III SA/Gd 546/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant: Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody z dnia 6 września 2004r., nr [...] w przedmiocie zmiany imienia i nazwiska uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 23 czerwca 2004r., nr [...]. III SA/Gd 546/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 6 września 2004r. nr [...] Wojewoda, powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Z. K. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 23 czerwca 2004 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Z. K. zwrócił się do Starosty o zmianę imienia "Z." i nazwiska "K." na "S. S.". Swoją prośbę wnioskodawca uzasadnił tym, iż w 1988 r. wyjechał do Niemiec, gdzie władze Hamburga dokonały zmiany imienia i nazwiska jemu i jego rodzinie, w związku z czym posługuje się obecnie dwoma nazwiskami. Starosta odmówił wnioskodawcy żądanej zmiany imienia i nazwiska, wskazując, że wnioskodawca nie posiada żadnych dokumentów świadczących o tym, że używał imienia i nazwiska w takim brzmieniu. Ponadto organ I instancji nie stwierdził istnienia ważnych przyczyn do ewentualnej zmiany imienia i nazwiska, a także wskazał przepis art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (Dz.U.63.59.328 z późno zmianami), w którym to przepisie ustawodawca "preferuje zmianę imienia (nazwiska) o brzmieniu niepolskim na imię (nazwisko) o brzmieniu polskim - ale nie odwrotnie". Z. K. wniósł odwołanie od tej decyzji, wskazując, że posiada dokumenty świadczące o dokonanej zmianie imienia i nazwiska w Niemczech, a także, że obecnie posługuje się dwoma nazwiskami. Zdaniem organu II instancji odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż niedopuszczalna jest zmiana polskiego imienia na imię w obcej pisowni i obcym brzmieniu, tj. "S.", w przypadku, kiedy występuje polski odpowiednik imienia "S." - "Z.". Wnioskodawca jako obywatel polski powinien w Polsce posługiwać się imieniem w polskiej wersji językowej. Ponadto, w opinii organu odwoławczego, zmiana nazwiska na nazwisko "S." jest niedopuszczalna, bowiem w polskim alfabecie nie występuje litera "ő", tak więc zachodziły przeszkody, by wydać decyzję pozytywną. Organ odwoławczy nie podzielił jednak poglądu organu I instancji dotyczącego faktu, że wnioskodawca nie wykazał, by używał od długiego czasu imienia i nazwiska w żądanym brzmieniu. Wskazano bowiem, że Z. K. dokonał zmiany imienia i nazwiska w dniu 14 grudnia 1989 r. przed organem niemieckim, więc argument, że wnioskodawca nie przedstawił dokumentów świadczących o powyższej zmianie, jest chybiony. Jednakże orzekając w niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę, że pisownia poszczególnych wyrazów nie może budzić wątpliwości i powinna być zgodna z polską normą ortograficzna. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Z. K., który podnosił, że nazwisko "S." widnieje w jego akcie małżeństwa, pomimo tego, że zdaniem organu niedopuszczalne jest używanie litery ,,ő". Wskazał także, że niedopuszczalne jest posługiwanie się prze jedną osobę dwoma różnymi nazwiskami w obrębie Unii Europejskiej, której Polska jest członkiem. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż rozpatrujące sprawę organy naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób mający znaczenie dla rozstrzygnięcia. Skarżący domagał się zmiany imienia i nazwiska, wykazując dokumentami, że przebywając w RFN od 1989r., posługuje się imieniem i nazwiskiem S. S.. Stało się tak wskutek wydania przez właściwy organ władzy niemieckiej aktów o zmianie nazwiska i imienia. Ustawa z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (Dz.U.63.59.328 z późno zmianami), zwana dalej ustawą w sposób wyczerpujący określa zarówno przesłanki pozytywne zmiany imienia i nazwiska, jak i przesłanki negatywne uzasadniające odmowę takiej zmiany. Przepis art. 2 u. 1 ustawy określa zasadę ogólną zgodnie z którą wniosek o zmianę nazwiska podlega uwzględnieniu, jeżeli jest uzasadniony ważnymi względami. Wart. 2 u. 2 ustawy wskazano, że w szczególności ważne względy zachodzą, gdy wnioskodawca nosi nazwisko: 1) ośmieszające albo nie licujące z godnością człowieka, 2) o brzmieniu niepolskim, 3) posiadające formę imienia, a także, jeżeli wnioskodawca pragnie zmienić swoje nazwisko na nazwisko, którego od wielu lat używa. Art. 3 ustawy wyłącza możliwość uwzględnienia wniosku o zmianę nazwiska gdy zachodzi uzasadniona obawa, że wnioskodawca ubiega się o zmianę nazwiska w zamiarze ułatwienia sobie działalności przestępczej