III SA/Gd 548/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zapłaty kosztów usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz utylizacji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 10 lutego 2017 r. nr[...]. W dniu 6 sierpnia 2010 r. z drogi publicznej w G. (skrzyżowanie ul. [...] i [...]) został usunięty samochód osobowy Opel Vectra o numerze rejestracyjnym [...]. Usuniecie pojazdu miało miejsce na podstawie dyspozycji wydanej przez Wydział Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji [...] z powodu kolizji drogowej wskutek której pojazd został uszkodzony i porzucony przez kierującego, w miejscu gdzie utrudniał ruch i stanowił zagrożenie dla bezpieczeństwa. Samochód został umieszczony na parkingu prowadzonym przez firmę A. [...]. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i kierowców ustalono, że właścicielem pojazdu jest P. K. (dalej jako "skarżący"). W powiadomieniu o usunięciu pojazdu z dnia 18 sierpnia 2010r. skierowanym do skarżącego, poinformowano go o umieszczeniu pojazdu na parkingu strzeżonym i możliwościach jego odbioru, z pouczeniem, że będzie ponosić koszt usunięcia i przechowywania pojazd. Kolejnym powiadomieniem z dnia 25 lutego 2011 r. po raz kolejny poinformowano skarżącego o umieszczeniu pojazdu na parkingu strzeżonym i konsekwencjach nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie 3 miesięcy. Postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia 25 września 2014r. sygn. akt [...] orzeczono przepadek na rzecz Gminy Miasta [...] ww. pojazdu na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Orzeczenie stało się prawomocne w dniu 8 listopada 2014 r. W dniu 3 czerwca 2015 r. ww. pojazd został zutylizowany. W związku z tym, wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia wysokości oraz nałożenia obowiązku zapłaty kosztów powstałych w związku z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i utylizacją pojazdu. Decyzją z dnia 10 lutego 2017 r. nr [...] Prezydenta Miasta [...] działając na podstawie art. 130a ust. 10h, ust. 10i, ust. 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2012, poz. 1137 ze zm.) ustalił wysokość kosztów powstałych od dnia 4 września 2010 r. do dnia utylizacji w związku z przechowywaniem, oszacowaniem i utylizacją pojazdu marki Opel Vectra o nr rej. [...] w kwocie 9 103, 60 zł oraz nałożył obowiązek zapłaty ww. kosztów na P. [...] K., właściciela ww. pojazdu. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ww. ustawy do zapłaty kosztów związanych z usuwaniem przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do zakończenia postpowania zobowiązana jest osoba, będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. W złożonym odwołaniu P. K. zakwestionował dopuszczalność obciążenia go ww. kosztami, wskazując, że nie jest właścicielem pojazdu oraz że organ I instancji nie zapewnił mu - wbrew swoim twierdzeniom - możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. akt [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016, poz. 23 ze zm.), art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2017 r., poz. 128 ze zm.) w zw. z art. 10, 11, 12, 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo drogowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji jako zgodną z prawem. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji o istnieniu podstaw prawnych do obciążenia P. K. kosztami usunięcia, przechowywania i zniszczenia przedmiotowego pojazdu. W tym zakresie podkreślono, że treść art. 130 a ust. 10 h Prawa o ruchu drogowym nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Jednoznacznie wynika z niej bowiem, że osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji o jego usunięciu, ponosi wszystkie koszty powstałe w następstwie usunięcia pojazdu. W ocenie Kolegium mogą to więc być także te koszty, które powstały po uprawomocnieniu się postanowienia o przepadku pojazdu, skoro ustawa wymienia wśród tych koszów koszty sprzedaży lub koszty zniszczenia pojazdu. Kolegium uznało również za zasadne podkreślić, że nabycie własności przez powiat nie zdejmuje obowiązku poniesienia kosztów usunięcia przechowania, oszacowania, sprzedaży lub zniszczenia pojazdu z osoby będącej właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. W ocenie Kolegium nie ulega wątpliwości, że P. K. był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, co wynika z dokumentu urzędowego jakim jest informacja z CEPIK. Co więcej wynika to również z sentencji wyroku Sądu Rejonowego o orzeczeniu przepadku pojazdu, stanowiącego własność skarżącego. W opinii Kolegium przestawione przez organ I instanacji wyliczenie kosztów w oparciu o faktury VAT za przechowywania pojazdu (od dnia 4 września 2010 r. do dnia przekazania do utylizacji 3. 06. 2015 r.) w kwocie 9 537 zł, dokonaną wycenę pojazdu w kwocie 147, 60 zł pomniejszone następnie o przychody z utylizacji pojazdu 581 zł przeprowadzone są prawidłowo i nie budzą zastrzeżeń. Zarzut braku zapewnienia stronie czynnego udziału w postepowaniu został uznany przez Kolegium za oczywiście bezpodstawny. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł P. K.. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji podnosząc, że może przedstawić dokumenty, że po opuszczeniu zakładu karnego w 2013 r. nie jest właścicielem pojazdu, ale S. W. Skarżący zarzucił, że w okresie od 2010 do 2015 r. nikt nie zwrócił się do niego o przedstawienie dokumentów, że samochód został sprzedany. Skarżący przyznał, że nie podjął działań w celu wyrejestrowania samochodu. Pomimo tego organ nie miał w ocenie skarżącego podstaw do wydania decyzji w oparciu o dane wynikające z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, ponieważ nie odpowiadały one rzeczywistemu stanowi rzeczy. W ocenie skarżącego decyzja została zatem wydana pomimo nie ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ zaznaczył, że skarżący brał udział w postępowaniu sądowym dotyczącym orzeczenia przepadku samochodu na rzecz gminy [...] i w tym postępowaniu nigdy nie kwestionował przysługującego mu prawa własności do pojazdu. W postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją, skarżący pomimo składania oświadczeń o posiadaniu dokumentów potwierdzających fakt sprzedaży samochodu, dokumentów tych nie był jednak w stanie przedłożyć przez cały czas postepowania przed organami obydwu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z zasadniczo innych powodów niż te, które zostały w niej wskazane przez skarżącego. Podstawowym zarzutem stawianym zaskarżonemu rozstrzygnięciu przez skarżącego jest wskazanie, że nie powinien być on obciążony żadnymi kosztami, o których mowa w art. 130a ust.10 h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 128 ze zm., dalej zwanej "ustawą") , ponieważ tak naprawdę nie był on właścicielem samochodu Opel Vectra o numerze rejestracyjnym [...] bowiem go sprzedał. Dodać należy że ww. przepis został wprowadzony do ustawy z dniem 4 września 2010 r. przez art. 1 pkt 10 lit. k) ustawy z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.10.152.1018). Sąd podziela w tym względzie stanowisko organów, że zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni uzasadniał poczynienie ustalenia, że w dniu 6 sierpnia 2010 r. usunięty z drogi publicznej samochód był własnością skarżącego. Jeżeli skarżący nie dopełnił ciążących na nim obowiązków dotyczących wyrejestrowania samochodu i jednocześnie nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących, że faktycznie dokonał sprzedaży samochodu, nie może domagać się, aby organy poszukiwały dowodów na poparcie wysuwanych przez skarżącego twierdzeń, w sytuacji gdy dowodów tych nie przestawia sam skarżący, a jednocześnie w materiale dowodowym znajdują się pozyskane przez organ dokumenty urzędowe, potwierdzające że skarżący był w sierpniu 2010 r. właścicielem pojazdu Opel Vectra o numerze rejestracyjnym [...]. Z tych względów organy prawidłowo przyjęły, że w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi jego właścicielem był P. K.. Niemniej zdaniem Sądu, organy dokonały błędnej wykładni art. 130a ust.10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym, w nieuprawniony sposób poszerzając zakres kosztów, jakimi w związku z podjętymi wobec pojazdu czynnościami mógł zostać obciążony skarżący. Wbrew stanowisku organów to, że skarżący utracił prawo własności pojazdu na rzecz Gminy [...] było dla potrzeb tego wyliczenia okolicznością o istotnym znaczeniu. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Usunięty z drogi pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (ust. 5). Zgodnie z ust. 7 wskazanego przepisu wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 5c, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1a, również dowodu uiszczenia kaucji. Stosownie zaś do ust. 10 starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej jednak niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (ust. 10a). Na podstawie art. 130a ust. 10e omawianej ustawy w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Stosownie zaś do art. 130a ust. 10h tej ustawy koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że koszty o których mowa w ust. 10h art. 130a ustawy ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi. W sprawie nie budzi zatem wątpliwości data początkowa od której należy naliczać koszty za przechowywanie pojazdu (tutaj 4 września 2010 r.) . Jeżeli zaś chodzi o datę końcową do której nalicza się ww. koszty, organy błędnie przyjęły, że skarżący może być z tego tytułu obciążony całością kosztów za przechowywanie pojazdu tj. do momentu jego utylizacji. Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że rozstrzygnięcie o kosztach następuje po zakończeniu postępowania przed sądem powszechnym w sprawie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy i są to koszty powstałe do "zakończenia postępowania". Użyte zaś w tym przepisie określenie "zakończenia postępowania" odnosi się do postępowania w sprawie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Zatem są to koszty wyliczone wyłącznie do dnia wydania prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o przepadku. Wszelkie natomiast koszty powstałe po tym dniu - związane ze sprzedażą i złomowaniem samochodu powinien ponosić, po orzeczeniu przepadku, jego właściciel, czyli powiat. Takie stanowisko przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017r., I OSK 1959/15 odwołując się w rozważaniach m.in. do treści uchwały NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. I OPS 4/14 oraz uchwały SN z dnia 19 czerwca 2007 r., III CZP 47/070. Takie stanowisko jest uzasadnione również z uwagi to, że od daty uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku właścicielem pojazdu jest powiat i były właściciel nie ma już żadnego wpływu na to co dzieje się z pojazdem, w tym nie może przeciwdziałać długotrwałemu przetrzymywaniu pojazdu na parkingu. Nie ma zatem żadnych podstaw, aby kosztami tymi obciążać osobę niebędącą już właścicielem pojazdu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący będąc właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi powinien ponosić koszty związane z usunięciem i przechowywaniem pojazdu za okres od dnia 4 września 2010 r. do dnia uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku samochodu i związanego z tym przejściem jego własności na powiat tj. do dnia 8 listopada 2014 r.. Z tych samych względów, skarżący nie powinien być obciążany żadnymi kosztami powstałymi od dnia 8 listopada 2014 r., a więc nie tylko kosztami przechowywania samochodu, ale np. kosztami dokonania wyceny pojazdu. W przedmiotowej sprawie błędnie zaś uznano, że do czasu fizycznego zniszczenia samochodu (utylizacja, zdemontowanie) wszelkie koszty związane z usunięciem i przechowywaniem pojazdu mogą być nakładane tylko na skarżącego, pomimo tego, że od 8 listopada 2014 r. na mocy prawomocnego orzeczenia sądowego utracił własność przedmiotowego pojazdu. Reasumując, Sąd nie może zgodzić się ze skarżącym, że w ogóle nie powinien zostać obciążany ww. kosztami. Jednak niewątpliwie na skutek dokonania przez organy błędnej wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, skarżący został obciążony kosztami w sposób nadmierny. Działając w granicach normy wynikającej z art. 134 § 2 p.p.s.a Sąd aprobuje przyjęty przez organy sposób wyliczenia kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu tj. w wysokości jaką organ rzeczywiście poniósł za przechowywanie pojazdu. Zauważyć jednak należy, że prawidłowo wyliczając te koszty organy winny były zastosować stawki wynikające z aktów prawa miejscowego w postaci uchwał Rady Miasta [...] w przedmiocie stawek opłat, o których mowa w art. 10a ust. 5c ustawy. Zgodnie bowiem z treścią art.130a ust. 6 rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest w powyższej kwestii ugruntowane, zaś pogląd prezentowany w wyroku, na który powołał się organ pierwszej instancji jest odosobniony. Tym niemniej Sąd po zapoznaniu się z treścią odpowiednich uchwał Rady Miasta [...] doszedł do przekonania, że zastosowanie przy obliczeniu należnych kosztów stawek wynikających z tych uchwał spowodowałoby ustalenie wysokości tych kosztów w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ustaloną w zaskarżonej decyzji. Tymczasem orzeczeniem na niekorzyść strony skarżącej, w rozumieniu art. 134 § 2 p.p.s.a., jest każde orzeczenie, które pogarsza sytuację skarżącego w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem skargi. Na sądzie administracyjnym ciąży obowiązek (zgodnie z art. 153 p.p.s.a.) wyrażenia w wyroku wiążącej oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania. Stwierdzenie, że zawarte w wyroku oceny i zalecenia mogą w dalszym postępowaniu administracyjnym prowadzić do wydania aktu lub podjęcia czynności pogarszającej sytuację skarżącego w stosunku do tej, która wynika z zaskarżonego aktu, uzasadnia przyjęcie, że wydanie tej treści wyroku naruszałoby zakaz reformationis in peius. Sąd nie znalazł zaś dostatecznych podstaw aby uchybieniu polegającemu na nieprawidłowym sposobie obliczeniu wysokości kosztów, korzystniejszej w istocie dla skarżącego, przypisać poziom naruszenia prawa dający podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdzone przez Sąd z urzędu naruszenie art. 130 a ust.10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej przez Sąd wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i wyliczenia kosztów obciążających skarżącego jako właściciela pojazdu, przy uwzględnieniu, że może być on obciążany kosztami związanymi z usunięciem i przechowywaniem pojazdu za okres od dnia 4 września 2010 r. do dnia w którym właścicielem pojazdu stała się Gmina Miasta [...]. Podkreślić przy tym należy, że ustalając wysokość tych kosztów organ nie może zastosować stawek wynikających z uchwał rady miasta, winien natomiast zastosować przyjęty w obu decyzjach sposób wyliczenia kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu tj. uwzględniając rzeczywiste koszty jakie poniosła z tego tytułu Gmina we wskazanym wyżej okresie.