III SA/Gd 557/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 22 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Oświadczył, że nie pobiera żadnych dopłat do gruntów rolnych, a grunty uprawia od 2017 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący nie wskazał osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Oświadczył, że do jego majątku należy mieszkanie w komunalnym zasobie mieszkaniowym zarządzane przez A Sp. o.o. w S., a nadto grunt rolny o pow. 2,71 ha. Odnośnie domu wskazał, że jest jego spadkobiercą. Wskazał na brak jakiegokolwiek innego majątku, czy oszczędności. Na dochód skarżącego składa się zasiłek stały w wysokości 604 zł, zaś wśród swych stałych wydatków wskazał koszty czynszu oraz energii elektrycznej. Skarżący wezwany został do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 30 sierpnia 2017 r., zaś termin wykonania zarządzenia upłynął w dniu 20 września 2017 r. W dniu 14 września 2017 r. skarżący nadesłał pismo, w którym oświadczył, że jest po operacji w związku z czym nie ma możliwości uzyskania wszystkich dokumentów. Dodał, że zasiłek stały jest jego jedynym dochodem, a do dnia 5 września 2016 r. przebywał w zakładzie karnym. Do pisma załączył kopię legitymacji osoby niepełnosprawnej oraz kopię orzeczenia o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Ponadto przedłożył kopię decyzji MOPR z dnia 15 września 2016 r. o przyznaniu od dnia 1 października 2016 r. bezterminowo, którego wypłata będzie realizowana gotówką. Załączył nadto potwierdzenia płatności za energię elektryczną za miesiące od czerwca do sierpnia 2017 r. (każdorazowo ok. 50 zł) oraz kartę wymiaru miesięcznych opłat za użytkowany lokal w wysokości 68,14 zł. Przedłożył także kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego w dniach 1-4 września 2017 r. z zaleceniem zakazu dźwigania i wysiłku fizycznego przez okres 3 miesięcy. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Referendarz sądowy, uznając oświadczenia wnioskodawcy za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę sytuację materialno-bytową skarżącego, na którą wpływ ma przede wszystkim fakt zaliczenia go do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, brak zatrudnienia, jak również uzyskiwanie dochodu wyłącznie w postaci zasiłku stałego oraz wysokość udokumentowanych stałych kosztów utrzymania, brak oszczędności, a nadto obecny stan zdrowia po przebytym leczeniu szpitalnym, stwierdził, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nadto w związku z posiadaniem gruntu rolnego nie osiąga skarżący żadnego dochodu. W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.