III SA/Gd 537/05

Dnia 16 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, NSA Anna Orłowska /spr./, Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - Oddziału Regionalnego [...] z dnia 29 czerwca 2005 roku Nr [...] w przedmiocie: zwolnienia kwatery stałej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - Oddziału Regionalnego [....] na rzecz skarżącego Z. W. kwotę 255 zł (dwieście pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości III SA/Gd 537/05 U z a s a d n i e n i e Z. W. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM [...], mocą której, na podstawie art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (t. j. Dz. U. Nr 41 z 2005 r. poz. 398) i art. 18 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116 poz. 1203) w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 2 i art. 87 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (publ. jw.) i art. 138 § 1 pkt 1 KPA, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego [...] Nr [...] z dnia 8 maja 1998 r. w sprawie zwolnienia osobnej kwatery stałej nr [...]przy ul. [...] w U. Jak wyjaśniły organy w uzasadnieniach decyzji, opisaną kwaterę stałą (3 pok. pow. mieszk. [...] m2 a użytkowa – [...] m2) Z. W. uzyskał na mocy imiennego nakazu przydziału nr [...] z dnia 10 maja 1977 roku. W dniu 28 kwietnia 1987 r. Z.W. otrzymał na swój wniosek pomoc finansową – w formie zaliczkowej z funduszu mieszkaniowego MON na budowę domu jednorodzinnego. W styczniu 1990 r. Z. W. podjął kroki zmierzające do zwrotu nominalnej wartości uzyskanej pomocy finansowej, ponieważ jednak nie odstąpił jednocześnie od budowy domu, to – zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 4 zarządzenia MON Nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów, zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe (Dz.Rozk. MON z 1984r.) – organy wojskowe nie uznały, że Z. W. rozliczył się z pomocy finansowej, co skutkowałoby zachowaniem uprawnień do zamieszkiwania w kwaterze stałej. Mając na uwadze treść art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w treści obowiązującej do dnia 30 czerwca 2004 r., zainteresowany utracił prawo do zamieszkiwania w osobnej kwaterze stałej, gdyż przyznana pomoc finansowa stanowiła ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy. Odwołujący się nie odstąpił od budowy domu, budowę tę zakończył i w domu zamieszkuje, natomiast w osobnej kwaterze stałej zamieszkują była żona i dzieci Z.W. W ocenie organów, ponieważ odwołujący się nie odstąpił od budowy domu, nie zwrócił pomocy finansowej, to zgodnie z przepisami zarządzenia MON 63/MON, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1994 r. w sprawie zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez osoby uprawnione do osobnej kwatery stałej (Dz. U. Nr 16 poz. 53) jak i ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych w brzmieniu obowiązującym w 1996 r. i obecnie nie można przyjąć, że Z. W. zachował uprawnienia do zajmowania osobnej kwatery stałej. W skardze na opisane decyzje zarzucono, że decyzja Oddziału Regionalnego WAM z 29 czerwca 2005 r. narusza prawo, a w szczególności – art. 107 KPA poprzez wadliwe przytoczenie podstawy prawnej i błędne zastosowanie art. 41 ust. 1 i 2 w zw. z art. 87 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z dnia 22 czerwca 1995 r. (t. j. Dz. U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1071 ze zm.), wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji, wstrzymanie ich wykonania i zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi Z. W. podniósł, że w 1987 r. otrzymał zaliczkową zwrotną pomoc finansową na budowę domu (w kwocie – 83,66 zł po denominacji), którą w 1990 roku zwrócił. Ze względu na brak środków finansowych budowę domu skarżący przerwał. WAM - OR [...] uznał zwrot pomocy za skuteczny, czego wyrazem był – m. inn. – zwrot weksla zabezpieczającego pożyczkę. W dniu 8 maja 1998 r. Dyrektor OT WAM [...] nakazał skarżącemu zwolnienie osobnej kwatery stałej w U., powołując jako podstawę prawną art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Odwołanie od decyzji, ze względów proceduralnych, rozstrzygnięte zostało dopiero decyzją zaskarżoną. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem, że na skarżącym ciąży obowiązek opróżnienia osobnej kwatery stałej, bowiem – zd. skarżącego – zwrócił skutecznie otrzymaną pomoc finansową, a dom wybudował ze środków własnych. W zaskarżonych decyzjach organy przywołują bądź przepisy prawne nie opublikowane w powszechnie dostępnych publikatorach (tj. – w dzienniku rozkazów MON), a chodzi tu o zarządzenie MON 63/MON, bądź – przywołują przepisy prawne błędnie, bowiem powołują przepisy aktualne - a nie - dotyczące stanów ukształtowanych i zamkniętych na długo przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. Z. W. uzyskał i zwrócił pomoc finansową ponad 15 lat przed wejściem w życie ustawy z 1995 r. Na poparcie przedstawionej tezy skarżący powołuje wyrok SN z dnia 8 października 1998 r. (III RN 55/98, OSNAP 1999/12/383). W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie wskazując, że skarżący nie ma obecnie praw do kwatery, gdyż pomoc finansowa nie została zwrócona w kwocie zwaloryzowanej, nastąpiło to w 1995 r., co oznacza, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, skarżący zalicza się do grupy osób, które uzyskały ekwiwalent pieniężny w zamian za prawo do kwatery. Stąd decyzja nakazująca opróżnienie kwatery jest słuszna. W piśmie procesowym z dnia 24 października 2005 r. skarżący ponownie podniósł, że otrzymana w dniu 28 kwietnia 1987 r. pomoc finansowa z funduszu MON – w kwocie [...] zł przed denominacją, była pierwszą ratą; następna miała zostać wypłacona lecz skarżący jej nie otrzymał. W związku z brakiem funduszy skarżący zaprzestał budowy domu, a otrzymaną pomoc zwrócił, dowodem czego jest zniszczony weksel zabezpieczający pożyczkę. Skarżący zwrócił pieniądze w kwocie nominalnej lecz organy wojskowe nigdy nie domagały się waloryzacji, a w decyzji o udzieleniu pomocy nie umieszczono żadnej klauzuli waloryzacyjnej. Budowę domu skarżący zakończył przeznaczając na to własne fundusze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga została uwzględniona z przyczyn, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116 poz. 1203). W przepisie tym, powoływanym jako prawna podstawa rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji, postanowiono, że z dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do decyzji wydanych przez dyrektorów oddziałów terenowych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Ustawa – zgodnie z jej art. 30, weszła w życie z dniem 1 lipca 2004 r., z wyjątkami wskazanymi w przepisie, nie dotyczącymi tej sprawy. Art. 18 omawianej ustawy, porządkujący właściwość organów wojskowych w sprawach dotychczas prowadzonych przez oddziały terenowe Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, a niezakończonych z dniem wejścia w życie ustawy, wskazuje ponadto, że do dnia 31 grudnia 2004 r. dyrektorzy WAM przeprowadzą likwidację oddziałów terenowych WAM, a oddziały rejonowe stają się oddziałami regionalnymi WAM z dniem 1 lipca 2004 r. Sprawa ze skargi Z. W. wszczęta została, jak wynika z akt, decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego WAM [...] z dnia 8 maja 1998 r., a decyzję organu odwoławczego podjęto w dniu 1 lipca 2005 roku, przy czym była to decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM [...]. Z jakich względów orzekał wymieniony organ, wbrew unormowaniu z przytoczonego wyżej art. 18 ust. 2 i 5 ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, organ nie wyjaśnił. Powoływany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (t. j. Dz. U. Nr 41 z 2005 r. poz. 398) stanowi, co prawda, że w ramach wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej Prezes Agencji i dyrektorzy oddziałów regionalnych Agencji wydają decyzje administracyjne w sprawach określonych w przepisach ustawy, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – KPA, jednak ust. 7 tego przepisu wskazuje, że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów KPA w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych Agencji jest Prezes Agencji, a w stosunku do Prezesa – Minister Obrony Narodowej. Można dodać, że ust. 2 art. 19 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (publ. jw.) stanowiący, że do spraw wszczętych na podstawie art. 42 ust. 2, art. 43 lub art. 44 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. 2002 r. Nr 42 poz. 368 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r., stosuje się przepisy tej ustawy obowiązujące do dnia 30 czerwca 2004 r., nie zmienia właściwości organów w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 § 1 ust.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (publ. jw.) mając na względzie fakt, że stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 KPA nieważna jest decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości organu (por. np. wyrok WSA z dnia 17 stycznia 2002 r., I SA 1477/00, Lex nr 81665: "Prowadząc postępowanie administracyjne organy są obowiązane do przestrzegania przepisów dotyczących ich właściwości, bowiem decyzja wydana z naruszeniem takich przepisów jest nieważna, jak to wynika z art. 156 § 1 pkt 1 KPA /.../" lub wyrok NSA z dnia 29 listopada 1999 r., V SA 955/99, Lex nr 49943: "Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący i naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu aktu administracyjnego powoduje jego nieważność bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia"). O kosztach orzeczono w myśl art. 200 i 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a orzeczenie w pkt 3 sentencji znajduje uzasadnienie w treści art. 152 tej ustawy.