III SA/Gd 559/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia 29 lipca 2005 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchylona zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wojewoda [...] decyzją z dnia 7 sierpnia 2003 r. po rozpatrzeniu odwołania D. H. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 czerwca 2003 r. w przedmiocie odmowy wymeldowania D. N. i jej córki D. N. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podały m.in., że z wnioskiem o wymeldowanie D. N. i jej córki D. N. wystąpiła D. H. wskazując, że zameldowanie tych osób na pobyt stały w przedmiotowym lokalu nastąpiło bez zgody i wiedzy jego właścicielki. Organ pierwszej instancji ustalił, że właścicielką lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. jest D. H.. D. N. i jej córka D. zostały zameldowane przez poprzedniego właściciela – R. B. i zamieszkują we wskazanym lokalu z zamiarem stałego pobytu. W tych okolicznościach organ pierwszej instancji przyjął, że w niniejszej sprawie nie doszło do opuszczenia lokalu w sposób trwały i dobrowolny, co w świetle art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie stanowi podstawy do wymeldowania. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...], D. H. nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem podniosła m.in., że nie wyrażała zgody na zameldowanie D. N. i jej córki D. N. w należącym do niej lokalu. Powołała się przy tym na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowym, iż organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnych danych poprzez unieważnienie wpisu, bez względu na to, czy sprzeczność pomiędzy nimi a stanem faktycznym (prawnym) jest oczywista czy też nie i w związku z tym wymaga przeprowadzenia uciążliwych czynności dowodowych. Organ odwoławczy uzasadniając utrzymanie w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji wskazał, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu, w myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych może być jedynie osoba, która utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoba, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W niniejszej sprawie znane jest miejsce faktycznego pobytu D. N. i jej córki. Uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01, który wszedł w życie 19 czerwca 2002 r., organ odwoławczy wskazał, że instytucja prawna zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny (rejestracja stanu faktycznego), a więc powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu, a nie rodzić uprawnienia do tego lokalu (rejestracja stanu prawnego). Dlatego też z dniem publikacji przytoczonego orzeczenia przy rozpatrywaniu spraw meldunkowych bada się jedynie przesłankę zamieszkiwania w lokalu. Organ odwoławczy ustalił, że D. N. i D. N. zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od 1984 r. D. N. opiekowała się byłą właścicielką lokalu do chwili jej śmierci. O zamieszkiwaniu wymienionych w tym lokalu świadczą zarówno zeznania D. N. z dnia 5.06.2003 r., jak i pismo odwołującej z 27.05.2003 r. oraz treść odwołania. Skoro więc fakt zamieszkiwania tych osób w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. jest kwestią bezsporną, nie było zatem podstaw do ich wymeldowania. D. H. zaskarżyła decyzję Wojewody [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu wskazała m.in., że nie kwestionuje faktu zamieszkiwania D. N. i jej córki, D. N. w przedmiotowym lokalu, co jest bezsporne, lecz sam fakt zameldowania tych osób we wskazanym lokalu. Według twierdzeń skarżącej, jej żądanie zostało niewłaściwie zinterpretowane przez organy administracji jako wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego wymienionych osób, w sytuacji, gdy jego istotą było wskazanie uchybień przy dokonywaniu czynności zameldowania D. N. i jej córki, D. N.. Organ meldunkowy zameldował te osoby w lokalu stanowiącym własność skarżącej, pomimo, iż nie wyrażała na to zgody. Wyrokiem z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt 3 II SA/Gd 1264/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Wojewody [...], orzekł o kosztach postępowania oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, 65, 128 i 140 k.p.a., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. Taka zaś sytuacja zaistniała w ocenie Sądu w niniejszej sprawie, ponieważ organ drugiej instancji zamiast wyjaśnić jej przedmiot i zakres żądania, wbrew stanowisku skarżącej D. H., uznał, że w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] domaga się ona, z powołaniem się na przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymeldowania D. N. i jej córki, D. N., aczkolwiek ta wskazywała, że "organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnych danych poprzez unieważnienie wpisu ...". Sąd wskazał, iż organ odwoławczy nie podjął starań w kierunku wyjaśnienia zaistniałych rozbieżności, chociaż skarżąca w odwołaniu zgłaszała w tym zakresie zarzuty i wskazywała, że nie wyrażała zgody na zameldowanie wskazanych osób w należącym do niej lokalu. Zgodnie zaś z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i nauki prawa administracyjnego żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego. W tej sytuacji organ drugiej instancji, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do D. H. o zajęcie jednoznacznego stanowiska, czy jej żądanie dotyczyło wymeldowania osób zamieszkujących w należącym do niej lokalu, czy też wydania decyzji w przedmiocie usunięcia wpisu o ich zameldowaniu, w trybie art. 47 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd stwierdził, że powyższe okoliczności nie zostały należycie wyjaśnione i winno to nastąpić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia 29 lipca 2005 r. nr [...] powołując się na treść art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Sądu wystąpił do D. H. z zapytaniem, czy jej żądanie