III SA/Gd 545/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 27 lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją Wojewoda na podstawnie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta G.z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie obowiązku zwrotu przez A. M. nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w kwocie 585zł na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w G. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że strona zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. jako osoba bezrobotna i pobierała zasiłek dla bezrobotnych za okres od dnia 25 stycznia 2005 r. do dnia 30 kwietnia 2005 r. "A" Spółka z o.o. w G. (zwana dalej Spółką) pismem z dnia 3 czerwca 2005 r. poinformowała Urząd Pracy, iż A. M. w dniach 2 kwietnia 2005 r. do 25 kwietnia 2005 r. wykonywał na jej rzecz pracę w ramach umowy zlecenia. W związku z tą informacją organ I instancji z dniem 13 czerwca 2005 r. pozbawił stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 2 kwietnia 2005 r. Następnie organ ten orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych za kwiecień 2005 r. Strona odwołała się od decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Wojewoda uznał decyzję organu I instancji za prawidłową i wskazał, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osoba która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwot otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z powyższą ustawą nienależnie pobrane świadczenie to m.in. świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. A. M. otrzymał w dniu 5 maja 2005 r. wynagrodzenie za pracę w Spółce i faktu tego nie zgłosił w Urzędzie Pracy. Podczas rejestracji natomiast strona podpisała oświadczenie, że nie jest zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej i o każdej zmianie w tym zakresie zobowiązuje się bezzwłocznie poinformować Urząd Pracy. Organ odwoławczy uznał, iż bez względu na istniejący między stroną a firmą go zatrudniającą stosunek prawny (umowa o pracę czy też inna umowa cywilnoprawna) świadczenie pracy powoduje, że zaistniała negatywna przesłanka dla uznania strony za osobę bezrobotną. Z kolei, jeżeli nie można uznać strony za bezrobotną, to nie można również przyznać jej zasiłku dla bezrobotnych. O tych okolicznościach A. M. został prawidłowo poinformowany. Stan faktyczny sprawy zatem wyczerpuje dyspozycję art. 76 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy o uznaniu pobranego zasiłku dla bezrobotnych w miesiącu kwietniu 2005 r. za świadczenie nienależne, które podlega zwrotowi. Ponadto organ odwoławczy uznał, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają inne okoliczności, na które wskazuje strona w odwołaniu. Konflikt między stroną a zakładem pracy co do charakteru łączącego ich stosunku prawnego nie może rzutować na sposób rozstrzygnięcia. Zważywszy na czas trwania czynności i przyjęcie wynagrodzenia za ich wykonanie organ nie dał wiary wyjaśnieniom strony, że były wykonywane jedynie w ramach szkolenia. Dla sprawy istotne i rozstrzygające jest wykonywanie przez stronę pracy w miesiącu kwietniu 2005 r. i to niezależnie od terminu otrzymania wynagrodzenia za te pracę. A. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, że decyzja Wojewody jest niezgodna z prawem, gdyż nie uwzględnia w sposób rzetelny faktów, które miały zasadnicze znaczenie w sprawie. Skarżący stwierdził, że w kwietniu złożył w Spółce ofertę pracy a następnie zaproponowano mu szkolenie w dniu 2 i 25 kwietnia 2005 r. celem poznania specyfiki rozładunku statków o różnym tonażu. Szkolenie to było bezpłatne i odbywało się w godzinach nocnych. W kwietniu 2005 r. nie uzyskał żadnych dochodów i nie podjął zatrudnienia; zgodnie z prawdą złożył oświadczenie w Urzędzie Pracy. W dniu 29 kwietnia 2005 r. Spółka przesłała mu do podpisu dokumenty, z których wynikało, że w dniach 2 i 25 kwietnia 2005 r. pracował na umowę zlecenie. W maju tego roku otrzymał wynagrodzenie za pracę zleconą. Biorąc pod uwagę powyższe daty nie można czynić mu zarzutu złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia oraz domagać się zwrotu zasiłku. Według skarżącego szkolenie miało być bezpłatne i takie były uzgodnienia ustne ze Spółką. Ponadto skarżący zarzucił, iż działania Spółki i aparatu urzędniczego są bezduszne i czuje się przez nich oszukany. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto zdaniem organu skarżący nie wyjaśnił dlaczego pobrał wynagrodzenie za rzekome szkolenie. W ocenie organu skarżący pobierając wynagrodzenie potwierdził, że faktycznie świadczył pracę, a jego działania mają na celu uniknięcie konsekwencji prawnych własnego działania. Trzeba też uwzględnić, że gdyby skarżący w sposób należyty poinformował organ nie doszłoby do wypłaty nienależnie pobranego świadczenia, gdyż wypłata zasiłku dla bezrobotnych za kwiecień 2005 r. nastąpiła w dniu 18 maja 2005 r, kiedy skarżący już otrzymała wynagrodzenie za pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Stosownie do art. 134 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając w granicach sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należało zwrócić uwagę, że Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 13 czerwca 2005 r. orzekł o utracie przez A. M. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 2 kwietnia 2005 r. Jak wynika z akt administracyjnych niniejsza decyzja została doręczona skarżącemu wraz z decyzją z dnia 21 czerwca 2005 r. orzekającą o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku, jedną przesyłką za jednym poświadczeniem odbioru. Skarżący obie te decyzje odebrał w dniu 27 czerwca 2005 r. Wobec powyższego termin do wniesienia odwołania od obu decyzji rozpoczął bieg w tym samym czasie. Skarżący w dniu 6 lipca 2005 r. wniósł odwołanie, w którym wskazał, że odwołuje się od decyzji z dnia 21 czerwca 2005 r. orzekającej zwrot pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Jednocześnie z treści niniejszego odwołania wynika, że skarżący nie zgadza się z pozbawieniem go statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku, co wskazuje, iż nie zgadza się również z decyzją organu I instancji z dnia 13 czerwca 2005 r. Rozstrzygając przedmiotową sprawę organ odwoławczy zobowiązany był uwzględnić fakt jednoczesnego doręczenia skarżącemu przez organ I instancji decyzji w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oraz w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Organ o zwrocie pobranego zasiłku może orzekać, w oparciu o art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wówczas, kiedy decyzja orzekająca o utracie prawa do niniejszego zasiłku stała się ostateczna. Dopiero wówczas bowiem możliwym jest dokonanie oceny, czy wypłacony zasiłek jest świadczeniem nienależnym w zrozumieniu niniejszego przepisu, tj. czy został wypłacony mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania. W przedmiotowej sprawie w dacie wniesienia odwołania decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 13 czerwca 2005 r. nie była decyzją ostateczną i co więcej skarżący również nie zgadzał się z niniejszą decyzją, czemu dał wyraz w odwołaniu. Wobec tego organ II instancji zobowiązany był rozpatrzyć w pierwszej kolejności odwołanie od decyzji z dnia 13 czerwca 2005 r. W sytuacji bowiem, kiedy stronie postępowania doręcza się jedną przesyłką dwie decyzje organu administracji publicznej, od których przysługują niezależne środki odwoławcze, rzeczą organów, w szczególności organu odwoławczego, jest dochowanie należytej staranności, aby nie dopuścić do naruszenia zasady praworządności, przejawiającej się w prawie strony do załatwienia sprawy z uwzględnieniem jej słusznego interesu. W przedmiotowej sprawie słuszny interes skarżącego przejawiał się w prawie do rozpatrzenia odwołań od obu decyzji, doręczonych mu łącznie w dniu 27 czerwca 2005 r. Kwestia ta nabiera tym bardziej istotnego znaczenie, gdy weźmie się pod uwagę, że decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku wpływa bezpośrednio na rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu zasiłku jako nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że niedopuszczalnym było rozpatrzenie wyłącznie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 21 czerwca 2005 r. w sytuacji, kiedy odwołanie faktycznie dotyczyło również decyzji tego samego organu z dnia 13 czerwca 2005 r. i jako takie powinno zostać rozpatrzone w pierwszej kolejności. Doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 8 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto organ naruszył art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż w sytuacji, kiedy decyzja w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku nie była decyzją ostateczną nie można było rozstrzygać o zwrocie przedmiotowego zasiłku jako nienależnie pobranego świadczenia. Naruszenia to miało zatem wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy będzie mógł wydać rozstrzygnięcie dopiero po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 13 czerwca 2005 r., w której to sprawie rzeczą organu będzie ustosunkowanie się do zarzutów skargi, w szczególności ustalenie, jaka faktycznie umowa łączyła skarżącego ze Spółką "A", na jaki okres została zawarta i przez jaki czas faktycznie skarżący świadczył pracę na jej rzecz. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 152 tej ustawy stwierdził, że decyzja nie może być wykonana.