III SA/Gd 525/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki, Sędziowie: WSA Felicja Kajut (spr.), WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz,, Protokolant Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B. i R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 24 maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...]z dnia 1 kwietnia 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza ,że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. III SA/Gd 525/04 U z a s a d n i e n i e Działając z urzędu, decyzją z dnia 1 kwietnia 2004r. Nr [...] Wójt Gminy postanowił wykreślić z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 1 kwietnia 2004r. wpis dokonany w dniu 21 sierpnia 1989r. pod numerem [...] dotyczący rozpoczętej w dniu 23 sierpnia 1989r. przez R. B. i S. B. działalności gospodarczej pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Usługowe – Handlowe "A" z siedzibą w N. W. L. ul. [...]. Rodzaj prowadzonej działalności to: przewóz TAXI, handel hurtowy i detaliczny art. spożywczo-przemysłowymi, import-export art. spożywczych i przemysłowych z wyłączeniem art. podlegających koncesjonowaniu, produkcja metalowa, roboty spawalnicze, obróbka skrawaniem, konstrukcyjne, usługi naprawy maszyn rolniczych, usługi transportowe. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 88i ustawy z dnia 19 listopada 1999r. – Prawo działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) w myśl którego wykreśleniu z urzędu podlegają wpisy do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001r. nie są przedsiębiorcami. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 2 i 3 cyt. ustawy przedsiębiorcą jest osoba fizyczna. Przedmiotowy wpis pod nr 143 obejmował dwie osoby wykonujące wspólną działalność o charakterze spółki cywilnej ( dotyczy działalności małżonków), na których spoczywa obowiązek dostosowania formy, zgodnie z art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. Małżonkowie ciążącego na nich obowiązku nie wykonali, zatem wpis wykreślono. R. B. i S. B. złożyli od powyższej decyzji odwołanie. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że małżonkowie nie prowadzą działalności w formie spółki cywilnej. Nadto stwierdzono, że w obowiązującym stanie prawnym żaden przepis prawa nie nakazuje dokonania, w ich przypadku, czynności zgłoszenia do ewidencji każdego z małżonków oddzielnie. Decyzją z dnia 24 maja 2004r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o otrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Organ powołał się na zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy – Prawo działalności gospodarczej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawową definicję przedsiębiorcy, którym jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą. Stwierdził przy ty, że małżeństwo przedsiębiorcą nie jest. Odnosząc się treści odwołania organ odwoławczy wskazał, że dokonując wpisu do ewidencji działalności gospodarczej organ nie miał obowiązku określenia czy działalność dotyczyła wspólników spółki cywilnej czy małżonków, jednak zasadnie potraktował prowadzenie wspólnej działalności gospodarczej w ramach jednego podmiotu jak działalność wspólników w ramach spółki cywilnej. Do powstania takiej spółki może dojść mimo braku pisemnego stwierdzenia umowy, gdy wspólnicy wyrażą wolę prowadzenia wspólnej działalności i taką rozpoczną – co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Przywołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 88i ustawy Prawo działalności gospodarczej przesądza, że wpisy do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001r. nie są przedsiębiorcami – podlegają wykreśleniu z urzędu. Organ odwoławczy powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2003r. sygn. akt II SA 3285/01, którego treść potwierdza zasadność podjętego przez organ rozstrzygnięcia. S. B. i R. B. wnieśli skargę na powyższą decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 1 kwietnia 2004r. zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem prawa materialnego i procesowego. Skarżący polemizują z twierdzeniem organu odwoławczego, że na gruncie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2001r. małżeństwo nie jest przedsiębiorcą. Wskazuje na to jednoznacznie praktyka urzędów gmin, które obowiązku wynikającego z art. 88i cyt. ustawy w stosunku do małżonków działających na podstawie jednego wpisu nie wykonywały, mimo istnienia tego przepisu od 1 stycznia 2001r. Powołano się również na poglądy organów administracji publicznej w tej kwestii. Nadto powołany w decyzji organu pierwszej instancji art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczy działalności gospodarczej spółek cywilnych, a więc nie dotyczy działalności skarżących. Decyzja powołuje się na obowiązek, który skarżących nie dotyczy, a nadto znajdują się w niej domniemania nie wynikające ani ze stanu prawnego ani faktycznego. Skarżący wskazują również na błędy w orzeczeniu organu pierwszej