III SA/Gd 543/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 30 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wymiaru należności celnych oddala skargę. Skarżąca spółka A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 kwietnia 2013 r. nr [[...]], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia 28 lutego 2013 r., nr [[...]] stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 26 marca 2010 r. nr [[...]]. Z akt sprawy wynikają jej następujące istotne okoliczności faktyczne. W dniu 26 sierpnia 2009 r. przedstawiciel A. złożył w Oddziale Celnym B. w G. wniosek o objęcie procedurą tranzytu zewnętrznego towaru w postaci 2600 kartonów czosnku. Spółka zadeklarowała, że urzędem celnym przeznaczenia będzie C. oraz że nadawcą towaru jest firma D., a odbiorcą firma E. Przedmiotowe zgłoszenie zostało przyjęte i zaewidencjonowane przez urząd celny pod numerem [[...]] Decyzją z dnia 26 marca 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, w związku z art. 96 ust. 1, art. 215 ust. 1 tiret pierwszy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. umorzył postępowanie celne (wszczęte z urzędu 21 stycznia 2010 r.) w sprawie nie zakończonej procedury tranzytu wspólnotowego zewnętrznego realizowanego przez A. na podstawie dokumentu [[...]] z dnia 26 sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu wskazano, że towar powinien zostać przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia - oddział celny C. - w terminie do dnia 2 września 2009 r., czego nie uczyniono. Głównym zobowiązanym była A., która nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego zamknięcie procedury tranzytu. Na podstawie materiału dowodowego sprawy ustalono, że w trakcie tranzytu, przewozu realizowanego przez S. W., nastąpiła zmiana środka transportu, a towar wraz z naczepą został przekazany osobom o nieustalonych danych. Przesłuchiwany w charakterze świadka kierowca S. W. potwierdził fakt zdania towaru w Warszawie, nie umiał podać komu. Tym samym złamane zostały warunki procedury tranzytu, a towar został usunięty spod dozoru celnego. Mając na uwadze miejsce usunięcia towaru, Naczelnik Urzędu Celnego w G. uznał, że organem właściwym do prowadzenia postępowania stał się Naczelnik Urzędu Celnego I w W. i umorzył prowadzone przez siebie postępowanie jako bezprzedmiotowe. Pismem z dnia 28 maja 2010 r., w związku z informacją zawartą w piśmie strony z dnia 1 kwietnia 2010 r. o istnieniu potwierdzonej kopii listu przewozowego CMR - Naczelnik Urzędu Celnego I w W. zwrócił akta sprawy do Naczelnika Urzędu Celnego w G. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego w G. wznowił postępowanie w sprawie procedury tranzytu, gdyż w dniu 7 kwietnia 2010 r. dostarczono kopię listu przewozowego CMR potwierdzającą przekazanie przesyłki firmie [[...]]. Decyzją z dnia 5 września 2011 r., nr [[...]], po ponownym rozpoznaniu sprawy, Naczelnik Urzędu Celnego w G. uchylił w całości swoją decyzję z dnia 26 marca 2010 r., nr [[...]] o umorzeniu postępowania i wymierzył należności celne przywozowe ciążące na towarze usuniętym spod dozoru celnego, a objętym procedurą wspólnotowego tranzytu zewnętrznego na podstawie Tranzytowego Dokumentu Towarzyszącego [[...]] z dnia 26 marca 2009 r., w wysokości 135.339 zł. Adresatami rozstrzygnięcia byli: A. (w punkcie 1) i S. W. (w punkcie 2). Po rozpatrzeniu odwołań spółki A. i S. W. Dyrektor Izby Celnej w G. decyzją z dnia 20 lutego 2012 r., nr [[...]] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że art. 96 ust. 1 WKC stanowi, iż osobą uprawnioną do korzystania z procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego jest główny zobowiązany. Jest on odpowiedzialny za przedstawienie - w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia - towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów i przestrzeganie przepisów procedury tranzytu wspólnotowego. Z materiałów tej sprawy (zapis w polu 50 zgłoszenia T1 z dnia 26 sierpnia 2009 r.) wynika, że głównym zobowiązanym była spółka. Podkreślono, że skoro ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że towar nie został przedstawiony w urzędzie celnym, który pełniłby rolę urzędu celnego przeznaczenia - sytuacja taka spowodowała powstanie długu celnego. Po zaskarżeniu decyzji przez spółkę A., wyrokiem z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 308/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 20 lutego 2012 r. nr [[...]] oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 5 września 2011 r. nr [[...]], a także postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 27 sierpnia 2010 r. nr [[...]] o wznowieniu postępowania. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 r. nr [[...]] Dyrektor Izby Celnej wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnik Urzędu Celnego wydanej w przedmiocie umorzenia postępowania. W konsekwencji, decyzją z dnia 28 lutego 2013 r. nr [[...]] Dyrektor Izby Celnej, działając z urzędu, stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 26 marca 2010 r. nr [[...]]. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 248 § 3 w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne. Od powyższej decyzji spółka A. wniosła odwołanie zarzucając, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 26 marca 2010 r. nie była obarczona kwalifikowaną wadą prawną skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji. Niezależnie od tego strona stanęła na stanowisku, że w sprawie upłynęły terminy przedawnienia, określone w art. 68 i art. 70 Ordynacji podatkowej, co zgodnie z art. 247 § 2 Ordynacji podatkowej, wyłączyło możliwość stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia o umorzeniu. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r. nr [[...]] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ nie znalazł podstaw do uznania, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 26 marca 2010 r. umarzająca postępowanie powinna zostać w obiegu prawnym. Zmiana właściwości miejscowej organów w trakcie postępowania nie powoduje bowiem bezprzedmiotowości postępowania, a więc nie może być podstawą do jego umorzenia. Wydanie przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzji z dnia 26 marca 2010 r. o umorzeniu postępowania z powodu przekazania sprawy organowi o innej właściwości miejscowej, zasadnie uznano zatem za rażące naruszenia art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Tym bardziej, że przed dokonaniem zaksięgowania długu celnego, właściwość miejscowa organów celnych powinna być ustalono w sposób nie budzący wątpliwości - do czego nie doszło. Organ nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 247 § 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ terminy przedawniania, o których mowa w art. 68 i 70 Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania przy ustalaniu ram czasowych dla wydania decyzji określających kwotę długu celnego. Terminy te odnoszą się bowiem ściśle do decyzji wydawanych w sprawach podatkowych W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka A. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 kwietnia 2013 r. i poprzedzającej ją decyzji organu z dnia 28 lutego 2013 r., wydanych w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Podtrzymując zarzuty odwołania spółka wskazała w na: - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 247 § 2 w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez ich błędną interpretację prowadzącą do uznania, że wydanie decyzji z dnia 26 marca 2010 r. umarzającej postępowanie, nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, - naruszenie art. 247 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez jego błędne zastosowanie, - naruszenie art. 73 ust. 1 Prawa celnego oraz art. 221 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, poprzez błędne uznanie, że wskazana regulacja wyłącza zastosowanie art. 247 § 2 Ordynacji podatkowej, w zakresie, w jakim uniemożliwia on wydanie decyzji stwierdzającej nieważność z uwagi na upływ przewidzianego w art. 68 Ordynacji podatkowej terminu. Powołując się na poglądy doktryny, storna stanęła na stanowisku, że niewłaściwość organu może stanowić postawę do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Postępowanie, które prowadzić miałoby do wydania decyzji przez organ niewłaściwy, obarczonej przez to kwalifikowaną wadą prawną w myśl