III SA/Gd 533/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka ( spr.) Sędziowie: NSA Marek Gorski WSA Felicja Kajut Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 1 sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 20 lutego 2006 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 11 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (t.j. Dz. U. z 1990 r., nr 34, poz. 198 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. G. orzekł o odmowie wymeldowania J. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w G. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, iż zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, iż J. G. opuścił w/w mieszkanie w sposób trwały i dobrowolny. Wymieniony zamierza bowiem do przedmiotowego mieszkania powrócić; nadto pozostawił w nim swoje rzeczy. Z kolei pobyt J. G. w zakładzie karnym w świetle art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy traktować jako pobyt czasowy; tym samym nie można go traktować jako podstawy do podjęcia decyzji o wymeldowaniu wymienionego z miejsca pobytu stałego. W następstwie odwołania wniesionego przez M. G., wskazującego na przebywanie w/w poza lokalem już na wiele miesięcy przed aresztowaniem i osadzeniem w zakładzie karnym, Wojewoda [...] decyzją z dnia 7 kwietnia 2006 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił w całości w/w decyzję Prezydenta Miasta [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł, iż wobec istniejących wątpliwości w sprawie należałoby przeprowadzić rozprawę administracyjną z udziałem świadków w celu ustalenia czy w/w zamieszkiwał w opisanym mieszkaniu zanim trafił do aresztu; materiał dowodowy powinien bowiem bezspornie uzasadniać decyzję wydaną przez organ meldunkowy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, w tym przesłuchaniu 5 świadków zamieszkujących w sąsiedztwie lokalu nr [...] przy ul. [...] Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 12 czerwca 2006 r. nr [...] wskazując jako podstawę prawną art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 3 pkt 11 lit. c ustawy o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw orzekł o wymeldowaniu J. G. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji powołując się na zeznania świadków podniósł, iż w/w opuścił mieszkanie z własnej woli i to nie w październiku 2005 r. w związku z aresztowaniem a znacznie wcześniej bo już wiosną 2005 r. W odwołaniu od w/w rozstrzygnięcia J. G. podniósł, iż wydana decyzja stanowi przejaw naruszenia jego praw obywatelskich i następstwo poczynań byłej małżonki świadomie wprowadzającej w błąd organy administracji. Co bowiem istotne, odwołujący został zatrzymany 22 października 2005 r. na posesji na której hodował gołębie a znajdującej się obok miejsca zamieszkania. Nadto fakt przebywania w mieszkaniu potwierdziła w toku postępowania była żona wskazując, iż J. G. przychodził do domu w czasie jej nieobecności "aby się wykąpać lub coś zabrać". W ocenie odwołującego zasadnym staje się również pytanie dlaczego była żona złożyła wniosek o wymeldowanie dopiero w dniu 8 listopada 2005 r., czyli już po aresztowaniu a nie wcześniej skoro twierdziła że w mieszkaniu on de facto nie przebywa. Po rozpoznaniu wniesionego odwołania, decyzją z dnia 1 sierpnia 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania udowodniono, iż odwołujący nie zamieszkiwał w lokalu przed zatrzymaniem. Na tę okoliczność wskazują bowiem zeznania świadków, poszukiwania prowadzone przez Policję oraz fakt aresztowania w/w poza miejscem pobytu stałego. Podnoszone przez byłą żonę okoliczności w żaden sposób nie wskazują zaś na stałe przebywanie w/w w lokalu. Posiadanie pobytu stałego związane jest bowiem z przebywaniem pod danym adresem z określonym zamiarem; nadto, w danym lokalu osoba winna posiadać tzw. centrum życiowe – miejsce w którym koncentruje się ogół jej spraw życiowych. Bez wątpienia takim centrum życiowym J. G. przed aresztowaniem nie był lokal nr [...] położony przy ul. [...]. Stąd też utrzymywanie jego meldunku w spornym lokalu stanowiłoby w istocie fikcję meldunkową; meldunek ma przecież za zadanie potwierdzać fakt pobytu danej osoby w miejscu jej pobytu rzeczywistego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. G. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] opartej w ocenie skarżącego na kłamliwych zeznaniach byłej żony zmierzającej do zamiany mieszkania oraz złej interpretacji zeznań świadków. W uzasadnieniu skargi J. G. nawiązując do argumentów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazał, iż pomimo poszukiwań Policji i unikania pokazywania się w miejscach publicznych widywany był przez sąsiadów i znajomych; taki stan faktyczny świadczący o bytności skarżącego w w/w lokalu potwierdziła m.in. w swoich zeznaniach była żona. Całokształt powyższych okoliczności przemawia więc za tym, iż brak było podstaw do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Wbrew faktom skarżącego wyrzucono na ulicę pozbawiając go możliwości powrotu do spornego lokalu po opuszczeniu zakładu karnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia przy tym rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, bądź też celowości; nie rozpatruje również sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy jak i obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego aktu stan normatywny Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle zarzutów w niej podniesionych punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji jak i wydanych w toku postępowania rozstrzygnięć stanowić winna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. W tym świetle podnieść należy, iż organy administracyjne obu instancji, wydając decyzje w niniejszej sprawie, bezsprzecznie uwzględniły fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 27 maja 2002 r. orzeczenia o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 w/w ustawy (sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A 2002/3/34). Prawidłowo zatem, orzekając o wymeldowaniu, organy administracji nie badały uprawnienia skarżącego do przebywania w lokalu, ustalały natomiast zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex 49415), czy opuścił on ten lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Takie ustalenia muszą być bowiem dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7 i 77 k.