III SA/Gd 523/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.), Sędziowie : WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na decyzję Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej z dnia 19 lipca 2004r. bez numeru w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę. Orzeczeniem z dnia 25 maja 2004 r. nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 135, poz. 634 ze zm.) uznał J. P. za winnego czynu określonego w art. 125 ust. 3 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Więziennej, polegającego na tym, że w dniu 26 marca 2004 r., informując pisemnym raportem Dyrektora Aresztu Śledczego o znalezieniu w dniu w dniu 21 grudnia 2003 r. w celi mieszkalnej nr [...] oddziału [...] telefonu komórkowego, świadomie wprowadził w błąd przełożonego oraz podważył wiarygodność innych funkcjonariuszy, co stanowiło naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie etyki zawodowej, a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby, wynikających ze złożonego ślubowania. Za przypisany czyn Dyrektor Aresztu Śledczego, na podstawie art. 126 ust. 1 pkt 2 w/w aktu prawnego wymierzył J. P. karę dyscyplinarną nagany. W uzasadnieniu w/w orzeczenia organ I instancji wskazał, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w sprawie znalezienia telefonu komórkowego nie potwierdziło tego faktu. W związku z tym wszczęto postępowanie dyscyplinarne, w toku którego J.P. stwierdził, iż opisane przez niego w raporcie z dnia 26 marca 2004 r. zdarzenie nie miało miejsca. Jak podał dalej organ I instancji, dopuszczenie się przez obwinionego zarzucanych mu czynów naraziło funkcjonariuszy na utratę honoru i dobrego imienia; nadto przyczyniło się do narażenia służby na straty, spowodowało złą atmosferę na zmianie oraz w dziale ochrony. W ocenie organu okoliczność, iż obwiniony w dniu sporządzenia przedmiotowego raportu znajdował się pod działaniem przedawkowanej ilości leku [...] nie zwalnia go od odpowiedzialności dyscyplinarnej; podawane później przez obwinionego okoliczności uznano za niewiarygodne. Jak podniósł organ, w tym stanie rzeczy przyjąć należało, iż J.P. świadomie wprowadził w błąd przełożonego i podważył wiarygodność innych funkcjonariuszy. Co istotne, ze złożonego ślubowania wynika, iż funkcjonariusz winien dbać o honor i dobre imię służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej. Zachowanie obwinionego, jak stwierdził Dyrektor Aresztu Śledczego przeczy powyższym ideałom, powodując również szkodę dla służby i innych funkcjonariuszy. Na powyższe orzeczenie zażalenie wniósł Dyrektor Okręgowy Służby, wnosząc o jego zmianę i wymierzenie obwinionemu kary dyscyplinarnej przewidzianej w art. 126 ust. 1 pkt ustawy o Służbie Więziennej, tj. ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż przedłożenie przez obwinionego w toku postępowania dyscyplinarnego zaświadczenia lekarza psychiatry oraz kserokopii dokumentacji lekarskiej miało wpływ na wymierzenie kary dyscyplinarnej nagany. Analiza akt postępowania prowadzi jednak do wniosku, iż okolicznością, która miała wpływ na udanie się funkcjonariusza do lekarza był fakt opisany w sprawozdaniu z postępowania. W dniu 18 marca 2004 r. obwiniony był bowiem przesłuchiwany przez kierownictwo działu ochrony na okoliczność znalezienia w celi mieszkalnej w dniu 17 marca 2004 r. telefonu komórkowego. Co istotne, po tym zdarzeniu obwiniony udał się dwukrotnie do lekarza rodzinnego, u którego otrzymał zwolnienie lekarskie oraz zalecenie przyjmowania leku o nazwie [...]. Jednakże w dniu 26 marca 2004 r. pełniąc służbę w jednostce zażył świadomie kilka tabletek leku; tego też dnia będąc wezwanym do dyrektora, w następstwie znalezienia w dniu 17 marca telefonu komórkowego napisał raport. W ocenie wnoszącego zażalenie ze stanu faktycznego można wysnuć wniosek, iż przedmiotowy raport był swoistą obroną obwinionego w świetle podejrzeń dyrektora jednostki. Stąd też przyjąć należało, iż orzekając o wymierzeniu kary dyscyplinarnej organ I instancji nie uwzględnił wszystkich przesłanek podmiotowych mogących mieć wpływ na wysokość kary dyscyplinarnej. Nie do końca uwzględniono bowiem interes służby, a w szczególności fakt świadomego odurzenia się przez funkcjonariusza środkami psychotropowymi. Stan w jakim znalazł się obwiniony, pełniący służbę w oddziałach mieszkalnych oraz pracujący z osobami pozbawionymi wolności mógł doprowadzić do zagrożenia bezpieczeństwa jednostki. Wymierzenie surowszej kary dyscyplinarnej może zaś wpłynąć moralizująco na innych funkcjonariuszy, którzy w stanach stresowych, od których służba nie jest wolna, mogą korzystać z podobnych wybiegów. Orzeczeniem z dnia 19 lipca 2004 r. nr [...] Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej na podstawie art. 132 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 54 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej zmienił zaskarżone orzeczenie, wymierzając obwinionemu karę dyscyplinarną przewidzianą w art. 126 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, tj. karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia organ II instancji wskazał, iż zarzuty zawarte w zażaleniu Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej zasługują w pełni na uwzględnienie, a wymierzona za przypisane przewinienie kara dyscyplinarna jest niewystarczająca i nieadekwatna do stopnia zawinienia. W ocenie organu odwoławczego pełnienie służby na stanowisku oddziałowego działu ochrony wymaga od funkcjonariusza szczególnej odpowiedzialności za przekazywane informacje; wprowadzenie zaś przełożonego w błąd może skutkować groźnymi i niebezpiecznymi wydarzeniami w jednostce organizacyjnej Służby Więziennej. W tym też stanie obwiniony winien ponieść surowsze konsekwencje swojego działania, a wymierzona kara dyscyplinarna powinna spełniać cele zapobiegawcze oraz wpływać na podniesienia poziomu dyscypliny i wykonywania obowiązków służbowych w jednostce. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. P. wniósł o uchylenie w/w orzeczenia jako wydanego z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż organ II instancji rozpoznał sprawę pod jego nieobecność, tj. w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim. Z uwagi na okoliczność, iż skarżący nie korzystał z pomocy obrońcy postępowanie organu odwoławczego naruszyło jego prawo do obrony. Nadto organ II instancji wydał orzeczenie reformatoryjne bez przeprowadzenia nowych dowodów; bez jakiegokolwiek dowodu przyjęto zwłaszcza, iż skarżący wprawił się w stan odurzenia. Powyższa okoliczność miała wpływ na wysokość kary dyscyplinarnej; ustalenie takie wymagało jednak zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu medycyny. Co więcej, w ocenie J. P. Sąd Dyscyplinarny nienależycie ocenił wszystkie dyrektywy wymiaru kary; stanowiło to tym samym naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł ojej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, iż rozprawa przed organem II instancji została przeprowadzona w sposób prawidłowy; skarżący był bowiem poinformowany, iż jego nieobecność nie stanowi przeszkody do rozpoznania sprawy. Nadto wydane rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o zgromadzoną w sprawie dokumentację; wbrew zaś twierdzeniem skarżącego Sąd Dyscyplinarny uwzględnił wszystkie dyrektywy wymiaru kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego poddano orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej podjęte na podstawie art. 126 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej, mocą którego skarżący został uznany winnym przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 125 ust. 3 pkt 1 i 2 przedmiotowego aktu normatywnego. Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż zgodnie z art. 125 ust. 2 w/w ustawy funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnienie przewinienia polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej, zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi zaś czyn funkcjonariusza polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub poleceń i czynności służbowych wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie określonych przepisów. W świetle art. 125 ust. 3 w/w aktu prawnego naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: 1) niedopełnienie obowiązków funkcjonariusza wynikających ze złożonego ślubowania, a także przepisów niniejszej ustawy oraz przepisów wydanych na jej podstawie; 2) odmowa wykonania lub niewykonanie polecenia służbowego, z wyjątkiem przypadku określonego w art. 58 ust. 2; 3) zaniechanie czynności służbowej wynikającej z przepisów prawa; 4) wykonanie czynności służbowej w sposób niedbały albo sprzecznie z obowiązującymi zasadami; 5) świadome wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego funkcjonariusza, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę dla służby, funkcjonariusza bądź innej osoby; 6) nadużycie zajmowanego stanowiska do osiągnięcia