III SA/Gd 53/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie: sędzia NSA Marek Gorski (spr.), sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Robert Daduń, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 7 grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji samochodu oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 kwietnia 2004 r. o uchyleniu decyzji ostatecznej z dnia 12 listopada 2002 r. w spawie rejestracji pojazdu marki [...], nr rej. [...], nr nadwozia [...], nr silnika [...], zarejestrowanego na J. K., dowód rejestracyjny serii [...] nr [...] i jednocześnie o odmowie rejestracji tego samochodu oraz zwrocie dowodu rejestracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta [...] po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, uchylił swoją decyzję z dnia 12 listopada 2002 r. Uchylona decyzja została wydana na wniosek J. K. w związku z brakiem miejsca na kolejne wpisy terminów następnego badania technicznego. Poprzednio przedmiotowy pojazd był zarejestrowany na rzecz wnioskodawcy decyzją z dnia 24 lutego 1997 r., która została uchylona w trybie wznowienia postępowania decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 14 stycznia 2003 r. Postępowanie zostało wznowione bowiem decyzja ostateczna o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz H. F., poprzednika prawnego J. K., została również uchylona decyzją Starosty [...] z dnia 4 października 2002 r. po ustaleniu, iż rejestracja została dokonana w oparciu o wyłudzenie poświadczenia nieprawdy w Oddziale Celnym w B. i Urzędzie Gminy [...]. W odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia 5 kwietnia 2004 r. J. K. wskazał, że w sprawie prawomocnie uchylono wszystkie decyzje o zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu na terenie Polski i jedynym dokumentem wymaganym w postępowaniu o zarejestrowanie pojazdu może być dowód własności pojazdu. Strona nabyła pojazd od osoby nie będącej jego właścicielem i stosownie do art. 169 § 1 k.c. należy, przy domniemaniu dobrej wiary nabywcy pojazdu, uznać, że w momencie objęcia pojazdu w posiadanie nabyła skutecznie prawo jego własności. Okoliczności te powinny być brane pod uwagę z urzędu przez organ I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] zaznaczyło, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Ta przesłanka wznowienia postępowania zaistniała. W myśl art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) kolejnej rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Decyzja z dnia 12 listopada 2002 r. została wydana w oparciu o poprzednie decyzje rejestracyjne, które następnie zostały prawomocnie uchylone. Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej uchyla decyzje dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 i wydaje decyzje rozstrzygającą o istocie sprawy w oparciu o stan sprawy istniejący w dniu wydania decyzji. W tym stanie prawnym odmowa rejestracji pojazdu na rzecz J. K. jest zasadna i zgodna z przepisami. Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż właściciel pojazdu zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 133, poz. 1123) do wniosku o rejestrację ma obowiązek dołączyć poprzedni dowód rejestracyjny. Dowód ten nie istnieje, a zatem nie jest możliwe spełnienie formalnych wymagań wniosku o rejestrację, co skutkuje odmową zarejestrowania pojazdu. W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] uchylenie decyzji rejestrowej wydanej na rzecz poprzednika prawnego J. K. nie oznacza, że pojazd powinien być traktowany jako sprowadzany z zagranicy i rejestrowany po raz pierwszy w kraju. J. K. nie sprowadził samochodu do kraju, ale nabył pojazd od innej osoby, która zarejestrowała go poprzednio. Uchylenie poprzedniej rejestracji oraz orzeczenie o odmowie rejestracji samochodu na rzecz H. F. oznacza, że sprawa pierwszej rejestracji została już uprzednio rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Każda następna rejestracja na rzecz następcy prawnego H. F. nie będzie pierwszą rejestracją i każdy z nich musi złożyć do wniosku o rejestrację dowód rejestracyjny swego poprzednika. Natomiast ustalenia w przedmiocie istnienia bądź nieistnienia prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych (art. 189 k.p.c.). Organy administracyjne dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą zaś kreować ani korygować tych stosunków. Nie są one uprawnione do ustalenia, czy J. K. stał się właścicielem pojazdu przy spełnieniu warunków wymienionych w art. 169 kodeksu cywilnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. K. wnosił o uchylenie decyzji organu II instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący w szczególności zarzucił organowi naruszenie art. 151 k.p.a., po przez przyjęcie, iż wyeliminowana z obrotu prawnego po wznowieniu postępowania decyzja administracyjna wywołuje skutki prawne oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym i § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów poprzez przyjęcie, że w przypadku uchylenia wszystkich decyzji o zarejestrowaniu samochodu wydanych na terenie Polski, samochód ten w postępowaniu rejestracyjnym należy traktować jako uprzednio zarejestrowany na terytorium Polski. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie może zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], że warunkiem zarejestrowania samochodu jest przedstawienie nieistniejącego dowodu rejestracyjnego. Jego zdaniem uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej we wznowionym postępowaniu powoduje wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego i uchylenie wszystkich skutków prawnych decyzji. Wszystkie poprzednie decyzje administracyjne dotyczące zarejestrowania przedmiotowego samochodu zostały prawomocnie uchylone. W tej sytuacji należy uznać, że samochód ten nie był nigdy zarejestrowany na terytorium Polski. Skarżący wytknął organowi, że jego stanowisko jest nielogiczne, ponieważ raz stwierdza, że dowód rejestracyjny nie istnieje a potem wyprowadza wnioski z okoliczności, że pojazd był już uprzednio zarejestrowany w kraju. Na marginesie sprawy skarżący wskazał, że uchylenie decyzji z dnia 24 lutego 1997 r. o zarejestrowaniu przedmiotowego samochodu na jego nazwisko dokonane zostało z rażącym naruszeniem prawa, bowiem jej uchylenie nastąpiło z naruszeniem 5 letniego terminu przewidzianego w art. 146 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, że nawet przyjmując tok rozumowania skarżącego, nie przedstawił on innych wymaganych dokumentów, przy pierwszej rejestracji w przypadku sprowadzenia samochodu z zagranicy. Organ stwierdził, że nie mogą być skuteczne zarzuty skarżącego skierowane przeciwko innej decyzji, niż decyzja, której dotyczy skarga. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sądy administracyjne zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. w brzmieniu z daty orzekania rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5; 2) karty pojazdu, jeżeli była wydana; 3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane; 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane; 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany; 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa trzeciego i jest rejestrowany po raz pierwszy; 6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju, jeżeli samochód osobowy został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego i jest rejestrowany po raz pierwszy; 7) (uchylony), 8) zaświadczenia wydanego przez właściwy organ potwierdzający: a) uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub b) brak obowiązku, o którym mowa w lit. a - jeżeli sprowadzany pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy, z zastrzeżeniem ust. 1a. 1a. W przypadku gdy sprowadzany pojazd, który nie był zarejestrowany w celu dopuszczenia do ruchu drogowego lub nie podlegał obowiązkowi rejestracji w celu dopuszczenia do ruchu drogowego, jest przedmiotem dostawy dokonanej przez podatnika podatku od towarów i usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed dokonaniem pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 8 lit. a, może być zastąpione fakturą z wyszczególnioną kwotą podatku od towarów i usług potwierdzającą dokonanie tej dostawy przez tego podatnika, pod warunkiem że odsprzedaż pojazdów stanowi przedmiot działalności tego podatnika. 2 Wymagania ust. 1 nie dotyczą: 1) pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ust. 1 pkt 3; 2) pojazdu zakupionego po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - w zakresie ust. 1 pkt 2 i 5; 3) pojazdu zakupionego, od Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ust. 1 pkt 5; 4) pojazdu sprowadzonego z zagranicy - w zakresie ust. 1 pkt 5; w tym przypadku zamiast dowodu rejestracyjnego dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu za granicą, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów za granicą. Powyższe uregulowania wprost wymagają, ażeby osoba rejestrująca po raz kolejny pojazd przedstawiła dowód rejestracyjny pojazdu wydany na rzecz poprzedniego właściciela. Koresponduje z nią § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, który wymaga załączenia do wniosku o rejestrację pojazdu dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był już rejestrowany. Bez przedłożenia poprzednio wydanego dowodu rejestracyjnego organ zgodnie z prawem może jedynie odmówić rejestracji samochodu na rzecz nowego właściciela. Należy zważyć, iż dowód rejestracyjny jest dokumentem potwierdzającym wydanie decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu (por. wyrok WSA z dnia 3 listopada 2004 r. III SA 2793/03, Monitor Podatkowy 2005/3/32). W związku z tym zmiana któregokolwiek z elementów treści tego dokumentu powinna być poprzedzona stosownym rozstrzygnięciem, tj. decyzją zmieniająca uprzednią decyzję o rejestracji lub też uchyleniem tej uprzedniej decyzji i wydaniem nowej decyzji (por. wyrok WSA z dnia 30 stycznia 2004 r. SA/Rz 1636/02, baza Lex 132976). Zmiana lub uchylenie decyzji rejestracyjnej może nastąpić również w ramach trybów nadzwyczajnych jak np. stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.) lub w drodze wznowienia postępowania administracyjnego. Na gruncie niniejszej sprawy należy podkreślić, iż decyzja o zarejestrowaniu samochodu na rzecz poprzedniego właściciela – H. F. została uchylona wskutek wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż dokonano jej w wyniku przestępstwa. Konsekwencją tego było uchylenia kolejnych decyzji o rejestracji wydanych na rzecz J. K. z dnia 24 lutego 1997 r. i z dnia 12 listopada 2002 r. Zgodnie z cytowanymi przepisami jeżeli przedłożony dowód rejestracyjny przestał funkcjonować w obrocie prawnym (po uchyleniu decyzji o rejestracji pojazdu), nie mogła być utrzymana w mocy kolejna decyzja rejestracyjna i dowód rejestracyjny, które wydano w oparciu o ten dowód rejestracyjny. Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ, który wznowił postępowanie w sprawie, uchyla decyzje dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W ocenie Sądu organ uzasadnił, iż zaistniała przesłanka wznowieniowa i prawidłowo zastosował przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym uchylając decyzję z dnia 12 listopada 2002 r. o rejestracji samochodu. Jednocześnie organ odmówił rejestracji samochodu. W ocenie Sądu nie rozpoznanie przez organ wniosku o rejestrację pojazdu jako po raz pierwszy sprowadzonego na polski obszar celny nie ma znaczenia przy ustaleniu legalności zaskarżonej decyzji. Decyzja ta bowiem zapadła po wznowieniu postępowania w sprawie samochodu rejestrowanego kolejny raz w kraju. Jeżeli chodzi o termin określony w art. 146 k.p.a., który ogranicza możliwość wydania decyzji w następstwie postępowania wznowieniowego Sąd jest zdania, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie termin 10 letni ponieważ decyzja z dnia 7 stycznia 1997 r. wydana przez Wójta Gminy [...] w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu została wydana w wyniku przestępstwa i wzruszona decyzją z dnia 4 października 2002 r. w sprawie [...]. Uchylenie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na nazwisko H. F. - poprzedni właściciel spowodowało brak jednego niezbędnego ogniwa do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na nazwisko skarżącego. Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.