III SA/Gd 531/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: NSA Anna Orłowska NSA Marek Gorski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 27 lipca 2009 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego D.C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 27 lipca 2009 r. Prezydent Miasta , powołując się na art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a. oraz art. 72 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym, po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia 2 czerwca 2009 r., uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie rejestracji pojazdu marki Mercedes-Benz S220, nr nadwozia [...], na rzecz D. C. oraz odmówił zarejestrowania ww. pojazdu. W uzasadnieniu wskazał, że D. C. złożył wniosek o rejestrację ww. pojazdu, zarejestrowanego wcześniej w Starostwie Powiatowym na S. K., dołączając umowę komisu nr [...] zawartą w dniu 8 lipca 2008 r. pomiędzy S. K. a "A" w W. , fakturę VAT Nr [...] wystawioną w dniu 10 lipca 2008 r. przez "A" w W. na D. C. , dowód rejestracyjny serii [...] wydany w Starostwie Powiatowym, kartę pojazdu serii AAA 8249312 oraz tablice rejestracyjne o nr CIN [...]. W dniu 4 grudnia 2008 r. wydano decyzję o rejestracji powyższego pojazdu na rzecz D. C. W dniu 18.05.2009 r. do Urzędu Miejskiego wpłynęła decyzja Starosty nr [...] w sprawie uchylenia decyzji własnej z dnia 19.06.2008 r. w sprawie zarejestrowania samochodu na rzecz S. K. oraz odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Decyzja ta była konsekwencją wydania przez Starostę decyzji nr [...] z dnia 24.03.2009 r., uchylającej decyzję o rejestracji pojazdu z dnia 8 kwietnia 2008 r. na rzecz D. K. Przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na podstawie sfałszowanej faktury VAT. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 15.12.2008 r. (sygn. [...]) D. K. został uznany za winnego tego, że w dniu 13.03.2008 r. wyłudził poświadczenie nieprawdy w ten sposób, że podając się za właściciela ww. pojazdu dołączył do wniosku o rejestrację fałszywą fakturę VAT wiedząc o tym, że taka transakcja sprzedaży nie miała miejsca. Tym samym do rejestracji pojazdu w Starostwie Powiatowym doszło na podstawie fałszywych dowodów, o czym organ rejestrujący nie wiedział w dniu wydania decyzji o rejestracji pojazdu. Uchylenie wcześniejszego rozstrzygnięcia, na podstawie którego decyzja została wydana, jest podstawą do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Umowa kupna stanowi dowód przeniesienia własności pojazdu, gdy sprzedawcą jest faktyczny właściciel. Skoro do rejestracji przedmiotowego pojazdu strona przedłożyła umowę komisu nr [...] z dnia 8 lipca 2008r., zawartą ze S. K. oraz dowód rejestracyjny, który został wydany na mocy uchylonej przez Starostę decyzji, a stanowił on podstawę do rejestracji, nie zostały spełnione warunki konieczne do rejestracji pojazdu określone w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy prawo o ruchu drogowym. Organ wskazał , że w dniu 29 czerwca 2009 r. wpłynął wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. , jednak wnioskujący nie złożył pozwu do sądu powszechnego o ustalenie prawa własności. Gdy wnioskujący o zawieszenie postępowania nie może wykazać, że toczy się postępowanie o ustalenie prawa własności pojazdu, organ dokonujący rejestracji, który wszczął postępowanie z urzędu, ma obowiązek uchylić swoją decyzję, a następnie winien wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy - w tym przypadku o odmowie rejestracji pojazdu. Organ stwierdził, że nie jest władny oceniać argumentów powołanych przez wnioskującego dotyczących przysługującego mu prawa własności, dokonuje bowiem rejestracji na podstawie ściśle określonych dokumentów -umowy sprzedaży, zamiany, darowizny czy prawomocnego orzeczenia sądu rozstrzygającego o prawie własności. Skoro nie toczy się żadne postępowanie, które mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie, wniosek o zawieszenie postępowania nie może zostać uwzględniony. W odwołaniu D. C. zarzucił m.in., że wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, a organ miał obowiązek ten wniosek uwzględnić na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wskazał, że art. 100 § 1 w zw. z § 3 k.p.a. wskazuje na obowiązek wezwania strony do wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, a organ ani takiego wezwania nie wystosował, ani też nie rozpoznał formalnie wniosku skarżącego. Spowodowało to niemożliwość złożenia zażalenia na postanowienie wydane w tym przedmiocie. Zarzucił też naruszenie art. 10 k.p.a. Decyzją z dnia 11 września 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 127 § 2 w związku z art. 17 ust. 