korzyści materialnej lub osobistej; 7) wprowadzenie się w stan ograniczający zdolność wykonywania zadania służbowego lub uniemożliwiający jego wykonanie. W związku z powyższym przedmiotem sądowej kontroli było ustalenie, czy prowadzone postępowanie dyscyplinarne, które ma charakter postępowania administracyjnego przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy. Nadto Sąd winien zbadać czy organ orzekający udowodnił, iż miało miejsce niedopełnienie obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania, przepisów ustawy i przepisów wykonawczych oraz świadome wprowadzenie w błąd przełożonego, a w następstwie, czy surowsza kara orzeczona na etapie postępowania odwoławczego za przypisane przewinienie jest adekwatna do stopnia zawinienia i przypisanego skarżącemu czynu. Wskazać należy, iż okoliczności naruszenia dyscypliny służbowej przez skarżącego podlegały badaniu zarówno przez organ I instancji, tj. Dyrektora Aresztu Śledczego jak i przez organ odwoławczy, którym był Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej. Uwzględniając całokształt stanu normatywnego oraz stan faktyczny sprawy w ocenie Sądu jednoznacznie można podnieść, iż prowadzone postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone zostało w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości patrząc przez pryzmat zarówno trafności zastosowanych przepisów prawa materialnego jak i prowadzenia postępowania zgodnie z obowiązującymi w dacie orzekania przepisami proceduralnymi. W jego wyniku jednoznacznie ustalono, iż skarżący dopuścił się określonego czynu, co skutkowało wymierzeniem stosownej kary dyscyplinarnej. Zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy był bowiem wystarczający, aby przyjąć, iż miało miejsce przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej. Okoliczność, iż skarżący wprowadził w błąd swojego przełożonego, niedopełniając jednocześnie swoich podstawowych obowiązków wynikających z różnych źródeł została udowodniona i w materiale dowodowym znalazła swoje pełne odzwierciedlenie. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, iż z racji specyfiki pracy funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz nałożonych ustawą obowiązków wszelkie powstałe wątpliwości co do stanu jego zdrowia i zdolności psycho - fizycznych winny być jak najszybciej wyjaśniane. Słusznie zatem podniósł organ II instancji, iż zachowanie skarżącego mogło skutkować groźnymi i niebezpiecznymi wydarzeniami w jednostce organizacyjnej Służby Więziennej, a wymierzenie surowszej kary dyscyplinarnej powinno spełnić cele zapobiegawcze oraz wpłynąć na podniesienie poziomu dyscypliny i wykonywania obowiązków służbowych w jednostce. Nie można bowiem usprawiedliwiać niewytłumaczalnego zachowania funkcjonariusza, w sytuacji gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu jego zdrowia w trakcie pełnionej służby. W ocenie Sadu z powyższych względów zasadne było wymierzenie surowszej kary dyscyplinarnej na etapie postępowania przed organem II instancji. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej przy wymiarze kary dyscyplinarnej bierze się pod uwagę w szczególności: rodzaj i wagę przewinienia, okoliczności, w jakich zostało popełnione, pobudki czynu, stopień winy, zachowanie się obwinionego przed i po popełnieniu przewinienia, okres pozostawania w służbie i opinię służbową; w myśl ust. 2 przedmiotowego artykułu uwzględniać nadto należy skutki przewinienia, fakt wcześniej orzeczonej kary dyscyplinarnej oraz popełnienie przewinienia pod wpływem alkoholu lub innego środka odurzającego Z racji tego, iż w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ orzekający wskazał, jakimi względami kierował się przy wymiarze kary jego postępowanie należało uznać za zgodne z prawem. Organ II instancji nie naruszył przy tym zasady reformationis in peius, wyrażonej w § 43 ust. 1 w/w rozporządzenia. Zgodnie z przedmiotowym przepisem sąd dyscyplinarny może bowiem orzec na niekorzyść obwinionego jedynie w przypadku, gdy zażalenie na orzeczenie organu I instancji wniesione zostało na jego niekorzyść. Z kolei skarga nie zawiera żadnych merytorycznych zarzutów przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu, stanowiąc w istocie jedynie polemikę z postanowieniami organów dyscyplinarnych Służby Więzienej. Reasumując powyższe należało stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie; w związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.