III SA/Gd 56/06
WyrokWSA w Gdańsku2006-07-05
Skład orzekający: Alina Dominiak, Marek Gorski, Arkadiusz Despot-Mładanowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego może zostać wydana bez prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów?Ratio decidendi
Decyzja o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego nie może zostać wydana bez prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, które obejmuje wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz umożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. Organy administracji publicznej naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę czynnego udziału strony (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego dla U. S.-S. z powodu rzekomego zadłużenia w opłatach za mieszkanie. Organ pierwszej instancji wstrzymał wypłatę dodatku, opierając się na informacji od zarządcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca kwestionowała istnienie zadłużenia, twierdząc, że dokonała potrącenia nadpłaty za ogrzewanie z należności czynszowej. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie zasad postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Orzeczenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: NSA Marek Gorski WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant sekr. sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. sprawy ze skargi U. S.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 22 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 4 maja 2005 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej U. S.-S. kwotę 307,80 zł (trzysta siedem złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia 9 listopada 2004 r. nr [...], przyznał U. S. – S. dodatek mieszkaniowy w wysokości 146,54 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2004 r. do 31 maja 2004 r.
Następnie decyzją z dnia 4 maja 2005 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] wstrzymał z dniem 1 maja 2005 r. U. S. – S. wypłatę dodatku mieszkaniowego do czasu uregulowania zaległości. W uzasadnieniu organ wskazał, że z uzyskanych informacji od zarządcy wynika, że strona nie opłaca przypadających na nią wydatków za mieszkanie.
W odwołaniu od powyższej decyzji U. S. – S., wnosząc o jej uchylenie, wskazała, iż podane przez Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej w Sz. informacje o powstaniu w miesiącu marcu 2005 r. zadłużenia w płatności czynszu nie polegają na prawdzie, na dowód czego załączyła dowody wpłat czynszu. Podniosła, że zarząd spółdzielni próbuje usunąć ją i dzieci z zajmowanego legalnie lokalu, straszy eksmisją oraz sprawami sądowymi oraz bezprawnie podwyższa opłaty za lokal.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 22 listopada 2005 r. nr [...], powołując się na treść art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 7 ust. 11 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona w marcu 2005 r. powinna była dokonać wpłaty za mieszkanie w kwocie 311,05 zł, zaś faktycznie wpłaciła 100,81 zł, uwzględniając w kwocie do zapłacenia 210,22 zł – to jest nadpłatę wynikającą z rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania. Powyższe znajduje potwierdzenie w dowodach wpłat załączonych do odwołania, gdzie w dowodzie wpłaty czynszu za miesiąc marzec 2005 r. widnieje kwota 100,81 zł oraz zapis + dotacja + rozliczenie CO. Organ podniósł, iż jak wynika z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej w Sz. z dnia 2 czerwca 2005 r. kwota 210,22 zł z tytułu rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania została przez Spółdzielnię Mieszkaniową zaliczona na poczet odsetek od nieterminowych wpłat z tytułu użytkowania bez tytułu prawnego mieszkania, o czym Spółdzielnia Mieszkaniowa poinformowała U. S. – S. w piśmie z dnia 5 kwietnia 2005 r. Strona jednak pomimo powzięcia tej informacji, ani w miesiącu kwietniu 2005 r., ani też na początku maja 2005 r. nie dokonała wpłaty tejże kwoty na konto Spółdzielni Mieszkaniowej w Sz. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że strona w treści wniesionego odwołania nie odnosi się w żaden sposób do powyższej kwestii, podnosząc jedynie, iż informacje przekazane przez Spółdzielnię Mieszkaniową są niezgodne z prawdą. W ocenie organu zaskarżona decyzja znajduje pełne umocowanie w przepisach prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku U. S. – S. podniosła, że zgodnie z przepisami zaległość w płatności powstaje dopiero po upływie pełnych 60 dni od końca terminu wymaganej płatności, którym to terminem w niniejszej sprawie był dzień 15 marca 2005 r., co oznacza, że sporna kwota mogłaby być uznana za zaległość dopiero po upływie pełnych dwóch miesięcy, to jest nie wcześniej niż 15 maja 2005 r. Zatem w dniu podjęcia przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] decyzji sporna kwota 210,22 zł nie była zaległością i w związku z tym nie mogła stanowić podstawy wydanej decyzji. Nadto skarżąca wskazała, iż kwestia żądanego odszkodowania jest przedmiotem postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w K., zatem uznanie, że Spółdzielni Mieszkaniowej należą się odsetki od odszkodowania za bezumowne korzystanie z przydzielonego w 1992 r. lokalu mieszkalnego jest przedwczesne. Podała, że Spółdzielnia Mieszkaniowa po raz trzeci wystąpiła o zapłatę kwoty 210,22 zł i toczą się w tej kwestii trzy różne postępowania. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 19 czerwca 2006 r., stanowiącym uzupełnienie skargi ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 80 i art. 81 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. – poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji,
2. naruszenie art. 498 § 1 k.c. w zw. z art. 499 k.c. poprzez brak przyjęcia skuteczności oświadczenia skarżącej o potrąceniu z czynszu za mieszkanie kwoty nadpłaty za ogrzewanie mieszkania i przyjęcie, że Spółdzielnia Mieszkaniowa mogła potrącić ową kwotę z należnymi jej odsetkami za bezumowne korzystanie za mieszkanie. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, ze organ pierwszej instancji, wbrew obowiązkowi wynikającemu z dyspozycji art. 61 § 4 k.p.a. nie zawiadomił skarżącej o wszczęciu postępowania w sprawie wstrzymania dodatku mieszkaniowego, a pierwszym pismem, które otrzymała skarżąca była decyzja organu z dnia 4 maja 2005 r. W ten sposób organ naruszył również dyspozycję art. 10 § 1 k.p.a., gdyż uniemożliwił skarżącej wypowiedzenie się co do zebranego materiału w sprawie. W tej sytuacji skoro skarżąca nie miała możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów w sprawie nie sposób przyjąć, aby został wykazany podstawowy dla sprawy fakt – to jest nieopłacanie przez skarżącą wydatków za mieszkanie. Następnie pełnomocnik wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana jedynie w oparciu o pismo Spółdzielni Mieszkaniowej, w którym stwierdzono, że nadpłata wynikająca z rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania została zaliczona na poczet odsetek od nieterminowych wpłat z tytułu używania mieszkania, a wobec tego powstała zaległość za miesiąc marzec 2005 r. w kwocie 210,22 zł. Nie zostało jednak wykazane, że Spółdzielni Mieszkaniowej przysługiwało roszczenie do skarżącej o należności z tytułu korzystania z mieszkania, jak i o odsetki z tego tytułu. Nadto pełnomocnik podniósł, że skarżąca wpłacając czynsz za miesiąc marzec 2005 r. w kwocie 100,81 zł wyraźnie zaznaczyła, iż kwota ta powstała po doliczeniu dotacji i rozliczenia CO, skorzystała w ten sposób z uprawnienia przewidzianego w art. 498 § 1 k.c. – potrąciła swoją należność o nadpłatę w CO z należnością od niej z tytułu czynszu. Działaniu temu odmówiono jednak mocy prawnej, przyznano za to moc prawną oświadczeniu Spółdzielni Mieszkaniowej, która potraciła należność skarżącej z tytułu nadpłaty w CO z rzekomą należnością Spółdzielni z tytułu odsetek za nieterminowe uiszczenie należności za mieszkanie. Pełnomocnik wskazał, iż osoba dokonująca potracenia obowiązana jest swoją wierzytelność udowodnić, więc jeśli Spółdzielnia Mieszkaniowa swojej wierzytelności w żaden sposób nie udowodniła, to nie można przyjąć, że było skuteczne jej oświadczenie o potrąceniu należności skarżącej z należnością Spółdzielni z tytułu odsetek. Nawet gdyby takowa należność skarżącą obciążała, to należałoby porównać moc oświadczeń skarżącej i Spółdzielni Mieszkaniowej, uwzględniając daty złożenia tychże oświadczeń w świetle dyspozycji art. 499 k.c. i art. 498 § 2 k.c. w zw. z art. 61 § 1 k.c. W konkluzji wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. skarżąca oświadczyła, iż sprawa tocząca się przed Sądem Rejonowym w K. nie została zakończona, nadto przedłożyła odpis pozwu z dnia 25 lipca 2005 r. oraz wezwanie do zapłaty z dnia 18 lipca 2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl zaś art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Wniesiona przez U. S. – S. skarga jest o tyle zasadna, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 4 maja 2005 r.
Oceniając zaskarżone decyzje należy stwierdzić, że nie zostały one poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.
Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji w żaden sposób nie wynika, jakie dokumenty stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. "Informacją Zarządcy", na którą powołuje się organ pierwszej instancji zdaje się być pismo Spółdzielni Mieszkaniowej w Sz. z dnia 4 maja 2005 r., z którego treści wynika, iż skarżąca w miesiącu marcu 2005 r. nie wniosła pełnej różnicy pomiędzy kwotą należności przypadających na ten miesiąc, a kwotą otrzymywanego dodatku mieszkaniowego. Z pisma tego nie wynika jednak jaka kwota zaległości powstała po stronie skarżącej. Organ dysponując tym pismem doszedł do przekonania, że jest ono wystarczającym dowodem pozwalającym na rozstrzygnięcie sprawy. Takie postępowanie nie może zasługiwać na aprobatę Sądu, gdyż w zaistniałej sytuacji nie można uznać, że stan sprawy został należycie wyjaśniony. Lakoniczne stwierdzenie zawarte w decyzji - "z uzyskanej informacji od Zarządcy..." nie może także uchodzić za prawidłowe uzasadnienie decyzji wstrzymującej wypłatę dodatku mieszkaniowego dla skarżącej. Organ postąpił wbrew przepisom postępowania wynikającym z k.p.a., które nakazują organowi prowadzącemu postępowanie administracyjne wszechstronną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz uzasadnienie swojego stanowiska w sposób przewidziany przez przepisy k.p.a., ze szczególnym uwzględnieniem, aby uzasadnienie zawierało wskazanie faktów, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności (art. 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 11 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 ze zm.) w wypadku stwierdzenia, że osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy, nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, wypłatę dodatku mieszkaniowego wstrzymuje się, w drodze decyzji administracyjnej, do czasu uregulowania zaległości. W myśl zaś art. 8 ust. 4 powołanej ustawy pobierający należności za lokale mieszkalne ma obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu przyznającego dodatek mieszkaniowy o wystąpieniu zaległości, o których mowa w art. 7 ust. 11, obejmujących pełne 2 miesiące. Z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej w Sz. z dnia 4 maja 2005 r. wynikało jedynie, że skarżąca nie wniosła pełnej różnicy pomiędzy kwotą przypadającą na miesiąc marzec 2005 r. a kwotą otrzymywanego dodatku mieszkaniowego. W tej sytuacji organ pierwszej instancji stosownie do dyspozycji powołanych wyżej przepisów winien był poczynić dodatkowe ustalenia faktyczne, co do rzeczywistej zaległości skarżącej za zajmowany przez nią lokal i jej czasokresu, tym bardziej, że owo pismo nie zawierało w swej treści żadnej informacji odnośnie stanu zadłużenia skarżącej.