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Organ wskazał, że z powodu popełnienia przestępstwa uchylono decyzję o rejestracji samochodu, na podstawie której wystawiono dowód rejestracyjny w Starostwie, a dokument ten był załącznikiem do wniosku skarżącego o rejestrację pojazdu w Urzędzie Miejskim. W tej sytuacji zasadne było wznowienie postępowania w sprawie rejestracji samochodu w S. Rejestracja samochodu w Starostwie wiązała się z popełnieniem przestępstwa, wobec czego w świetle art. 72 ust. 1 ustawy o ruchu drogowym zaistniała przesłanka wznowienia postępowania rejestracyjnego w Urzędzie Miejskim, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., bowiem uchylono decyzję będącą podstawą wydania dowodu rejestracyjnego, który brano pod uwagę przy rejestracji samochodu w S. Na jaw wyszły też okoliczności nieznane organowi dotyczące postępowania związanego z rejestracją samochodu w Starostwie w związku z popełnieniem przestępstwa. Z uwagi na popełnienie przestępstwa nie mogła też stanowić podstaw do rejestracji przedłożona z wnioskiem umowa komisu z dnia 8 lipca 2008 r. Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania w kwestii podstawy do zawieszenia z urzędu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ wskazał, że "zagadnienie wstępne" to sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Podnoszona przez stronę podstawa do stwierdzenia prawa własności samochodu w drodze zasiedzenia nie jest zagadnieniem prejudycjalnym. Kolegium podzieliło zarzut naruszenia przepisu art. 10 k.p.a. stwierdzając jednocześnie, że nie miało to wpływu na prawidłowość kontrolowanej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję D. C. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie: art. 7 kpa przez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów odwoławczych, a w szczególności obrazy art. 100 § 1 kpa oraz 123 § 1 kpa i art. 141 § 1 kpa; art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa; art. 8 kpa;art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 9 kpa; art. 97 § 1 pkt 4 kpa przez nieuwzględnienie wniosku o zawieszenie postępowania ; art. 123 § 1 kpa i art. 141 § 1 kpa poprzez akceptację niewydania postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania, co uniemożliwiło stronie złożenie zażalenia na takie postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego nie ubiegał się o "zasiedzenie własności samochodu", lecz wnosił o zawieszenie postępowania z uwagi na zamiar wystąpienia z powództwem w trybie art. 189 k.p.c. Wskazał, że z treści art. 97 § 1 pkt 4 kpa oraz orzecznictwa sądów administracyjnych wynika , że zawieszenie postępowania nie leży w granicach uznania administracyjnego, wobec czego organ nie może swobodnie decydować w tej kwestii. Organ administracji nie może też rozstrzygać kwestii prawa własności, wobec czego zagadnieniu temu należy nadać przymiot "zagadnienia wstępnego". Z okoliczności faktycznych sprawy, które zostały ustalone prawomocnym wyrokiem sądu karnego wynika, iż doszło do przejścia prawa własności przedmiotowego pojazdu na skarżącego. W związku z tym wyrok sądu cywilnego ustalający, iż właścicielem tego pojazdu był w chwili rejestracji skarżący byłby dokumentem, na podstawie którego organ mógłby dokonać rejestracji. Skarżący podał, że we wniosku powoływał się na stanowisko Sądu Rejonowego, sygn. akt [...], które uprawdopodobniało istnienie "zagadnienia wstępnego", a organ obowiązany był zawiesić postępowanie. Tymczasem organ II instancji uznał, iż kwestia "ubiegania się o zasiedzenie" nie jest zagadnieniem wstępnym. Skarżący nie może odnieść się do powyższego argumentu, bowiem został on przeniesiony z innej decyzji, bądź też jest wynikiem niezrozumienia art. 169 k.c. Skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 100 § 1 k.p.a., który przy uwzględnieniu treści § 3 tegoż przepisu wskazuje na obowiązek wezwania strony do wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. Nadto organ II instancji nie rozpoznał zarzutu naruszenia art. 123 § 1 kpa i art. 141 § 1 kpa. Organ I instancji, mimo wniosku, nie wydał postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania, co w konsekwencji uniemożliwiło stronie złożenie zażalenia na takie postanowienie. