III SA/Gd 519/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 4 marca 2014 r. nr [...] wydaną wobec A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości układowej w N. Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie m.in. art. 165 § 1 i § 4, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749) w zw. z art. 8, art. 23a ust. 7, art. 129 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540), cofnął rejestrację automatu do gier o niskich wygranych o numerze fabrycznym [...] nr poświadczenia rejestracji [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że przedmiotowy automat nie spełnia wymogów z art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze jest bowiem wyższa od wartości określonej w tym przepisie. W następstwie odwołania wniesionego przez spółkę, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 9 maja 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 223 § 1 pkt 3 ustawy – Ordynacja podatkowa, umorzył postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z dniem 18 marca 2014 r. wygasło poświadczenie rejestracji ww. automatu wydane w dniu 18 marca 2008 r. na okres sześcioletni, zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.). Po wejściu w życie art. 11 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779) określono, że poświadczenia rejestracji dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych w celu dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier, o których mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o grach hazardowych zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia zgodnie z art. 23a ust. 6 i 7 tej ustawy. W konsekwencji zastosowanie w sprawie znajduje art. 233 § 1 pkt 3 ustawy - Ordynacja podatkowa, w myśl którego organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Organ uznał, że w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, bowiem brak jest przedmiotu postępowania, czyli konkretnej sprawy, w której organ administracji jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Wobec wygaśnięcia rejestracji automatu o numerze fabrycznym [...] z dnia 18 marca 2008 r. wraz z upływem sześcioletniego okresu, na jaki zostało wydane poświadczenie rejestracji, przestał istnieć przedmiot postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji. W związku z tym rozpatrywanie odwołania strony należało uznać za bezprzedmiotowe. W skardze na ww. decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła o jej uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy – Ordynacja podatkowa wskutek wydania decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze w sytuacji, gdy w sprawie powinna być wydana decyzja uchylająca decyzję organu pierwszej instancji w całości i umarzająca postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że na skutek wadliwego rozstrzygnięcia organu odwoławczego nadal w obrocie pozostaje decyzja organu pierwszej instancji. W realiach sprawy bezprzedmiotowość postępowania nie odnosi się jednakże wyłącznie do postępowania odwoławczego. Ustanie przedmiotu sprawy powoduje bowiem oczywistą bezprzedmiotowość postępowania w sprawie a nie bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego. Postępowanie odwoławcze ma bowiem swój przedmiot, którym jest decyzja wydana przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Za wadliwy należy uznać pogląd organu II instancji, zgodnie z którym stan faktyczny i prawny w przedmiotowej sprawie dawał podstawy wyłącznie do umorzenia postępowania odwoławczego. Umorzenie samego postępowania odwoławczego może mieć miejsce wówczas, gdy bezprzedmiotowe stało się jedynie postępowanie odwoławcze, np. wskutek cofnięcia odwołania przez stronę. Należy podzielić pogląd wyrażony w skardze, że w przedmiotowej sprawie bezprzedmiotowość samego postępowania odwoławczego nie wystąpiła. W sytuacji gdy brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia, jak w sprawie niniejszej, a więc gdy postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe, organ odwoławczy powinien wyeliminować decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie. Zauważyć należy, że stosownie do art.127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Oznacza to dopuszczalność weryfikacji decyzji nieostatecznych w administracyjnym toku instancji w drodze zastosowania przez uprawnione podmioty zwyczajnych środków prawnych (odwołanie, zażalenie na postanowienie), wobec czego składający odwołanie ma prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia sprawy załatwionej w formie decyzji nieostatecznej. Istota administracyjnego toku instancji nie polega na kontroli zasadności argumentów podniesionych wobec orzeczenia organu I instancji. Wskazać trzeba, że w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji nie było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji z tego względu, że na dzień orzekania przez ten organ decyzja była zasadna, istniało poświadczenie rejestracji automatu, a decyzja cofała jego rejestrację. Chociaż w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji istniało poświadczenie rejestracji, do którego odnosiła się decyzja, to jednak stan faktyczny sprawy uległ zmianie w dacie orzekania przez organ odwoławczy. Zmianę tę organ drugiej instancji, rozstrzygając sprawę powtórnie, zobowiązany był uwzględnić w swoim rozstrzygnięciu. Organ odwoławczy zobowiązany jest bowiem rozpoznać sprawę w całości, a w przypadku uznania, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe, wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy - Ordynacja podatkowa. Nie czyniąc tego naruszył przepis art. 233 § 1 pkt 3 ww. ustawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w obrocie prawnym pozostałaby, jako ostateczna, decyzja organu pierwszej instancji, cofająca nieistniejącą (wskutek wygaśnięcia w dniu 18 marca 2014 r. poświadczenia rejestracji wydanego na okres 6-letni) rejestrację. Zastosowanie trybu określonego w art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej w sposób prosty eliminuje z obrotu prawnego decyzję organu pierwszej instancji, co wiąże się z zasadą szybkości postępowania, wyrażoną w art. 125 § 1 tej ustawy. Nadmienić też należy, że organ odwoławczy w podstawie prawnej wydanej decyzji wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia nieistniejący przepis art. 223 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji będzie miał na uwadze powyższe wskazania. O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.