci oświadczeń współwłaścicieli budynku, dowodów wpłat pieniędzy za energię elektryczną czy zakup sprzętu domowego), nie świadczą bezpośrednio o zamieszkiwaniu zainteresowanego w lokalu. Na koniec zauważyć należy, że stanowiska organów obu instancji w kwestii podstaw wyłączenia pracownika organu I instancji są rozbieżne. W uzasadnieniu do postanowienia organu I instancji z dnia 3.6.2009 r. organ ten uznał postępowanie dowodowe przeprowadzone przez pracownika za prawidłowe w związku z czym – zarzuty S. M. za nieuprawnione. To stało się przyczyną nieuwzględnienia wniosku o wyłączenie pracownika organu na podstawie art. 24 § 3 kpa. Organ II instancji, który rozpoznawał odwołanie skarżącego zawierające również zarzut odnośnie niewyłączenia pracownika, uznał racje skarżącego co do nieprawidłowości notatki urzędowej sporządzonej w dniu 17 kwietnia 2009 r. Przyznał również, że dowody mające zasadnicze znaczenie dla sprawy nie mogą być utrwalane w formie notatki (adnotacji) urzędowej i tak utrwalonemu dowodowi odmówił mocy dowodowej. Zatem nie wiadomo z jakich przyczyn uznano postanowienie organu I instancji za "znajdujące uzasadnienie faktyczne i prawne". Dodać również należy, że w piśmie z dnia 25.5.2009r. S. M. nie wskazał konkretnego pracownika, który ewentualnie podlegałby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 3 kpa, a jako "sprzeczną z protokołem przesłuchania K. M." wskazał notatkę z dnia 8 maja 2009 r. W takiej sytuacji organ powinien ustalić, którego z pracowników dotyczył wniosek ( notatka z dnia 8.05.2009r. podpisana została przez dwie pracownice), bowiem jak wynika z treści cytowanego przepisu, co potwierdzają poglądy prezentowane w orzecznictwie, zarówno wniosek o wyłączenie jak i postanowienie muszą odnosić się do konkretnych osób. Ponadto wniosek winien uprawdopodabniać istnienie okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. ( por. wyrok NSA W-wa z dnia 03. 12.2007r. w sprawie sygn akt I OSK 261/07, LEX nr 4701441. "Postanowienie o wyłączeniu pracowników musi odnosić się w swej treści do konkretnych, zindywidualizowanych personalnie osób. Tak jak wniosek o wyłączenie pracownika, musi być konkretny poprzez m.in. zindywidualizowanie danej osoby, tak i rozstrzygnięcie w jego przedmiocie, musi dotyczyć imiennie oznaczonego pracownika czy pracowników. W tej mierze nie może być żadnych wątpliwości, kto i z jakiego powodu został wyłączony lub w stosunku do kogo odmówiono wyłączenia od udziału w postępowaniu. 2. O wyłączeniu danego pracownika może orzekać osoba, działająca z upoważnienia bezpośredniego przełożonego tegoż pracownika"). Reasumując powyższe, w ocenie Sądu rażące błędy jakich dopuściły się organy orzekające w obu instancjach, a w szczególności – brak ustaleń co do stanu faktycznego i jego istotnych elementów oraz naruszanie przepisów prawa w toku postępowania dowodowego, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem mieć na uwadze, że jedynie prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe prowadzić może do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ocenę, czy w sprawie zostały właściwie zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego ( art. 7, 75, 77 §1 , 10 § 1 oraz art. 107 p 1 kpa). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 i 250 cyt. ustawy, a orzeczenie w pkt. 3 sentencji wyroku znajduje uzasadnienie w treści art. 152 tej ustawy. Rozpoznając ponownie wniosek K. M. o zameldowanie w domu nr [...] przy ul. [...] w [...] organy winny ustalić, czy wnioskujący zamieszkuje w lokalu z zamiarem stałego tam pobytu przy pomocy wszelkich dostępnych dowodów, przeprowadzonych zgodnie z przepisami kpa o postępowaniu dowodowym.