instancji m.in. powołanie w uzasadnieniu art. 88 a ustawy o działalności gospodarczej i brak reakcji na powyższe ze strony organu drugiej instancji. Podkreślono, że skarżący są przedsiębiorcami zarejestrowanymi we właściwej dla miejsca zamieszkania ewidencji działalności gospodarczej i że z żadnego przepisu ustawy nie wynika, że wpis musi być osobny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powołując się w uzasadnieniu na argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 88i ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. z 1999r. Nr 101, poz.1178 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą" stanowi, że wpisy do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami, podlegają wykreśleniu z urzędu. Z kolei art. 88g ustawy stanowi, że z dniem 1 stycznia 2001 r. ewidencja działalności gospodarczej prowadzona na podstawie ustawy o działalności gospodarczej z 1988 r., staje się ewidencją działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy, a dokonane w niej wpisy zachowują moc z zastrzeżeniem art. 1a ust. 3 Przepisów wprowadzających Krajowy Rejestr Sądowy. Art. 1a ust. 3 Przepisów wprowadzających KRS stanowi, że osoby fizyczne, które do dnia 31 grudnia 2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych, są obowiązane w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (czyli z dniem 1 stycznia 2001 r.) dostosować formę wykonywanej działalności do wymagań tej ustawy. W tym miejscu należy zauważyć, że orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczących materii regulowanej powołanymi wyżej przepisami było niejednolite. Rozbieżności powstałe na tle stosowania powołanych wyżej przepisów zostały usunięte w związku wejściem w życie w dniu 24 sierpnia 2004r. ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808). Art. 68 powołanej ustawy stanowi, że organ ewidencyjny w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia jej w życie wzywa każdego z małżonków, którzy są wpisani do ewidencji działalności gospodarczej pod wspólnym numerem ewidencyjnym, do złożenia wniosku o zmianę wspólnego wpisu (ust. 1). W wypadku niezłożenia takiego wniosku organ ewidencyjny do dnia 31 grudnia 2005 r. dokona wykreślenia wspólnego wpisu małżonków z ewidencji działalności gospodarczej (ust. 4). Wprowadzenie przez ustawodawcę takiej regulacji daje podstawy do przyjęcia tezy, że art. 88i ustawy Prawo działalności gospodarczej nie może mieć zastosowania do małżonków, którzy są wpisani do ewidencji działalności gospodarczej pod wspólnym numerem ewidencyjnym. Sąd pragnie przy tym zauważyć, że nie można przyjąć za poprawne twierdzenie organu odwoławczego, że zasadnie organ pierwszej instancji potraktował prowadzenie przez skarżących wspólnej działalności gospodarczej w ramach jednego podmiotu jak działalność wspólników w ramach spółki cywilnej. Na zagadnienie to zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2002 r. sygn. akt SA/Bk 392/02 (niepublikowany) wskazując, że : "istnienia umowy spółki cywilnej nie można domniemywać ze względu na wymaganie zawarte w art. 860 § 2 Kodeksu cywilnego, stanowiącym, że umowa spółki powinna być potwierdzona na piśmie." Pogląd ten skład orzekający akceptuje, a nadto pragnie zauważyć, że w niniejszej sprawie skarżący prowadzili działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, o czym świadczy wpis do ewidencji, jednak w dniu 5 września 1997r. został on wykreślony. Tym samym należy stwierdzić, że od tej daty skarżący jako małżeństwo prowadzili wspólną działalność gospodarczą, jednak w ewidencji działalności gospodarczej byli wpisani pod jedną pozycją jednak z podaniem danych każdego z nich oddzielnie. Wynika z tego, że obowiązek wynikający z art. 1a ust. 3 Przepisów wprowadzających KRS nie dotyczył skarżących. Nadto, organy pierwszej instancji błędnie dokonał wykreślenia skarżących z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 1 kwietnia 2004r. tj. z dniem, w którym wydał decyzję w przedmiotowej sprawie. Takie rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją organu drugiej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 10 grudnia 2001 r. uchwałę w składzie pięciu sędziów sygn. akt OPK 21/01, gdzie stwierdzono, że wykreślenie w trybie art. 88i ustawy Prawo działalności gospodarczej wpisu w ewidencji działalności gospodarczej następuje z dniem, w którym decyzja administracyjna o wykreśleniu stała się ostateczna (ONSA 2002, z. 3, poz. 105). Z tych wszystkich względów Sąd uznał, iż obie zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 88i w związku z art. 2 ust. 2 ustawy - Prawo działalności gospodarczej w brzmieniu obowiązującym w dacie ich wydania i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, co daje podstawę do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji będzie zobowiązany do przeprowadzenia ponownego postępowania w sprawie, winien mieć przy tym na względzie fakt wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808) i treść art. 68 tej ustawy.