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. W niniejszej sprawie wymóg ten nabiera jeszcze szerszego wyrazu z uwagi na fakt, iż Prezydent Miasta [...] w następstwie decyzji Wojewody [...] z dnia 7 kwietnia 2006 r. sprawę rozpoznawał ponownie dysponując obszerniejszym materiałem dowodowym uzupełnionym zeznaniami świadków. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżącego, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, iż nie budzący wątpliwości jest fakt dobrowolnego opuszczenia miejsca zameldowania przez J. G. Powyższe wynika zwłaszcza z bezspornego faktu nie przebywania w spornym lokalu od około kwietnia – maja 2005 r., następnie ukrywania się skarżącego przed organami wymiaru sprawiedliwości jak i aresztowania skarżącego poza miejscem pobytu stałego w październiku 2005 r. Okoliczności te świadczą o dobrowolności w opuszczeniu lokalu. Skarżący lokal opuścił bowiem z własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Inaczej przedstawia się przecież sytuacja kiedy zainteresowany dobrowolnie opuszcza lokal i nie dopełnia obowiązku wymeldowania, a inaczej wówczas, kiedy nie ma wpływu zarówno na fakt opuszczenia lokalu, gdyż zostaje np. aresztowany i następnie w wyniku wyroku skazującego odbywa wieloletnią karę pozbawienia wolności. Zauważyć należy, iż opuszczenie lokalu nie będzie miało również charakteru dobrowolnego jeżeli strona została do niego zmuszona i podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu. Nadto opuszczenie lokalu nie będzie miało charakteru dobrowolnego jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W niniejszej sprawie takie okoliczności jednak nie wystąpiły. Istotą sprawy nie jest zaś to, iż w dacie aresztowania skarżący przebywał na działce a nie w spornym lokalu. Decydujące znaczenie ma fakt, iż w istocie w/w lokal opuścił wcześniej, kilka miesięcy przed aresztowaniem i od tego czasu już w nim stale nie zamieszkiwał. Wskazują na to pośrednio okoliczności przyznane przez skarżącego, a bezsprzecznie zeznania byłej małżonki oraz zeznających w sprawie świadków jak i informacja pochodząca z Policji (vide: k. [...] akt administracyjnych). Nadto, w nawiązaniu do powyższych rozważań jak i zeznań świadków zauważyć należy, iż sporadyczne korzystanie z lokalu nie może przesądzać o tym, iż w danym lokalu znajduje się wskazywane przez organ II instancji centrum życiowe. Słusznie zatem podniósł Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż odmowa wymeldowania skarżącego ze spornego lokalu stanowiłaby w istocie fikcję meldunkową. Przed aresztowaniem bowiem takim centrum życiowym dla skarżącego nie był lokal przy ul. [...]. Odnosząc się z kolei do zarzutów zawartych w skardze podnieść należy, iż w niniejszej sprawie podjęte zostały wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nadto, organy wnikliwie i w sposób obiektywny przeprowadziły postępowanie dowodowe, dążąc do ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i prawidłowo oceniając zebrane dowody. Podkreślić w tym miejscu należy, że skarżący poza wnioskiem o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków / którzy nie potwierdzili jego twierdzeń co do zamieszkiwania w spornym lokalu k. [...] akt sprawy/ w toku postępowania ograniczył się jedynie do prostego zaprzeczania faktom ustalonym z urzędu przez organy. Również skarga nie zawiera merytorycznych zarzutów przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu, stanowiąc w istocie jedynie polemikę z decyzjami organów administracji. Co warte ponownego podkreślenia zameldowanie na pobyt stały nie rozstrzyga ani o prawie do lokalu ani o uprawnieniu do przebywania w nim, przedmiotowych okoliczności skarżący, jak wynika z akt niniejszej sprawy, jednak nie dostrzega. Niezasadne było nadto powoływanie się przez skarżącego na art. 5 § 2 k.p.k. Przepis ten określa bowiem jedną z podstawowych zasad obowiązującym w polskiej procedurze karnej. Na gruncie procedury administracyjnej interes skarżącego zabezpieczają w pełni zasady wyrażone w art. 7 i n. k.p.a. oraz przepisy normujące prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego (art. 75 i n. k.p.a.). Kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie daje jednak podstaw do przyjęcia aby organom administracji postawić jakikolwiek zarzut naruszenia słusznego interesu skarżącego czy jego uprawnień zagwarantowanych ustawowo. W reasumpcji powyższych rozważań uznać należało, iż organ I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki przemawiające za wymeldowaniem skarżącego z pobytu stałego. Prawidłowa była również decyzja wydana przez organ odwoławczy ponownie rozstrzygający sprawę w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy uznać należało, że organy administracji publicznej nie naruszyły prawa, a tym samym wydane w toku postępowania administracyjnego decyzje nie są wadliwe. Zważywszy fakt, iż brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd uznał zarzuty skargi na niezasadne. Tym samym działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji oddalając skargę.