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji przesłanek, którymi kierował się organ odmawiając zawieszenia postępowania nie czyni zadość przepisom postępowania administracyjnego. Nieodniesienie się do powyższego zarzutu stanowi naruszenie przepisu art. 7 kpa. Zarzucił też, że organ odwoławczy zbagatelizował uchybienie obowiązkowi określonemu w art. 10 kpa, którego dopuścił się Prezydent Miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Po wznowieniu postanowieniem z dnia 2 czerwca 2009 r. postępowania w sprawie rejestracji pojazdu marki Mercedes Benz S 220 skarżący D. C. złożył w dniu 25 czerwca 2009 r. wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art, 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazując, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Stwierdził, że wyrok sądu cywilnego ustalający, że skarżący jest właścicielem przedmiotowego samochodu będzie dokumentem, na podstawie którego organ będzie władny dokonać rejestracji pojazdu. Do wniosku dołączył dokumenty, z których wynikać miało uprawdopodobnienie, że jest tego samochodu właścicielem. Organ pierwszej instancji nie rozpoznał powyższego wniosku skarżącego postanowieniem, do czego obligował go art. 101 k.p.a. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego normują obowiązek wydania postanowienia "w sprawie zawieszenia postępowania" , nie dokonując żadnego zróżnicowania możliwości wydania takiego postanowienia bądź rezygnacji z wydania postanowienia od treści uzasadnienia wniosku czy wskazywanej przez wnioskodawcę podstawy prawnej wniosku. Także organ odwoławczy, mimo wyraźnych i jednoznacznych zarzutów odwołania, dokonał w treści uzasadnienia wydanej przez siebie decyzji oceny prawidłowości nie zawieszenia postępowania przez organ pierwszej instancji, pomijając fakt , że organ ten nie rozstrzygnął wniosku o zawieszenie postępowania w formie przewidzianej prawem. Dodatkowo - na co słusznie zwrócił uwagę skarżący - organ odwoławczy swe stanowisko o braku zagadnienia prejudycjalnego odnosił do postępowania przed sądem powszechnym zainicjowanego wnioskiem o zasiedzenie przedmiotowego pojazdu, a nie pozwem o ustalenie opartym o przepis art. 189 k.p.c, którego dotyczył wniosek skarżącego. Tak więc organ odwoławczy nie tylko nie uznał za wadliwe postępowania organu pierwszej instancji - nie rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania w formie przewidzianej prawem, co naruszyło art. 101, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., ale wypowiadając się na ten temat w uzasadnieniu decyzji odniósł się do wniosku o innej treści, niż rzeczywista. W tej sytuacji organ odwoławczy w istocie nie dokonał oceny wniosku faktycznie złożonego przez skarżącego. Zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a. na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie. W przypadku uwzględnienia wniosku skarżącego nie miałby on w istocie powodu do złożenia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania. Jednak , w przypadku oddalenia wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania służyłoby mu zażalenie na takie postanowienie oraz - w przypadku oddalenia zażalenia - skarga do sądu administracyjnego. Gdyby w toku tak przeprowadzonej kontroli prawidłowości wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia okazało się , że stanowisko skarżącego co do konieczności zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. było błędne, mógłby on w toku postępowania administracyjnego , przed wydaniem merytorycznej decyzji w sprawie, wystąpić do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie , że jest właścicielem przedmiotowego pojazdu ( tym bardziej, że przedłożone przez niego dokumenty uprawdopodobniają jego twierdzenia w tym zakresie). Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz.908 ze zm.) rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu, zaś dowodem własności pojazdu jest - między innymi - zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów ( t.j. Dz. U. z 2007 r., poz. 186, poz. 1322 ze zm.) -prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego Sąd uwzględnił skargę na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie m.in. rozpoznanie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.