III SA/Gd 549/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 11 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...]; 2. przyznaje radcy prawnemu T. T. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 295,20 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał W. P. świadczenie w postaci usług opiekuńczych w wymiarze 7 dni w tygodniu od poniedziałku do niedzieli w ilości 3 godzin dziennie od dnia 1 marca 2015 do dnia 31 lipca 2015. Pełny koszt jednej godziny usług określono na 13,54 zł – ponieść ma je w całości Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie (pkt 1 decyzji). W punkcie drugim decyzji orzeczono, że usługi opiekuńcze świadczone będą przez Polski Czerwony Krzyż w G.. Nadto decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 3 decyzji). W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej zwaną: "k.p.a.", art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 11, art. 50 ust. 1, ust. 3 i 6, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 163), § 2, § 3, § 5, § 6 uchwały Rady Miasta Nr [...] z dnia 28 października 2004 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania, częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat oraz trybu ich pobierania. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz przedłożonej dokumentacji, ustalono, że stronie przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych. Ustalając liczbę godzin przyznanych usług opiekuńczych, zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. i 4 ustawy o pomocy społecznej, wzięto pod uwagę zarówno własne uprawnienia, zasoby i możliwości strony, okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy, a także możliwości pomocy społecznej. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie dysponuje obecnie ograniczoną ilością środków finansowych na realizację usług opiekuńczych i nie jest w stanie zabezpieczać wszystkich zgłaszanych potrzeb. Liczba godzin przypadających na realizację usług opiekuńczych w MOPR w 2015 r. wynosi 323.500. Średnio z pomocy tej korzysta 1.070 osób, zatem na jedno środowisko przypada około 25 godzin miesięcznie na jedną osobę. Strona odwołała się od tej decyzji wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 maja 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 50 ust. 1, 3, 4, 5 i 6 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 2, § 3, § 5, § 6 uchwały Rady Miasta Nr [...] z dnia 28.10.2004 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do treści art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3). Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (art. 50 ust. 5). Szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania określa rada gminy w drodze uchwały (art. 50 ust. 6). Zgodnie z treścią § 3 uchwały Rady Miasta z dnia 28 października 2004 r. Nr [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłaty oraz trybu ich pobierania, pomoc w formie usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione. Przyznanie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych musi być poprzedzone wywiadem środowiskowym, w wyniku którego ustalona będzie sytuacja rodzinna, materialna, stan zdrowia oraz rodzaj i zakres potrzeb świadczeniobiorcy w zakresie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych (§ 2 pkt.3 ww. uchwały) . Z akt sprawy wynika, że strona (lat 60) jest bezdzietnym kawalerem, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe przy pomocy opiekunki. Zamieszkuje w lokalu socjalnym składającym się z 1 pokoju, kuchni i wc (o powierzchni 19,8 m2). Nadto jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym (stwardnienie zanikowe boczne, niedowład kończyn górnych, problemy z chodzeniem) i wymaga opieki osoby drugiej. Jedynym źródłem dochodu jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł oraz zasiłek stały w wysokości 389 zł. Zatem dochód strony nie przekracza ustalonego w przepisach ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowego, które wynosi 542 zł. Odnosząc się do wniosku o przyznanie usług opiekuńczych w większym wymiarze, tj. 8 godzin dziennie organ odwoławczy zauważył, że zakres świadczeń udzielonych w ramach pomocy społecznej winien być odpowiedni tak do okoliczności jak i możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Ustalając wymiar usług opiekuńczych organ musi mieć na względzie zarówno potrzeby poszczególnych podopiecznych, jak i konieczność zapewnienia pomocy wszystkim potrzebującym, w ramach posiadanych środków i możliwości. Jak wynika z informacji MOPR w zakresie otrzymanych w 2015 r. środków finansowych na usługi opiekuńcze, średnia miesięczna liczba godzin usług opiekuńczych na jednego klienta wynosi 32 godziny. W tej sytuacji nie można zarzucić organowi pierwszej instancji, iż mając na uwadze swoje możliwości finansowe oraz ilość rodzin korzystających z usług opiekuńczych przyznał stronie zbyt niski wymiar godzin, tj. 21 godzin w tygodniu, a średnio 84 godzin w miesiącu. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że w styczniu 2015 r. strona otrzymała z Fundacji Dobroczynności [...] świadczenie socjalne w wysokości 4.900 zł z przeznaczeniem na leczenie, rehabilitację i potrzeby bytowe. Zatem ma ona możliwość zwiększenia wymiaru usług opiekuńczych we własnym zakresie. W ocenie Kolegium decyzja o przyznaniu świadczeń została podjęta zgodnie z prawem. W. P. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne uznanie przez organ, że przyznana skarżącemu pomoc umożliwia mu przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej w której się znalazł, tj. orzeczonej choroby stwardnienia zanikowego bocznego; naruszenie art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie przez organ, że przyznana pomoc jest świadczeniem odpowiednim do zdiagnozowanej choroby i wystarczającym do umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka; naruszenie art. 3 ust 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, że przyznana pomoc odpowiada codziennym potrzebom życiowym skarżącego jako osoby chorej na stwardnienie zanikowe boczne i zakres tych usług mieści się w możliwościach finansowych organu; naruszenie art. 50 ust. 3 i 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewłaściwe uznanie, że usługi opiekuńcze zaspokajają jego codzienne potrzeby życiowe, opiekę higieniczną, zalecaną przez lekarza pielęgnację oraz zapewniają kontakt z otoczeniem; naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji do zarzutów zawartych w odwołaniu; naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych; naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwieniu sprawy i błędnym przyjęciu, iż przyznane świadczenie zaspokaja niezbędne potrzeby życiowe i umożliwia mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący wskazał w uzasadnieniu, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia 2 stycznia 2015 r. nr [...] przyznał mu świadczenie w formie usług opiekuńczych w wymiarze 7 dni w tygodniu w ilości 8 godzin dziennie w okresie od dnia 1.01.2015 r. do dnia 31.01.2015 r. Tym samy uznał, że jego trudna sytuacja finansowa i życiowa, a w szczególności zdrowotna, uzasadnia przyznanie pomocy społecznej w zwiększonym wymiarze (liczba godzin została zwiększona z 6 godzin dziennie na 8 godzin dziennie - poprzednia decyzja z dnia 1 grudnia 2014 r.). Później pomoc została zmniejszona z 8 godzin na 3 godziny dziennie od poniedziałku do niedzieli w okresie od dnia 1.02.2015 r. do 28.02.2015 r. W zaskarżonej decyzji w okresie od dnia 1.03.2015 r. do dnia 31.07.2015 r. wymiar tych godzin wynosi również 3 godzinny dziennie od poniedziałku do piątku. Zdaniem skarżącego w zaskarżonej decyzji organ niewłaściwie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i błędnie uznał, że przyznane usługi opiekuńcze są odpowiednie do sytuacji życiowej skarżącego i możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach przyznania bądź odmowy przyznania pomocy społecznej organy winny w uzasadnieniu podać konkretnie wysokość kwoty, jaką dysponowały na udzielenie tego rodzaju pomocy, jaka kwota została już rozdysponowana i na jakiego rodzaju potrzeby oraz w jakiej wysokości były przyznane przeciętne specjalne zasiłki celowe. Organ administracji publicznej powinien przede wszystkim wykazać, jakie miał przyznane środki na pomoc społeczną, w tym na zasiłki celowe i jak je rozdysponował (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 0.12.2006 r., sygn. akt SA/Wa 1515/06, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30.01.2008 r., sygn. akt II SAKr 925/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28.03.3006 r., sygn. akt I SA/Wa 180/06). W niniejszej sprawie stanowisko organu ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że przyznana pomoc społeczna w formie usług opiekuńczych w wymiarze 3 godzin dziennie od poniedziałku do piątku odpowiada "możliwościom finansowym Ośrodka". Ze stwierdzenia tego nie wynika czy i jakimi środkami dysponował i dysponuje organ administracji publicznej oraz jak te środki i w jakiej wysokości i na jakie potrzeby je rozdzielił/rozdziela. W styczniu 2015 r. jak i w ubiegłym roku organ posiadał odpowiednie środki finansowe na przyznanie mu pomocy społecznej w wymiarze czy to 6 czy 8 godzin dziennie od poniedziałku do piątku zaś od lutego b.r. do lipca b.r. twierdzi, iż takimi środkami nie dysponuje. Podkreślił przy tym, że usługi opiekuńcze w wymiarze 3 godzin dziennie nie zaspakajają jego codziennych potrzeb życiowych. Wcześniej lekarz orzekł, że skarżący wymaga opieki w wymiarze co najmniej 8 godzin dziennie i systematycznej rehabilitacji. Argumentacja organów, że pomoc społeczna odpowiada jego potrzebom i możliwościom organów jest chybiona, tym bardziej, że w różnych decyzjach w poszczególnych latach i miesiącach przyznawały odmienny wymiar godzinowy usług opiekuńczych. Jak wskazuje się w orzecznictwie, jeżeli przyczyną wystąpienia do organu o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych jest stan zdrowia brak możliwości zapewnienia przez osoby bliskie pomocy w czynnościach życia codziennego, w takim zakresie jakim wymaga tego stan zdrowia strony, to nie można zaakceptować stanowiska, że powołanie się przez organ na ograniczone możliwości finansowe pomocy społecznej stanowi wystarczające uzasadnienie przyznania danego świadczenia w zmniejszonym wymiarze (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5.12.2008 r., sygn. akt I SA/Łd 715/08). Skarga do sądu administracyjnego jest apelem skarżącego o pomoc do organów wymiaru sprawiedliwości i wsparcie w walce z chorobą, która uniemożliwia mu codzienne funkcjonowanie i powoduje, że jest skazany na pomoc innych osób. Na zakończenie poinformował, że - z uwagi na niedowład kończyn górnych - nie jest w stanie podpisać skargi. Oświadczył, że jest osobą w pełni świadomą umysłowo i jest mu znana treść skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 maja 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 27 lutego 2015 r. rozstrzygającą kwestię przyznania W. P. usług opiekuńczych i ich odpłatności w okresie od marca do lipca 2015 r. W wyniku zaskarżonych rozstrzygnięć skarżącemu przyznano świadczenie w postaci usług opiekuńczych w wymiarze 7 dni w tygodniu od poniedziałku do niedzieli w ilości 3 godzin dziennie, pełny koszt jednej godziny usług określono na 13,54 zł, które miał ponieść w całości Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie. Jak wynika z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 163), zwanej dalej "ustawą", pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten należy uwzględniać przy badaniu przesłanek wymienionych w art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Art. 50 ust. 3 ustawy stanowi, że usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Również art. 3 ustawy zawiera wskazówki co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje kwestia zasadności przyznania skarżącemu usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy. Kwestią sporną pomiędzy stronami postępowania jest natomiast wymiar przyznanych skarżącemu usług opiekuńczych. Rozstrzygnięcie sporu w przedmiotowej sprawie wymaga więc przede wszystkim dokonania oceny, czy organy prawidłowo ustaliły wymiar usług opiekuńczych, których z uwagi na swój wiek, niepełnosprawność i stan zdrowia wymaga skarżący. W ocenie Sądu, analiza zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego, pozwala przyjąć bezspornie, że skarżący jest osobą samotną, choruje na stwardnienie zanikowe boczne i zaliczono go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ze względu na całkowity niedowład kończyn górnych i trudności z poruszaniem się wymaga kompleksowych usług opiekuńczych, stałej opieki i pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych i codziennej egzystencji. Skarżący wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu (nie włada górnymi kończynami, zaś porusza się po mieszkaniu czy na spacerach z asekuracją innych osób), wymaga całkowitej pomocy w zakresie spożywania pożywienia, wykonania czynności higienicznych oraz wszelkich działań związanych z leczeniem i rehabilitacją. Z adnotacji sporządzonej przez lekarza sprawującego opiekę nad skarżącym wynika, że wymaga on całkowitej i pełnej opieki min. 8 godzin na dobę, zaś ze względu na znaczne wyniszczenie organizmu konieczne jest spożywanie 4 posiłków dziennie ( dieta wysokokaloryczna ). Sąd stwierdza, że usługi opiekuńcze w takim wymiarze bądź w wymiarze 6 godzin przyznawano skarżącemu wcześniej, zaś od stycznia 2015 r. uległ on zmniejszeniu do 3 godzin dziennie. W tym miejscu należy zauważyć, że uzasadnieniem do ewentualnej zmiany zakresu usług opiekuńczych, a co za tym ich wymiaru stanowiłaby poprawa stanu zdrowia skarżącego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Mając na uwadze zakres opieki jakiej wymaga skarżący, przyznanie mu świadczenia w wymiarze 3 godzin dziennie usług opiekuńczych jest, zdaniem