albo uchylenia się od odpowiedzialności cywilnej lub karnej oraz gdy wnioskodawca ubiega się o zmianę nazwiska na nazwisko historyczne, wsławione na polu kultury i nauki, działalności politycznej, społecznej albo wojskowej, chyba że posiada członków rodziny o tym nazwisku lub jest powszechnie znany pod tym nazwiskiem. Art.7 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy przez organ administracji nakazywał stosowanie przepisów art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 do zmiany imion. Zatem podstawą odmowy zmiany imienia i nazwiska może być jedynie stwierdzenie, że nie zachodzą przesłanki z art. 2 u. 1 i 2 ustawy lub, że wprawdzie przesłanki te występują lecz zmianę uniemożliwiają okoliczności określone wart. 3 ustawy. Sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy przyznał bowiem fakt posługiwania się przez skarżącego imieniem i nazwiskiem S. S., nie kwestionując treści dokumentów złożonych przez skarżącego, potwierdzających dokonanie zmiany imienia i nazwiska w RFN w 1989r. Ocena ta jest w pełni prawidłowa, gdyż pojęcie używania nazwiska, o którym mowa wart. 2 u. 2 ustawy obejmuje wykazane posługiwanie się określonym nazwiskiem także i w innym kraju, gdzie wnioskodawca ma stałe miejsce zamieszkania. Zatem bezspornie wykazana została ważna przyczyna zmiany nazwiska w rozumieniu art. 2 u. 1 ustawy. Także w odniesieniu do imienia skarżącego uznać należało, że fakt długoletniego posługiwania się innym imieniem stanowi ważny wzgląd o którym mowa wart. 2 u. 1 ustawy, pomimo braku odesłania w odniesieniu do imion do przepisu art. 2 u. 2 - bez punktu. Art. 2 u. 2 ustawy zawiera bowiem jedynie przykłady okoliczności uzasadniających zmianę nazwiska. Zdaniem Sądu długotrwałe posługiwanie się innym imieniem przez wnioskodawcę stanowi także ważny wzgląd umożliwiający jego zmianę na podstawie art. 7 w związku z art. 2 u. 1 ustawy. Pozbawione podstaw prawnych jest rozumowanie organu odwoławczego, w myśl którego nie można dokonać zmiany imienia polskiego na obcojęzyczne, jeśli w języku polskim jest odpowiednik imienia wnioskowanego. Pogląd przeciwny sformułował Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z dnia 18 stycznia 1994r. sygn. akt SA/Gd 1114/93 publ. ONSA 1995/2/56, wskazując na dopuszczalność zmiany imienia z Jan na Hans. Wniosek taki jest zresztą oczywisty wobec braku normy zakazującej tego rodzaju zmiany. Podobnie nie znajduje uzasadnienia w przepisach omawianej ustawy ani w przepisach ustawy z 7 października 1999r. o języku polskim (D. U. 90 poz. 999 z późno zmianami) przywoływany przez organ odwoławczy argument o niedopuszczalności zmiany nazwiska na takie, którego pisownia odbiega od polskiej "normy ortograficznej" w ten sposób, że obejmuje znak nie występujący w polskim alfabecie. Zasygnalizować należy na marginesie jedynie, że jeśli wnioskodawca - obywatel polski a zarazem obywatel Unii Europejskiej (art. 17 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską), mający stałe miejsce zamieszkania w Niemczech skorzystał z możliwości zmiany imienia i nazwiska, jaką dawało mu prawo niemieckie to odmowa zmiany imienia i nazwiska, które nosił w Polsce prowadzić mogłaby do niedopuszczalnego w świetle prawa wspólnotowego ograniczenia swobody przemieszczania się, gwarantowanej przez art. 18 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Posługiwanie się bowiem przez tę samą osobę różnymi imionami i nazwiskami w różnych krajach Unii Europejskiej, w których koncentrują się jej sprawy życiowe i zawodowe, utrudniałoby bowiem poważnie zarówno samo podróżowanie, jak i funkcjonowanie takiej osoby w szeroko rozumianym obrocie gospodarczym. Gdyby zatem nawet przepisy ustawy polskiej, pomimo zastosowania dopuszczalnych metod "prowspólnotowej" wykładni, uniemożliwiały skarżącemu w jego sytuacji zmianę imienia i nazwiska to zasadną byłaby wątpliwość co do możliwości stosowania takich przepisów w kontekście zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed przepisami ustaw krajowych (art. 91 ust. 2 Konstytucji RP). Organy administracji ponownie rozpatrując sprawę rozstrzygnąć powinny wniosek skarżącego w przedmiocie zmiany imienia i nazwiska, mając na względzie wyżej przedstawioną wykładnię przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko wówczas, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania. Decyzja o odmowie uwzględnienia wniosku skarżącego nie nadaje się zaś do wykonania. Wobec tego zbędnym było orzekanie w trybie 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.