III SA/Gd 545/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: NSA Marek Gorski WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia 25 sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu odbycia zasadniczej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję – kartę powołania wydaną przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] seria [...] nr [...] z dnia 7 sierpnia 2006r.; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] na rzecz skarżącego M. G. kwotę 82 zł. 60 gr. (słownie: osiemdziesiąt dwa złote sześćdziesiąt groszy ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją stanowiącą kartę powołania z dnia 7 sierpnia 2006r. seria [...] nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień [...], działając na podstawie art.60 ust. 1 i 2 w związku z art. 83 ust.1 lub 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) powołał M. G. do odbycia zasadniczej służby wojskowej w jednostce wojskowej CSMW-jednostki brzegowe w U., wskazując w uzasadnieniu, iż w/w z uwagi na posiadaną kategorię zdrowia "A" jest w pełni zdolny do odbycia czynnej służby wojskowej. W odwołaniu od przedmiotowego rozstrzygnięcia M. G. wniósł o jej uchylenie z powodu zakwalifikowania go na pierwszy rok studiów dziennych w Akademii Morskiej w G. na Wydziale Nawigacyjnym: kierunek Transport, specjalność Eksploatacja Portów i Floty. Decyzją z dnia 25 sierpnia 2006 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 2 i art. 39 ust. 4, art.45 ust. 1 w zw. z art.60 ust.1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż poborowy M. G. korzystał wcześniej z odroczenia na naukę, jednakże został skreślony z listy uczniów z dniem 28 lipca 2006r., co spowodowało utratę z mocy prawa uzyskanego przez niego odroczenia. Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, odroczenie ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej udziela się tylko poborowemu, który jest studentem. W dniu wydawania przez WKU karty powołania poborowy nie przedstawił dokumentu potwierdzającego fakt pobierania przez niego nauki. Dołączone do akt sprawy zaświadczenie o zakwalifikowaniu na pierwszy rok studiów nie jest jednoznaczne z uzyskaniem statusu studenta. W myśl art. 170 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania. W tym stanie uznać należało, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało zgodnie z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. G. zarzucił, błąd organu w ustaleniu że odwołanie motywował zamiarem podjęcia studiów, gdyż w chwili odwołania był zakwalifikowany na studia z wyznaczoną datą ich rozpoczęcia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podał nadto, iż skarżący nie przedłożył zaświadczenia, które odpowiadałoby wymogom określonym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2000r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej [...]. Nadto organ wskazał, że aktualnie wobec skarżącego nie należy stosować przepisów regulujących sytuację poborowych, gdyż jest on żołnierzem odbywającym zasadniczą służbę wojskową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiotowej sprawie kognicji sądu administracyjnego poddano decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...], utrzymującą w mocy kartę powołania skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Skarga jest zasadna. Sąd zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było powołanie skarżącego do czynnej służby wojskowej. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej powołanie do czynnej służby wojskowej następuje między innymi za pomocą kart powołania. Od decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej służy powołanemu odwołanie (art. 60 ust. 2a cytowanej ustawy). Stosownie do art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy do odbycia zasadniczej służby wojskowej powołuje się poborowych przeznaczonych stosownie do art. 45 do tej służby. Jednocześnie ustawodawca w art. 39 cytowanej ustawy przewidział możliwość odroczenia zasadniczej służby wojskowej z określonych przyczyn, którego udziela się na udokumentowany wniosek poborowego. Z powyższych przepisów wynika, iż do odbycia czynnej służby wojskowej może zostać powołany poborowy uznany za zdolnego do odbycia tej służby, który jednocześnie nie korzysta z odroczenia służby. Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 4 odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu na jego udokumentowany wniosek ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej, jeżeli jest on studentem – na czas pobierania tej nauki. Skarżący przed wydaniem decyzji przez organ I instancji przedłożył zawiadomienie Dziekana Wydziału Nawigacyjnego AM w G. informujące, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania rekrutacyjnego został zakwalifikowany na pierwszy rok studiów ze wskazaniem kierunku i specjalności. Jeżeli w ocenie organów dokument ten nie spełniał wymogów określonych przepisami prawa tj. był niezgodny – jak wskazuje organ - z ustalonym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2000r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej [...] wzorem zaświadczenia, rzeczą organu było zobowiązanie skarżącego do przedłożenia prawidłowego dokumentu i wyznaczeniu na wykonanie tego zobowiązania, terminu realnego do jego wykonania. Zaniechanie tego obowiązku stanowi o naruszeniu podstawowej zasady właściwej dla postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 9 kpa., zgodnie z którą organy administracji publicznej zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż organ powołuje się na rozporządzenie z dnia 11 stycznia 2000r., które z dniem 5 lipca 2004r. utraciło moc prawną i zostało zastąpione rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2004r.