Sądu, pomocą nieadekwatną do jego stanu zdrowia. Przy tak niskim wymiarze usług, nawet uwzględniając przyznanie skarżącemu pomocy w formie posiłku – obiadu przynoszonego do mieszkania (decyzja z dnia 10 marca 2015r.), zachodzi uzasadniona wątpliwość czy osoba wykonująca usługi opiekuńcze przez taki okres czasu w ciągu dnia, jest w stanie wykonać wszystkie czynności wskazane w Ramowym zakresie usług opiekuńczych ( k. 12 akt pierwszej instancji). W aktach sprawy znajduje się skierowane przez organ pierwszej instancji do skarżącego pismo z dnia 21 stycznia 2015 r., w którym podano Przykładowy wymiar podstawowych czynności określony w "Standardach usług opiekuńczych"(k.16 akt jw.). Wynika z niego, że wymiar podstawowych czynności jest każdorazowo weryfikowany i dostosowywany do poszczególnych potrzeb. Ze sporządzonego na zalecenie organu przez opiekunkę sprawująca opiekę nad skarżącym Fotografii czasu pracy wynika, że wymiar czasu niezbędny na wykonywanie usług u skarżącego jest większy, niż wyliczony w Standardach. Samo spożywanie posiłków, przy czym zgodnie z informacją lekarza konieczne jest spożywanie przez skarżącego 4 posiłków dziennie, czas wykonywania usługi wynosi od 15-30 min., do czego należy doliczyć czas ich przygotowania ( z wyłączeniem donoszonych obiadów) tj. 15 - 20 min. śniadanie i kolacja oraz 10-15 min. drugie śniadanie. Zajmuje to łącznie czas ok. dwóch godzin, zatem na wykonanie pozostałych usług pozostaje jedynie godzina. Nadto posiłki te są podawane skarżącemu w różnych porach dnia, co w przypadku usług świadczonych 3 godziny dziennie może spowodować ewentualne pozbawienie skarżącego możliwości spożycia jednego posiłku. Zauważyć przy tym należy, że z wydanych w sprawie decyzji oraz skierowanego do Oddziału Okręgowego Polskiego Czerwonego Krzyża w G. Zlecenia – prośby o objęcie skarżącego pomocą w formie usług opiekuńczych nie wynika czy mają być one świadczone w różnych porach dnia, co w przypadku skarżącego jest konieczne ( k. 5 akt jw.). Sąd zdaje sobie sprawę, że ograniczone fundusze, jakie Ośrodek posiada na realizację celów pomocy społecznej determinują zakres udzielanej pomocy, i z tego powodu opieka nie zawsze może być sprawowana w wymiarze żądanym przez podopiecznych Ośrodka. Podkreślić jednak należy, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący jest szczególna, nawet przy uwzględnieniu, że skarżący otrzymał w styczniu 2015 r. z Fundacji Dobroczynności [...] pomoc w formie świadczenia socjalnego w wysokości 4.900 zł. Zdaniem organu odwoławczego skarżący mógłby przeznaczyć część tych środków na zwiększenie wymiaru usług opiekuńczych we własnym zakresie. Zauważyć jednak należy, że środki te zostały przyznane z przeznaczeniem na leczenie, rehabilitację i potrzeby bytowe. Zatem winny być one przeznaczone na zaspokojenie potrzeb związanych z koniecznością zapewnienia skarżącemu odpowiedniego leczenia i rehabilitacji hamującej dalszy postęp choroby, w tym odpowiedniego wysokokalorycznego pożywienia i zakupu leków oraz poprawę warunków w jakich mieszka. Reasumując zebrany w sprawie materiał dowodowy nie przekonuje Sądu, że organy zasadnie zmniejszyły wymiar przyznanych wcześniej usług opiekuńczych i de facto ograniczyły ich zakres. Sąd uznał, że pozostawiony organowi zakres swobody w ocenie warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia w niniejszej sprawie został przekroczony. Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że świadczenie usług w wymiarze 3 godzin dziennie nie jest świadczeniem odpowiednim i wystarczającym do umożliwienia mu życia w godnych warunkach, jak również nie umożliwia przezwyciężenia sytuacji życiowej, w jakiej się znalazł. Nie zaspokajają też one codziennych potrzeb życiowych, opieki zalecanej przez lekarza czy kontaktu z otoczeniem. Tym samym doszło do naruszenia powołanych wyżej przepisów prawa materialnego będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto Sąd wskazuje, że błędem ze strony organu odwoławczego było rozpoznanie odwołania bez uzupełnienia jego braków formalnych w postaci braku podpisu pod odwołaniem – na sporządzonym w formie wydruku komputerowego odwołaniu pod imieniem i nazwiskiem skarżącego znajduje się informacja "podpis niemożliwy". Zgodnie z art. 63 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Z powyższego wynika, że obowiązkiem organu było wezwać odwołującego się do usunięcia braków odwołania, o czym stanowi art. 64 § 2 k.p.a. Mając to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu. O przyznaniu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika (punkt drugi wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).