III SA/Gd 553/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędziowie: NSA Anna Orłowska WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Asystent sędziego Robert Daduń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2007 r. sprawy ze skargi [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 26 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 9 maja 2006 r. nr [...] działając w oparciu o art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) orzekł o zatrzymaniu J. B. prawa jazdy kategorii B o numerze [...], do czasu dostarczenia badań psychologicznych i zdania egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Jednocześnie organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 108 § 1 k.p.a. Organ uzasadnił rozstrzygnięcie faktem, że [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] we wniosku z dnia 24 kwietnia 2006 r. stwierdził, że strona przekroczyła liczbę 24 punktów karnych za naruszenie przepisów drogowych. W odwołaniu od decyzji J. B. podał, iż w dniu 8 października 2004 r. otrzymał 14 punktów karnych, kolejne wykroczenie drogowe popełnił w dniu 7 sierpnia 2005 r. i został za nie ukarany 8 punktami karnymi. Został także poinformowany, że łącznie ma 22 punkty i może ubiegać się o anulowanie 6 punktów, jeżeli odbędzie szkolenie. Szkolenie odbył w dniu 8 sierpnia 2005 r. Odwołujący się był zaskoczony, gdy w dniu 20 sierpnia tego roku otrzymał zdjęcie z fotoradaru i następne 4 punkty karne. Zdjęcie było wykonane w dniu 27 czerwca 2005 r. a notatka sporządzona w dniu 10 sierpnia 2005 r., tj. po odbyciu szkolenia. W § 6, § 8 i § 9 rozporządzenia rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o postępowaniu z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego mówi się o punkach ostatecznych i czasowych. Podkreślił, że w dniu szkolenia miał informację od Policji "tylko" o 22 punktach i dlatego poniósł koszty związane ze szkoleniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 26 czerwca 2006 r. nr [...] uchyliło w/w decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 114 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym właściwy miejscowo starosta (prezydent miasta) na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji kieruje kierowcę, który przekroczył 24 punkty karne za naruszenie przepisów ruchu drogowego, na egzamin sprawdzający i orzeka o zatrzymaniu prawa jazdy do czasu zdania egzaminu. Zasady naliczania i prowadzenia ewidencji punktów karnych ustaliło rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Stosownie do treści § 7 ust. 1 tego rozporządzenia komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o: 1) cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w stosunku do kierowcy, który w ciągu roku od dnia otrzymania po raz pierwszy prawa jazdy przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego; 2) kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy, w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wniosek w tych sprawach sporządza się na podstawie wypisów ostatecznych na formularzu, którego wzór stanowi załącznik nr 6 do w/w rozporządzenia. Wpisów ostatecznych do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi. Zgodnie z § 6 w/w rozporządzenia organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego m.in. w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy o ruchu drogowym. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że za wykroczenie popełnione przez J. B. w dniu 27 czerwca 2005 r. z całą pewnością nie zostały mu przypisane punkty karne ani ostateczne ani tymczasowe. Jeszcze w dniu 10 sierpnia 2005 r. prowadzone były ustalenia dotyczące osoby kierowcy, który w dniu 27 czerwca 2005 r. popełnił wykroczenie. Świadczy o tym znajdująca się w aktach sprawy notatka urzędowa sporządzona w dniu 10 sierpnia 2005 r. W tych okolicznościach nie można było odmówić J. B. odliczenia 6 punktów karnych z tytułu odbycia szkolenia. Tym samym na dzień 9 sierpnia 2005 r. strona posiadała jedynie 16 punktów karnych. Po doliczeniu 4 punktów za wykroczenie popełnione w dniu 27 czerwca 2005 r. w K. (data wpisu do ewidencji nie został ustalona, ale mogło to nastąpić dopiero w momencie doręczenia kierowcy mandatu karnego) na dzień złożenia wniosku przez Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] należy uznać, iż J. B. został ukarany 20 punktami karnymi. To zaś nie upoważniało organu I instancji do skierowania kierowcy na badania psychologiczne. W ocenie organu odwoławczego brak zatem było podstaw do wydania decyzji przez organ I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku [...] Komendant Wojewódzki Policji [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] błędnie zinterpretowało przepis § 8 ust. 4 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że nie terminy wprowadzenia informacji do ewidencji decydują o wystąpieniu z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji kierującego. Zdaniem skarżącego decydujący jest termin dopuszczenia się przez sprawcę naruszeń przepisów ruchu drogowego. Wpis ostateczny dokonany na podstawie § 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia z natury rzeczy może być oddalony w czasie, np. – w związku z ustaleniem sprawcy wykroczenia, postępowania sądowego itd. W ocenie skarżącego naruszenie przepisów ruchu drogowego, którego dokonał J. B. w dniu 27 czerwca 2005 r. w K. oraz fakt jego rejestracji po dwóch miesiącach od daty popełnienia nie może mieć wpływu na "unieważnienie" naruszenia lub bezzasadne potwierdzenia przez organ odwoławczy ważności odbytego szkolenia. W przedmiotowej sprawie zarówno J. B. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] nie wzięli pod uwagę lub błędnie zinterpretowali przepis § 8 ust. 6 cytowanego wyżej rozporządzenia, który wyklucza zmniejszenie liczby punktów w ewidencji osobie, która w ciągu roku przekroczyła limit 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z pewnością wspomniane szkolenie odbyte przez J. B. było bezskuteczne dla zmiany ilości posiadanych w ewidencji punków karnych. Kwestia uczestnictwa w szkoleniu jest indywidualną decyzją osoby zainteresowanej, która powinna odpowiednio wcześniej dążyć do zmniejszenia stanu punktów, a samo szkolenie nie może być środkiem manipulacyjnym do uniknięcia skierowani na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji za ewidentne popełnione wykroczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoją argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu skoro do dnia poddania się szkoleniu J. B. nie został ukarany żadnym z wyżej wskazanych środków, a nawet nie miał wiedzy, że przeciw niemu prowadzone jest postępowanie, w żaden sposób nie można było na dzień szkolenia ustalić, czy ten kierowca zostanie ukarany mandatem za wykroczenie popełnione 27 czerwca 2005 r. i jaka ilość punktów karnych za wykroczenie zostanie mu przypisana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Skarga podlega uwzględnieniu, jednak z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Przepis art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) stanowi, że komendant wojewódzki Policji prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się ( ...), jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo wyrokami nakazowymi lub mandatami karnymi ( § 4 ust. 1 Rozporządzenia Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz. U . Nr 236, poz.1998, ze zm.). W razie przekroczenia przez kierowcę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy ( § 7 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia). Wniosek taki sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych ( § 7 ust. 2 Rozporządzenia). Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. W sprawie niniejszej Komendant Wojewódzki Policji [...] wystąpił z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji J. B. wobec przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego. W orzecznictwie sądów jak też organów administracyjnych przyjęty jest pogląd, że organ administracji, jak też sąd administracyjny nie może dokonywać oceny zasadności uznania, że ktoś przekroczył przepisy ruchu drogowego czy też "prawidłowości zakwalifikowania" przekroczenia przepisów ruchu drogowego przez osobę, wobec której komendant wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji. Ilość punktów karnych jest pochodna od stwierdzenia przekroczenia przepisów ruchu drogowego oraz kwalifikacji takiego przekroczenia. Jak wyżej wskazano, wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji sporządza się jedynie na podstawie wpisów ostatecznych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a takie wpisy są dokonywane po "weryfikacji" naruszeń przez sądy powszechne lub też w sytuacjach , gdy ktoś przyjął mandat karny, nie korzystając z prawa "weryfikacji" nałożenia mandatu i zarzucanego naruszenia przez taki sąd – np. przez odmowę przyjęcia mandatu karnego, co powoduje wystąpienie przez organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę z wnioskiem do sądu powszechnego o ukaranie ( art. 99 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia Dz. U .Nr 106, poz.1148 ze zm.). Kwestią sporną w niniejszej sprawie nie była jednak weryfikacja liczby punktów wynikających z wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, lecz nie zmniejszenia liczby punktów wpisanych do ewidencji w związku z odbytym przez J. B. szkoleniem, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy o ruchu drogowym. Przepis ten stanowi, że kierowca wpisany do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Po przedstawieniu zaświadczenia o odbyciu szkolenia komendant wojewódzki Policji zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów ( § 8 ust. 4 rozporządzenia). Odbycie szkolenia nie powoduje jednak zmniejszenia liczby punktów wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 ( § 8 ust. 6 rozporządzenia ). Zarzutem skargi jest przyjęta przez organ drugiej instancji błędna interpretacja cytowanego wyżej przepisu § 8 ust. 6 Rozporządzenia, bowiem zdaniem skarżącego to nie terminy wprowadzenia informacji do ewidencji, lecz termin dopuszczenia się przez sprawcę naruszeń przepisów ruchu drogowego ma w tym przypadku decydujące znaczenie. Tym bardziej, że wpis ostateczny dokonany na podstawie § 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia z natury rzeczy może być oddalony w czasie, np. – w związku z ustaleniem sprawcy wykroczenia, postępowania sądowego itd. Z przyjętego przez organ drugiej instancji stanowiska wynika, że - odmiennie niż twierdzi skarżący - to termin wprowadzenia wpisu do ewidencji ma tutaj decydujące znaczenie. Tym samym w sytuacji, gdy w dniu odbycia przez