( Dz.U nr 150 poz.1569) w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej. Uwadze organu uszło, iż w dacie wydania obu decyzji obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006r ( Dz.U z dnia 4 lipca 2006r ) w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej, które w § 5 stanowi o przesłankach, które spełnić musi poborowy ubiegający się o odroczenie zasadniczej służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej. Naruszenie przepisów w tym zakresie skutkuje koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji. Nadto Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z zasadami procedury administracyjnej kontrola zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem odnosi się do przepisów w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania. Oznacza to, że kontrola sądowa dotyczy sytuacji faktycznej i prawnej istniejącej w czasie wydania zaskarżonego aktu. Tym samym za całkowicie chybione uznać należy stanowisko organu przedstawione w końcowej części odpowiedzi na skargę, że przepis art.39 ust.1 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP nie ma już zastosowania do skarżącego. Jednocześnie należy stwierdzić, że powołane wyżej przepisy regulują dwa odrębne postępowania. Jedno postępowanie prowadzone jest w przedmiocie powołania do czynnej służby wojskowej. W tym postępowaniu ustala się czy poborowy jest przeznaczony do odbycia zasadniczej służy wojskowej i czy nie korzysta z odroczenia tej służby. Natomiast drugie postępowanie dotyczy odroczenia służby wojskowej. W ramach tego postępowania właściwe organy rozpatrują wniosek poborowego o odroczenie zasadniczej służby i ustalają czy ze złożonych dokumentów wynika, iż zachodzi jedna ze wskazanych w ustawie przyczyn uzasadniających udzielenie takiego odroczenia. Z przepisów ustawy nie wynika w jakim terminie poborowy może złożyć wniosek o odroczenie zasadniczej służby wojskowej. Zaś przepisy wykonawcze do ustawy - § 8 wyżej powołanego rozporządzenia- wskazują w jakim terminie wniosek może być złożony w sytuacji gdy poborowy otrzymał kartę powołania. W takim przypadku wniosek o odroczenie winien zostać rozpatrzony w przewidzianym trybie przez wojskowego komendanta uzupełnień jako organ pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł odwołanie od decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej (karty powołania). Jednocześnie w treści odwołania zawarł ponownie wniosek o odroczenie zasadniczej służby wojskowej. Skarżący wskazał jako przyczynę odroczenia podjęcie nauki na wyższej uczelni. Jako dowód przedstawił zawiadomienie Dziekana Wydziału Nawigacyjnego AM w G. o przyjęciu na pierwszy rok studiów. Organ odwoławczy, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, rozpatrzył odwołanie skarżącego i jednocześnie faktycznie rozstrzygnął wniosek o odroczenie. Organ rozstrzygnął bowiem, że skarżący nie mógł otrzymać odroczenia, gdyż nie posiadał statusu studenta. Zatem organ II instancji orzekł w sprawie nie objętej zakresem zaskarżonej decyzji wydanej przez organ I instancji, co stanowi naruszenie art. 138 k.p.a. Istota postępowania odwoławczego polega bowiem na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji. Zatem, jeżeli skarżący w odwołaniu zawarł ponownie wniosek o odroczenie zasadniczej służby, rzeczą organu odwoławczego było wyjaśnienie czy dotychczasowe postępowanie toczyło się prawidłowo oraz niezwłoczne przekazanie tego wniosku do rozpatrzenia właściwemu wojskowemu komendantowi uzupełnień. Organ I instancji wyjaśniłby wówczas na które przesłanki odroczenia powołuje się skarżący i czy może we właściwy sposób udokumentować swój wniosek. Natomiast organ odwoławczy faktycznie pozbawił skarżącego możliwości prawidłowego instancyjnego rozpatrzenia wniosku o odroczenie zasadniczej służby, co również mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w przedmiocie powołania do czynnej służby wojskowej. Rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozstrzyganiu sprawy będzie nadanie wnioskowi skarżącego w sprawie udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej prawidłowego biegu a następnie rozstrzygnięcie przez właściwy organ tego wniosku na podstawie obowiązujących przepisów w tym przedmiocie. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie na mocy art. 152 w/w ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono mając na uwadze art. 200 w/w ustawy w zw. z art.205 oraz art.§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1990r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym/ Dz.U nr 48 poz.284/.