III SA/Gd 530/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia 8 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej postanawia: I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; II. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 24 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. K. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia 8 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej. Wnioskiem z tej samej skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Na podstawie zawartego w formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz na podstawie dokumentów źródłowych nadesłanych w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 28 września 2015 r. ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe utrzymując się ze świadczenia rentowego w wysokości 528,27 zł (po potrąceniach) oraz świadczeń wypłacanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w G. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności (saldo rachunku bankowego na dzień 14 września 2015 r. – 41,87 zł), papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W tym stanie uznano, co następuje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem wniesionej do Sądu skargi skarżący uczynił decyzję wydaną w sprawie dotyczącej zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. f) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu powszechnego obowiązku obrony nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że wnioskodawca jest w rozpatrywanej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza z kolei, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku – jak i przed sądem drugiej instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. W świetle obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. art. 249a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się, jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Z uwagi na to, że skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych uznać należy, że w realiach rozpatrywanej sprawy spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W konsekwencji referendarz sądowy działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Merytorycznego rozpoznania wymagało zaś żądanie wnioskodawcy dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji ww. regulacji normatywnej wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Dając wiarę oświadczeniom wnioskodawcy co do jego sytuacji materialnej oraz zestawiając wysokość uzyskiwanych dochodów netto z comiesięcznymi, koniecznymi kosztami utrzymania referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca wykazał w sposób dostateczny, iż w obecnych realiach nie ma możliwości finansowych poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W reasumpcji, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia, przyznając wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu.