III SA/Gd 520/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokat J. W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 520/16 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 stycznia 2016 r. , nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt III SO/Gd 26/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącej M. T. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Pełnomocnik skarżącej – adw. J. W., ustanowiona w ramach prawa pomocy, wniosła o przyznanie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 100 % stawki maksymalnej , na podstawie § 21 ust. 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, powiększonej o 23% podatku VAT. Podała, że jej nakład pracy był większy niż standardowy, bowiem nie otrzymała od skarżącej odpisu decyzji, od której miała być wniesiona skarga. W celu jej uzyskania dwukrotnie udała się do WSA w Gdańsku oraz do SKO. Ponadto doprowadziła do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, wobec czego profesjonalnie reprezentowała skarżącą. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 520/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał adwokat J. W. kwotę 295,20 zł zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, obejmujące udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Referendarz wskazał, że przyznana zgodnie z § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia kwota jest adekwatna do udziału pełnomocnika w postępowaniu po wzięciu pod uwagę niezbędnego nakładu pracy, a także charakteru sprawy, której stopień zawiłości nie jest znaczny. Pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej. W ocenie referendarza sądowego działania faktyczne podjęte przez pełnomocnika, a opisane w jego wniosku o przyznanie wynagrodzenia miały na celu jedynie przygotowanie do podjęcia czynności procesowej zwieńczającej podjęte działania, a polegającej na wniesieniu skargi w imieniu skarżącej. Czynność ta obrazuje faktyczny udział pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji i uzasadnia przyznanie wynagrodzenia. Ustalenie treści decyzji podlegającej zaskarżeniu, nawet jeśli napotkało określone trudności czy przeszkody bez względu na przyczyny, nie może być oceniane jako udzielenie pomocy prawnej, lecz jedynie jako działania zmierzające do jej udzielenia. Z tych względów brak było podstaw, aby na podstawie § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. ustalić wynagrodzenie w wysokości wyższej niż określona w ust. 1. Adw. J. W. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie wynagrodzenia zgodnie z wnioskiem, tj. w wysokości 100% stawki maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. Zarzuciła naruszenie w/w przepisów rozporządzenia, poprzez ich bezzasadne niezastosowanie oraz naruszenie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten akcentuje "faktyczne wykonywanie zastępstwa prawnego". W jej ocenie dwukrotne stawiennictwo pełnomocnika z urzędu w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku oraz w Samorządowym Kolegium Odwoławczym celem ustalenia treści decyzji to także czynności, które wchodzą w zakres przesłanek, obligujących do przyznania wynagrodzenia w wysokości 100% stawki maksymalnej. Powoływane we wniosku o wynagrodzenie okoliczności wchodzą w zakres pojęć takich jak "stopień zawiłości sprawy", "nakład pracy adwokata", "wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy", "czas poświęcony na przygotowanie się do prowadzenie sprawy", "czynności podjęte w sprawie", "wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych" . Uzasadniając naruszenie art. 258 § 2 pkt. 8 p.p.s.a. pełnomocnik podała, że literalna wykładnia tego przepisu w żaden sposób nie uniemożliwia przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu w wysokości 100% stawki maksymalnej w oparciu o okoliczności przywołane w przedmiotowej sprawie. Referendarz sądowy nie wyjaśnił również, na czym polega "akcentowanie faktycznego zastępstwa prawnego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Sprzeciw adwokat J. W. nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą żądania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu przez ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata jest art. 250 § 1 p.p.s.a. , zgodnie z którym wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz.1714). Nie stanowi ono jednak podstawy orzekania przez Sąd, gdyż zgodnie z § 22 w/w rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W tej sytuacji zastosowanie mieć będą, jak słusznie stwierdził w swoim postanowieniu referendarz sądowy, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801), zwane dalej "rozporządzeniem". Stosownie do § 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami rozporządzenia (pkt 1) oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata (pkt 2). Sposób ustalania wysokości opłaty, o której stanowi § 2 pkt 1 normuje § 4 rozporządzenia. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Z powyższych przepisów wynika, że w istocie zasadą jest ustalenie opłaty w wysokości połowy opłaty maksymalnej, a jej podwyższenie uzasadnia stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy adwokata jak też wkład jego pracy w wyjaśnienie i rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie Sądu podjęte przez pełnomocnika skarżącej czynności nie przemawiają za możliwością podwyższenia wynagrodzenia na podstawie przywołanego przepisu. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącej sporządziła skargę oraz wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wnoszone przez pełnomocników skarżących, ustanowionych z urzędu po upływie terminu do wniesienia skargi, są wnioskami typowymi, nie wymagającymi szczególnego nakładu pracy. Przyznania wynagrodzenia w stawce określonej w § 4 ust. 2 rozporządzenia nie uzasadnia też charakter sprawy i jej zawiłość, bowiem niniejszej sprawy jako zawiłej ocenić nie można. Nie można mówić też o potrzebie wyjaśnienia zagadnień prawnych budzących wątpliwości czy konieczności oceny obszernego materiału dowodowego. Także podjęte przez pełnomocnika skarżącej czynności, zmierzające do ustalenia treści decyzji, od której miała być wniesiona skarga, nie uzasadniają przyznania podwyższonego wynagrodzenia. Są to czynności niezbędne , by doszło do sporządzenia skargi , do których trudno przyłożyć miernik uwzględnienia stopnia zawiłości sprawy czy wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Mając to na uwadze stwierdzić należy, że nakład pracy i podjęte w sprawie czynności nie przekraczają przeciętnego poziomu zaangażowania profesjonalnego pełnomocnika w reprezentowaniu interesów swojego mocodawcy. Nie można zatem przyjąć, aby zasadne było przyznanie w niniejszej sprawie pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia w kwocie wyższej od tej, którą przewiduje § 4 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji opłata maksymalna w niniejszej sprawie wynosi 480 zł. Mając jednak na uwadze powyższe Sąd uznał, że ustalona przez referendarza sądowego na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia opłata za wykonane prawa pomocy w niniejszej sprawie w wysokości 1/2 opłaty maksymalnej , czyli 240 zł, jest właściwa. Opłatę tę, zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynność, co w konsekwencji daje kwotę 295,20 zł. W świetle wskazanych okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a., zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.