dotyczy usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu D. N. i jej córki D. N.. W odpowiedzi D.H. poinformowała, że domaga się usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu wymienionych. Zatem ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji powinien ustalić, czy w dacie zameldowania, tj. w dniu 9 września 2004 r. D. N. i jej córka D. N. mieszkały w przedmiotowym lokalu. W tym celu należy przesłuchać strony do protokołu oraz podjąć inne czynności niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. W skardze D. H. podniosła, iż w dniu 9 września 2004 r. D. N. i jej córka D. N. mieszkały w przedmiotowym lokalu czego skarżąca nie kwestionuje. Kwestionuje natomiast fakt zameldowania tych osób w przedmiotowym lokalu w dniu 4 czerwca 1984 r. albowiem poprzedni właściciel nie miał żadnego prawa do zameldowania ich w lokalu. Zatem organ pierwszej instancji winien wykazać dokumentem na jakiej podstawie dokonał zameldowania D. N. i jej córki D. N., czego jednak nie uczynił w toku prowadzonego od kilku lat postępowania. Skarżąca podniosła ponadto, iż organ odwoławczy mimo kolejnego rozpatrywania sprawy jej żądanie zinterpretował niewłaściwie, podczas gdy ona domaga się wydania jednoznacznej decyzji w przedmiocie usunięcia wpisu o zameldowaniu D. N. i jej córki D. N. w trybie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 1 0.04. 1 974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia . W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że z uwagi na stanowisko skarżącej, iż domaga się usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu D. i D. N., sprawę przekazano organowi I instancji w celu rozpatrzenia zgodnie z wnioskiem skarżącej. Jednocześnie stwierdził, że do zameldowania niezbędne jest faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, a skarżąca w skardze podaje, że w dacie zameldowania w spornym lokalu zamieszkiwała. Wobec tego organ pierwszej instancji ma tę okoliczność uzasadnić. Na rozprawie w dniu 8 lutego 2006 r. pełnomocnik skarżącej podał, że zameldowanie D. N. i jej córki w spornym lokalu nastąpiło w dniu 4 czerwca 1984 r. bez zgody właściciela, nie zaś jak błędnie przyjął organ odwoławczy w dniu 9 września 2004 r. Z kolei uczestnik postępowania D. N. wskazała, że w przedmiotowym lokalu zameldowana jest od 1984 r., okazała dowód osobisty nr [...], z którego wynika, że wpis o zameldowaniu został dokonany w dniu 28 maja 1984 r., nadto jednocześnie podała, że nie wie z jakich przyczyn w protokole przesłuchania na k. 69 akt administracyjnych podana jest – jako data jej zameldowania w spornym lokalu 4 czerwca 1984 r. Nadto pełnomocnik skarżącej jak i D. N. wskazały, że w dniu 9 września 2004 r. nie były dokonywane żadne czynności meldunkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - określone w art. 6 i 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz dochodzenie prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ drugiej instancji zastosował się do wytycznych zawartych wyroku Sądu z dnia 17 marca 2005 r. i zwrócił się do skarżącej D. H. o sprecyzowanie żądania. W odpowiedzi na powyższe skarżąca w piśmie z dnia 5 lipca 2005 r. wskazała, iż domaga się usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu D. N. i jej córki w lokalu położonym przy ulicy [...] w W.. W tej sytuacji organ drugiej instancji podniósł, iż sprawę należy rozpoznać zgodnie w żądaniem skarżącej i uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 czerwca 2003 r., przekazując temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zważyć w tym miejscu trzeba, że decyzja Wojewody [...] jedynie z pozoru jest prawidłowa. Organ bowiem wskazując jakie czynności winien podjąć organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę podał między innymi, że organ powinien ustalić, czy w dacie zameldowania, to jest w dniu 9 września 2004 r. D. N. i jej córka mieszkały w spornym lokalu. Podana przez organ data w żadnej mierze nie wynika z akt administracyjnych. I tak z pisma z Urzędu Miejskiego [...] z dnia 11 kwietnia 2003 r. wynika, że D. N. wraz z córką zostały zameldowane w spornym lokalu w dniu 4 czerwca 1984 r. Z kolei D. N. przesłuchiwana w toku postępowania administracyjnego w dniu 5 czerwca 2003 r. zeznała, że została zameldowana w lokalu przy ulicy [...] w dniu 8 maja 1984 r., zaś przesłuchana w dniu 28 maja 2005 r. zeznała, że w dniu 4 czerwca 1984 r. Na rozprawie w dniu 8 lutego 2006 r. D. N. okazała dowód osobisty, z którego wynika, że wpis o zameldowaniu został dokonany w dniu 28 maja 1984 r. Podnieść nadto trzeba, że organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do zarzutów przedstawionych w wywiedzionej skardze. Udzielona przez organ odpowiedź na skargę sugeruje, że organ w dalszym ciągu nie rozumie żądania skarżącej, mimo że skarżąca wyraźnie je sformułowała. Świadczy o tym w ocenie Sądu następujące zdanie zawarte w odpowiedzi na skargę: "...do zameldowania niezbędne jest faktyczne zamieszkiwanie w lokalu. Skarżąca w skardze podaje, że w dacie zameldowania w spornym lokalu zamieszkiwała". Uprawnionym jest zatem stwierdzenie, że treść odpowiedzi na skargę nie pozostaje w związku z zarzutami skargi. Organ drugiej instancji nie odniósł się także do kwestii daty zameldowania D. N. i jej córki w przedmiotowym lokalu, pomimo zarzutów skargi w tej materii. Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę rzeczą organu administracji będzie rozpoznanie odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 10.06.2003 r. nr [...], przy uwzględnieniu aktualnego żądania skarżącej ( usunięcia z ewidencji ludności wpisu o zameldowaniu) oraz podjęcie działań w celu wyjaśnienia faktycznej daty zameldowania D. N. i jej córki w spornym lokalu. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. Stosownie do treści art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.