art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, uznane być powinno za bezprzedmiotowe. Jednocześnie, skoro z mocy art. 73 § 1 Prawa celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem zmian wynikających z regulacji prawa celnego, w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 247 § 2 Ordynacji z uwagi na upływ terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 68 tej ustawy. Strona podkreśliła, że zgodnie z rozstrzygnięciem Sądu zawartym w wyroku z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 308/12, decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z 26 marca 2010 r. o umorzeniu postępowania została pozostawiona w obrocie prawnym. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 kwietnia 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia 28 lutego 2013 r. stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 26 marca 2010 r. nr [[...]]. Kontrola legalności decyzji dotyczy zatem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne, które toczyło się w trybie nadzwyczajnym - stwierdzenia nieważności. Mając na uwadze treść skargi oraz wydanego uprzednio wyroku tutejszego Sądu z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 308/12 potwierdzić należy, że stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji niewątpliwie aktualizuje konieczność podjęcia przez organ działań zmierzających do ustalenia istnienia i wysokości ewentualnego długu związanego z usunięciem towaru spod dozoru celnego. Sąd podkreśla jednak, że w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym - z uwagi na przedmiot zaskarżenia - nie jest uprawniony do rozważania kwestii związanych z wymiarem cła względem skarżącej, do wymiaru którego nie doszło i nie mogło zresztą dojść na etapie postępowania nieważnościowego. Jak wskazano wyżej, stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 26 marca 2010 r. nr [[...]], nastąpiło jako konsekwencja prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 października, sygn. akt III SA/Gd 308/12, który, zgodnie z art. 170 p.p.s.a., wiąże Sąd i organy administracji także w przedmiotowej sprawie. W wyroku tym orzeczono, że w związku ze zgłoszeniem procedury tranzytu, a następnie – z faktem usunięcia towaru spod dozoru celnego jest oczywiste, że wobec wszystkich dłużników solidarnych powinna zostać wydana decyzja określająca kwotę długu celnego. Decyzja taka nie mogła być jednak wydana w wyniku postępowania wznowieniowego z uwagi na błędne przyjęcie przez organy, że w sprawie zaistniała podstawa do wznowienienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Oceniając zgodność z prawem decyzji zaskarżonej w niniejszym postępowaniu istotne jest, że strona skarżąca nie kwestionuje, iż stan faktyczny sprawy jest taki, jak to wynika z opisanego przebiegu dotychczasowego postępowania, tj., że pochodzący z Chin czosnek został usunięty spod dozoru celnego. Przyjęty do procedury tranzytu towar nie pojawił się bowiem w umówionym dniu tj. 2 września 2009 r. w urzędzie celnym C. Z powyższej okoliczności faktycznej i z treści przytaczanego wyroku Sądu sygn. akt III SA/Gd 308/12 wynika, że na skutek usunięcia spod dozoru celnego towaru objętego procedurą tranzytu, powstał dług celny. W takiej sytuacji obowiązkiem organu – jak to napisał Sąd w uzasadnieniu do omawianego wyroku - było ustalenie podmiotów zobowiązanych do zapłaty długu celnego, a obowiązek jest ten w dalszym ciągu aktualny, co przeczy tezie o bezprzedmiotowości postępowania. Reasumując, ustalenia w zakresie tego, jaki organ jest właściwy do prowadzenia postępowania, nie mogą automatycznie przekładać się na jego bezprzedmiotowość - jeżeli w dalszym ciągu istnieje przedmiot tego postępowania (określenie długu celnego), a organy zostały wyraźnie zobowiązane przez Sąd do odnalezienia wszystkich podmiotów tego postępowania (dłużników). Skoro w cytowanym wyroku Sąd uchylił decyzje podjęte po wznowieniu postępowania, uznając, iż brak było postaw wznowienia, zobowiązując organ do poszukiwań dłużników (tj. zgodnie z art. 4 pkt 12 WKC wszystkich osób zobowiązanych do zapłaty długu celnego), to za prawidłowe należy uznać postępowanie organów celnych w niniejszej sprawie, które po wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 26 marca 2010 r. nr [[...]] o umorzeniu postępowania, orzekły, jak w zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzjach. Nie można zgodzić się z poglądem, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 26 marca 2010 r. nie była dotknięta wadą nieważności, skoro umarzała jako bezprzedmiotowe postępowanie, które bezprzedmiotowe nie było. Pozostawienie decyzji umarzającej postępowanie w obiegu prawnym byłoby również sprzeczne z wytycznymi udzielonymi organowi przez Sąd i uniemożliwiłoby ich realizację. Zasadne jest stanowisko prezentowane przez organ, że umorzenie postępowania może nastąpić jedynie w sytuacji określonej w art. 208 Ordynacji podatkowej, tj. gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe - co nie miało miejsca w okolicznościach tej sprawy. Organy prawidłowo uznały jednocześnie, że naruszenie art. 208 Ordynacji podatkowej miało w niniejszej sprawie charakter rażący, ponieważ zmiana właściwości organów nie likwiduje, a przeciwnie – potwierdza, istnienie konkretnej sprawy administracyjnej, którą organy administracji zobowiązane są rozstrzygnąć na podstawie obowiązujących przepisów, orzekając w ten sposób o uprawnieniach lub obowiązkach oznaczonego kręgu adresatów. W zaskarżonej decyzji zasadnie wskazano, że naruszenie prawa było tym bardziej rażące, że, jak się okazało, postępowanie w sprawie nie zostało podjęte przez organ, któremu przekazano akta sprawy. Tym samym, wbrew przesłankom wskazującym na konieczność prowadzenia postępowania i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, strona de facto została bezpodstawnie zwolniona z ciążącej m.in., na niej, odpowiedzialności za prawidłowe zakończenie zewnętrznej procedury tranzytu. Jak wynika z akt sprawy, w dniu wydania decyzji o umorzeniu, na skutek błędów postępowania wyjaśniającego, uznanie, że organem właściwym do zaksięgowania kwoty długu celnego jest Naczelnik I Urzędu Celnego w W., było oceną przedwczesną. Za niezasadne uznał również Sąd zarzuty skargi dotyczące upływu terminu określonego w art. 247 § 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten bowiem odwołuje się do terminów przedawnienia z art. 68 i art. 70 tej ustawy, które dotyczą i obowiązują jedynie w odniesieniu do zobowiązań podatkowych. W tym miejscu należy wskazać, że przepis art. 73 ust. 1 Prawa celnego stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Dział IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, dotyczy postępowania podatkowego. Zatem do niniejszego postępowania celnego zastosowanie miały przepisy Ordynacji podatkowej, w tym art. 247 § 1 pkt 3, zgodnie z którym organ stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z treści art. 73 ust. 1 Prawa celnego wynika, że Ordynacja podatkowa jest źródłem zasad postępowania, które nie zostały szczegółowo określone w przepisach prawa celnego. Termin, w którym organy celne mogą dokonać zaksięgowania kwoty długu celnego został jednak wyraźnie określony w art. 221 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, co wyłącza możliwość powoływania się w postępowaniu celnym na upływ terminów przedawnienia określonych w Ordynacji podatkowej, tj. w art. 68 i 70 tej ustawy. Przepis art. 221 WKC stanowi, że co do zasady decyzję taką należy wydać w terminie trzech lat licząc od daty powstania długu celnego, jednakże termin ten podlega zawieszeniu z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej (ust. 3) lub nie obowiązuje, gdy dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego (ust. 4 ww. przepisu). Zgodnie z treścią przepisu art. 56 ustawy - Prawo celne, w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat licząc od dnia powstania długu celnego. Jednocześnie art. 221 ust. 3 zdanie drugie Wspólnotowego Kodeksu Celnego stosuje się odpowiednio. Ponieważ dług celny w przedmiotowej sprawie powstał w dniu 3 września 2009 r., czas który upłynął od daty powstania długu celnego nie stanowi przeszkody do wydania nowej decyzji w sprawie księgowania długu celnego. Jak z tego wynika - nie istniała przeszkoda do stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę spółki A. oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.