J. B. szkolenia tj. 8 sierpnia 2005r. suma punktów wpisanych do ewidencji nie przekroczyła 24, tym samym nie można było odmówić mu odliczenia 6 punktów z tytułu jego odbycia. To z kolei powodowało, że suma punktów, wraz z punktami doliczonymi za wykroczenie mające miejsce w dniu 27 czerwca 2005r., w dacie złożenia wniosku o sprawdzenie kwalifikacji kierowcy J. B. wynosiła nie 26, a 20 punktów. Stanowisko organu odwoławczego, zdaniem Sądu, jest słuszne. Dokonując wykładni § 8 ust. 6 rozporządzenia nie można uciec od analizy przyjętych w ustawie o ruchu drogowym i rozporządzeniu uregulowań dotyczących naruszania przepisów ruchu drogowego i konsekwencji takich naruszeń. Ustawodawca przyjął w nich rozwiązanie, w którym dokonanie wpisów ostatecznych do ewidencji następuje wówczas, gdy zostaną one stwierdzone prawomocnymi orzeczeniami sądowymi lub mandatami karnymi. Dopuszcza się również możliwość dokonania, w pewnych przypadkach, wpisu tymczasowego, który zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia prawomocnym orzeczeniem ( § 4 ust. 2 rozporządzenia). Dokonanie wpisu tymczasowego ma ten skutek, że pomimo, iż fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego nie został ostatecznie stwierdzony, ma on, w pewnych przypadkach takie samo znaczenie, jak wpis ostateczny. Również w § 8 ust. 6 rozporządzenia przyjęto rozwiązanie, że nie jest możliwe zmniejszenie liczby punktów w związku z odbytym szkoleniem wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24, uniemożliwiając tym samym skorzystanie z takiej możliwości osobom, w przypadku których naruszenie przepisów ruchu drogowego było bezsporne lub wobec których prowadzone jest postępowanie zmierzające do prawomocnego stwierdzenia tego faktu. Powyższe musi jednak wynikać z dokonanych w ewidencji wpisów, tylko w taki bowiem sposób można ustalić sumę znajdujących się tam punktów, przy czym ustalenie to winno być dokonane według stanu na dzień, w którym kierowca uczestniczył w szkoleniu. Przyjęcie odmiennej interpretacji cytowanego przepisu byłoby równoznaczne z akceptacją takiego stanu rzeczy, w którym kierowca, chcący uczestniczyć w szkoleniu znajdowałby się w stanie niepewności co do swojej sytuacji, a w tym możliwości podjęcia skutecznych działań mających na celu jej zmianę. Należy bowiem zauważyć, że w takim przypadku ani treść informacji czy zaświadczenia o wpisach ostatecznych i tymczasowych, o których mowa w § 9 rozporządzenia, ani fakt odbycia szkolenia nie dawałyby gwarancji co do usunięcia wpisanych do ewidencji punktów. Powstaje przy tym wątpliwość, przez jak długi okres czasu komendant wojewódzki Policji mógłby zwlekać z usunięciem punktów z ewidencji w trybie § 8 rozporządzenia, nie mając jeszcze informacji o dokonanym naruszeniu prawa ( tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie). Sąd nie znajduje w przepisach o ruchu drogowym odpowiedzi na tak postawione pytanie, co również wskazuje na wadliwość przyjętej przez skarżącego wykładni w/w przepisów. Stanowisko takie znajduje też oparcie w fakcie, że ustawodawca nie wprowadził rozwiązania umożliwiającego cofnięcie skutku wynikającego z faktu odbycia szkolenia w sytuacji, gdyby już po usunięciu punktów z ewidencji okazało się, że kierowca dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego przed rozpoczęciem szkolenia. Takie uregulowanie byłoby logiczne w sytuacji, gdyby wolą prawodawcy było, aby to właśnie sam termin dokonania naruszenia, nie zaś ilość wpisanych do ewidencji punktów, decydowało o możliwości zmniejszenia ilość punktów. W końcu należy stwierdzić, że takiej interpretacji wymaga konstytucyjna zasada równości obywateli wobec prawa, przeciwne bowiem stanowisko prowadziłoby do różnicowania sytuacji prawnej osób znajdujących się w określonym, tym samym stanie faktycznym. W tym stanie rzeczy Sąd nie podzielił zarzutów podniesiony w skardze. Jak wskazano wyżej, Sąd uwzględnił skargę z innych przyczyn niż w niej wskazane, do czego jest uprawniony na mocy art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ odwoławczy prawidłowo uznając wadliwość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji uchylił decyzję tego organu i umorzył postępowanie pierwszej instancji uznając brak podstaw do wydania decyzji w sprawie. W tym miejscu Sąd pragnie zauważyć, że brak przesłanek do wydania decyzji orzekającej o zatrzymaniu prawa jazdy do czasu dostarczenia badań psychologicznych i zdania egzaminu sprawdzającego kwalifikacje nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania. Przedmiot postępowania objęty rozstrzygnięciami organów wymaga niewątpliwie wydania rozstrzygnięcia merytorycznego. Postępowanie zostało wszczęte na skutek złożonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] wniosku i w sytuacji, gdy organ odwoławczy stwierdził bezzasadność żądania wnioskodawcy, oznaczało to brak przesłanek do uwzględnienia jego wniosku. Bezzasadność żądania sformułowanego we wniosku musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania. Wobec tego, skoro nie nastąpiła bezprzedmiotowość postępowania, nieprawidłowe było zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w części dającej podstawę do uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji, winien był on bowiem orzec co do istoty sprawy. Mając to na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.