III SA/Gd 555/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] - po rozpoznaniu odwołania B. K. - utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., wydaną z upoważnienia Wójta Gminy S., z dnia 27 stycznia 2017 r. nr [...] o uznaniu B. K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jako podstawę wydanych w sprawie decyzji wskazano art. 5 ust. 3 pkt 1 i ust. 3 a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2017, poz. 489 ze zm.) W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do organu I instancji wpłynął wniosek organu właściwego wierzyciela o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Pomimo odebrania przez B. K. wezwania do stawienia się celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego, dłużnik nie stawił się w siedzibie organu. Zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy okoliczności te są wystarczające dla uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, chyba, że, jak stanowi art. 5 ust. 3 a, dłużnik przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Kolegium podkreśliło, że przepis ten stanowi przesłankę negatywną, której ewentualne wystąpienie uniemożliwia organowi wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Spełnienie obowiązku alimentacyjnego musi być dokonywane w odpowiedniej kwocie w każdym miesiącu po kolei – bez żadnej przerwy w tym 6 miesięcznym okresie. Na postawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organy uznały, że przesłanka ta nie została spełniona, wobec czego wydanie decyzji o uznaniu B. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych było w ocenie organów prawidłowe. Organ I instancji oparł się w tym zakresie na informacjach udzielonych mu przez [...] Centrum Świadczeń oraz Komornika przy Sądzie Rejonowym w W. W piśmie z dnia 11 stycznia 2017 r. [...] Centrum Świadczeń poinformowało organ, że w okresie ostatnich 6 miesięcy na rachunek bankowy Centrum nie wpłynęła żadna wpłata dokonana bezpośrednio przez ww. dłużnika alimentacyjnego. W zaświadczeniu z dnia 19 stycznia 2017 r. Komornik zaświadczył natomiast, że prowadzi postępowania egzekucyjne przeciw dłużnikowi B. K. o egzekucję roszczeń pieniężnych przyznanych dla J. K. w wysokości 500 zł miesięcznie. Podczas trwania egzekucji w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. wyegzekwowano jedynie 1500 zł, wpłata została dokonana dnia 5 grudnia 2016 r. W odwołaniu od decyzji B. K. podkreślił, że regularnie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, tj. zarówno J. K. jak i B. K.. Podkreślił, że wpłaty są dokonywane bezpośrednio do opiekunów dzieci, na dowód czego przedłożył kopie przekazów pieniężnych na rzecz dzieci za okres 2016 r., w tym - wpłaty na rzecz J. K. w kwocie 500 zł za styczeń 2016 r.,( z dnia 11 stycznia), luty 2016 r. ( z dnia 24 lutego), marzec 2016 ( z 15 kwietnia 2016 r.), kwiecień 2016 r. ( z dnia 16 maja 2016 r.), maj 2016 r. ( z 14 lipca 2016 r.), sierpień 2016 r.(z dnia 10 sierpnia 2016 r.), wrzesień 2016 r. (z 21 września 2016 r.), października 2016 r.( z dnia 18 października 2016 r.), listopad 2016 r. ( z dnia 18 listopada 2016 r.) oraz grudzień 2016 r. ( z dnia 17 stycznia 2017 r.). W odpowiedzi na te zarzuty organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 5 ust. 3 a cyt. ustawy, nie jest istotne wskazanie przez dłużnika w tytule przekazu za jaki miesiąc płacone są alimenty. Ważne jest natomiast wykonywanie tego obowiązku w każdym z miesięcy w tym okresie. W aktach sprawy brak jest natomiast wpłaty alimentów dokonanych przez skarżącego w grudniu 2016 r., a miesiąc ten musiał być wliczony do ustawowego 6 miesięcznego okresu przewidzianego w art. 5 ust.3 ustawy, mając na uwadze datę wydawania decyzji przez Kolegium. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. K. ponownie zakwestionował dopuszczalność uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. Skarżący podkreślił, że tym razem organ za kluczowy argument przemawiający za wydaniem niekorzystnej dla skarżącego decyzji uznał rzekome nieuiszczenie przez skarżącego na rzecz syna alimentów za miesiąc grudzień 2016 r. Skarżący nie zgadza się z ustaleniem, iż za miesiąc grudzień 2016 r. nie przekazał na rzecz syna alimentów w kwocie większej niż 50% zasądzonych alimentów. Dowód znajduje się w aktach postępowania - przekaz z dnia 17 stycznia 2017 r., w którym wskazano, iż są to alimenty płacone za miesiąc grudzień 2016 r. To, że wpłaty dokonano w styczniu 2017 r. oznacza, zdaniem skarżącego, zaś tylko to, że była to wpłata spóźniona, a nie - nieuiszczona. Strona skarżąca podniosła, że już raz Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 24 października 2016 r. sygn. akt [...] unieważniło decyzję organu I instancji o uznaniu strony za dłużnika alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy wystąpią przesłanki, o jakich mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w tej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy S. z dnia 27 stycznia 2017 r. o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jako podstawę prawną w kontrolowanej decyzji wskazano art. 5 ust. 3 pkt.1 i ust.3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j .Dz.U z 2017 r., poz.489 ze zm.), mające następujące brzmienie: "W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych". "Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów". "Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137 i 2138) oraz 2) 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienia do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Mocą art. 2 pkt 3 lit. c ustawy zmieniającej z 2011 r. znowelizowano także treść normy wynikającej z art. 5 ust. 5 ustawy, poprzez wprowadzenie następującego jej brzmienie: "Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy". Zważywszy przytoczoną regulację stwierdzić należy, że ustalenia dokonywane w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mają doniosłe znaczenie. Prowadzą bowiem nie tylko do zakwalifikowania dłużnika alimentacyjnego do określonej kategorii dłużników, ale powodują dalsze, poważne konsekwencje. Sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 3b ustawy - "jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego", jak też sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 5 ustawy – "starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy", są jednoznaczne. Nie pozostawiają organom żadnego luzu decyzyjnego, nakazując określone w ustawie działania. Bezspornie zatem postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań musi zostać przeprowadzone przez organy obu instancji z dużą starannością, w celu ustalenia każdej z niezbędnych dla takiego rozstrzygnięcia sprawy przesłanek. Sąd kontrolujący wydane w tej sprawie decyzje powinien mieć natomiast możliwość oceny ustaleń organu dokonanych na podstawie przedstawionych w aktach sprawy dowodów. Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, w dniu 1 września 2016 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w W. zaświadczył o bezskuteczności egzekucji alimentów na rzecz J. [...] K. ( k-1 akt adm.).W dniu 23 listopada 2016 r. GOPS w S. wezwał skarżącego do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i do przedstawienia wymienionych w wezwaniu dokumentów (k-4 akt adm.).Wezwanie doręczone zostało skarżącemu w dniu 30 listopada 2016 r., na które skarżący nie zareagował. Pismem organu I instancji z dnia 2 stycznia 2017 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania o uznaniu skarżącego dłużnikiem alimentacyjnym uchylającym się od zobowiązań alimentacyjnych, zaś z zaświadczeń: Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. z dnia 19.01.2017 r. (k-11) i [...] Centrum Świadczeń z dn.11.01.2017 r. (k-10) wynika, że w toku egzekucji w 2016 r. wyegzekwowano od dłużnika jedynie 1500 zł (wpłata 5.12.2016 r.,(k-11). Z rozliczenia zobowiązań skarżącego z tytułu wypłaconych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego na dzień 23 stycznia 2017 r. wynika, że zobowiązania ciążące na skarżącym to kwota 7155,34 zł. W tym stanie rzeczy w dniu 27 stycznia 2017 r. podjęta została decyzja organu I instancji o uznaniu B. K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań. Po wniesieniu przez skarżącego B. K. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] z własnej inicjatywy uzupełniło materiał dowodowy, wzywając skarżącego do przedłożenia dowodów świadczących o dokonywaniu przez B. K. wpłat należności alimentacyjnych na rzecz dzieci – J. i B. K.. Należy bowiem zauważyć, że z przedstawionych Sądowi akt, w tym – z treści odwołania wynika, że skarżący nie wykazuje inicjatywy dowodowej, mimo istnienia zaległości na rzecz Funduszu Alimentacyjnego. W uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] przytoczyło treść przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz szeroko i szczegółowo przedstawiło niesporny stan faktyczny i wyjaśniło, z jakich przyczyn nie można było uznać, że w sprawie nie zaistniały okoliczności przemawiające za uchyleniem zaskarżonej odwołaniem decyzji organu I instancji. Skarżący przyznał, że nie udzielił wywiadu alimentacyjnego oraz nie złożył oświadczenia majątkowego. Z przedstawionych na żądanie organu odwoławczego dowodów wpłat należności alimentacyjnych na rzecz dzieci skarżącego wynika zaś, że na rzecz syna J. K. nie uiszczono – na bieżąco - należności w lipcu 2016 r. i w grudniu 2016 r. W takim stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] zasadnie przyjęło w okolicznościach sprawy brak tzw. przesłanek negatywnych do wydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z przytoczonego wyżej ( a szczegółowo omówionego w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji ) przepisu art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika bowiem, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się jedynie wówczas, gdy dłużnik ten, przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zaznaczenie przez ustawodawcę w przepisie, że alimenty mają być płacone w każdym miesiącu wynika z charakteru tego zobowiązania pieniężnego, bowiem zaspakajanie potrzeb osoby alimentowanej, w tym przypadku – dzieci, musi następować na bieżąco, codziennie, nie zaś – od czasu do czasu, sporadycznie. Reasumując – po dokonaniu kontroli legalności zaskarżonych decyzji w sposób określony na wstępie niniejszego uzasadnienia sąd nie stwierdził, by przy ich wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego bądź naruszenia przepisów postępowania, co prowadziło do oddalenia skargi B. K. jako niezasadnej, o czym orzeczono jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a.