III SA/Gd 551/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2025 r., nr SKO Gd/3725/25 w przedmiocie rozpoznania ponaglenia na bezczynności organu postanawia odrzucić skargę. W dniu 12 sierpnia 2025 r. M. W. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z ponagleniem na bezczynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. w przedmiocie skargi na pracownika socjalnego z dnia 14 maja 2025 r. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2025 r. (nr SKO Gd/3725/25) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku - działając na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - zwanej w skrócie: "k.p.a.") - wskazało, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłości w sprawie. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Kolegium wyjaśniło przyczyny zapadłego rozstrzygnięcia i wskazało, że wydany w sprawie akt jest ostateczny, a skarga nie przysługuje. W dniu 2 października 2025 r. M. W. wniosła na opisane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej odrzucenie wskazując, że ponaglenie z art. 37 k.p.a. nie ma charakteru środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, lecz służy jedynie zakwestionowaniu przekroczenia ustawowego maksymalnego terminu załatwienia sprawy (art. 35 i art. 36 k.p.a.). Rozpoznanie ponaglenia następuje w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Nie kończy ono postępowania, nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie ma cech samodzielnego postępowania administracyjnego, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W związku z tym skarga jest niedopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny zawsze bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz spełnienie jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi. W szczególności sąd każdorazowo bada, czy wniesiona skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - zwanej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, przy czym sąd odrzuca skargę postanowieniem, a odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zakres kognicji sądów administracyjnych reguluje zaś art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1), a kontrola ta obejmuje (§ 2) orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Poczynione wyliczenie stanowi katalog zamknięty, z czego a contrario należy wnioskować, że sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądów administracyjnych, zatem – stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - skargi złożone w takim przedmiocie podlegają odrzuceniu. Przenosząc poczynione uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że M. W. wniosła skargę na postanowienie wydane na podstawie art. 37 § 6 k.p.a., w którym organ rozpatrujący ponaglenie (w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy zauważyć, że środek prawny uregulowany w art. 37 k.p.a. jest w istocie podaniem (żądaniem) o rozpatrzenie sprawy bezczynności organu administracji publicznej lub przewlekłego prowadzenia przez ten organ postępowania. Skuteczne wniesienie ponaglenia wszczyna incydentalne postępowanie w sprawie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, które kończy wydanie postanowienia i stanowi postępowanie incydentalne, odrębne od postępowania właściwego. Wniesienie ponaglenia jest również niezbędną do wyczerpania przesłanki złożenia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy lub na przewlekłe prowadzenie postępowania. Należy jednak podkreślić, że rozpoznanie ponaglenia jest sprawą odrębną od właściwego postępowania, choć niewątpliwie z nią powiązaną. Trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia wydawanego przez organ, do którego wniesiono ponaglenie. Skoro zaś prawodawca nie przewidział możliwości wnoszenia zażalenia, czy innego środka zaskarżenia na tego typu rozstrzygnięcie (postanowienie), to stwierdzić należy, że nie przysługuje na nie również skarga do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. a contrario). Skarga ta jest przy tym niedopuszczalna zarówno na postanowienie kończące postępowanie z przyczyn procesowych, jak również merytorycznie rozpatrujące ponaglenie. Rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 37 k.p.a. nie kończy bowiem postępowania, ani nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty. Z uwagi na to, że postanowienie wydane w sprawie wniesionego ponaglenia nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, skargę na to postanowienie należy uznać za niepodlegającą kognicji sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt VII SAB/Wa 26/21). Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, jak i wskazane regulacje prawne należało wniesioną skargę odrzucić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.