Jak wynika z akt administracyjnych organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające dopiero po wydaniu własnej decyzji. Powyższy wniosek znajduje jednoznacznie potwierdzenie w treści pisma tegoż organu z dnia 2 czerwca 2005 r. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]. Do powołanego pisma organ pierwszej instancji załączył bowiem oprócz odwołania skarżącej między innymi: pismo skierowane do Spółdzielni Mieszkaniowej w Sz. z dnia 31 maja 2005 r. oraz pismo - odpowiedź Spółdzielni Mieszkaniowej w Sz. z dnia 2 czerwca 2005 r. Zestawienie daty wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji (4 maja 2005 r.) z datami opisanych wyżej pism potwierdza, że organ pierwszej instancji prowadził czynności wyjaśniające już po wydaniu własnej decyzji. Dopiero w piśmie z dnia 2 czerwca 2005 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa w Sz. zawarła informację, że na dzień 4 maja 2005 r. (data pierwszego pisma sporządzonego przez SM) skarżąca zalegała z opłatami za zajmowane mieszkanie za miesiąc marzec 2005 r. – w kwocie 210,22 zł oraz za miesiąc kwiecień 2005 r. – w kwocie 311,03 zł. Spółdzielnia Mieszkaniowa wskazała jednak, że na dzień 2 czerwca 2005 r. opłata za miesiąc kwiecień 2005 r. została uregulowana, natomiast za miesiąc marzec 2005 r. zadłużenie wynosi 210,22 zł.
Te informacje nie były jednak uzyskane w toku postępowania administracyjnego przeprowadzonego przez organ I instancji przed wydaniem zaskarżonej odwołaniem decyzji.
W tym kontekście nie można uznać za prawidłową decyzję organu odwoławczego, a to wobec nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Okoliczność zalegania skarżącej z opłatami za lokal wymagała bowiem dowodu przeprowadzonego zgodnie z wszelkimi wymogami przewidzianymi przepisami procedury administracyjnej.
Podnieść ponadto trzeba, że przy wydawaniu decyzji administracyjnych w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). Z zasady tej wynika dla organu administracji publicznej obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wyjątek od powyższej zasady dopuszczalny jest jedynie wówczas, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.), przy czym przyczynę odstąpienia od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy w drodze adnotacji (art. 10 § 3 k.p.a.). Załatwienie spraw administracyjnych w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia (decyzje administracyjne), koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 7 i 10 § 1 k.p.a. Strona ma bowiem prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Jest to prawo strony do wypowiedzenia się w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a. Jednym z aspektów realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania w sprawie. Także realizacją zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest wprowadzenie warunku, od spełnienia którego uzależnione jest uznanie przez organ administracji publicznej okoliczności faktycznej za udowodnioną. Warunkiem tym jest stworzenie przez organ administracji publicznej przesłanek realizacji przez stronę prawa do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 k.p.a.). Przeprowadzenie dowodu dopiero wtedy czyni wiarygodną okoliczność faktyczną, gdy strona mogła się wypowiedzieć co do dowodu (por. wyrok NSA z 5.04.2001 r. sygn. II SA 1095/00, System Informacji Prawnej LEX nr 53441).
Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy administracji publicznej naruszyły omówione wyżej ogólne zasady postępowania administracyjnego. W sprawie nie zachodziła żadna z okoliczności wymienionych w art. 10 § 2 k.p.a., pomimo tego w aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o tym, że obowiązki obciążające organ administracji z mocy art. 10 § 1 k.p.a. zostały wykonane. Zatem w pełni zasadny jest zarzut skarżącej, że ograniczenie postępowania do wydania decyzji w sprawie i ich doręczenia oznacza, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 61 § 4 k.p.a.
W tej sytuacji zarzut Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], iż skarżąca w wywiedzionym odwołaniu w żaden sposób nie odniosła się do kwestii zaliczenia przez Spółdzielnię Mieszkaniową w Sz. kwoty 210,22 zł na poczet odsetek od nieterminowych wpłat z tytułu użytkowania lokalu jest całkowicie chybiony, a to wobec lakoniczności uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, jak również braku możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w toku postępowania prowadzonego przed tym organem.
W tym miejscu wskazać należy, że kompetencje organu odwoławczego nie sprowadzają się jedynie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzeć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Wynika to z przepisu art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a tylko w ograniczonym zakresie kompetencje kasacyjne. Stan faktyczny ustala organ odwoławczy w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu pierwszej instancji, rozszerzając granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszej instancji, jak i na te, które po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji ulegały zmianie, oraz te, które w świetle zmienionych przepisów prawa miały dla sprawy znaczenie prawne (por. wyrok NSA z dnia 19.07.2001 r. sygn. akt V SA 3872/00, System Informacji Prawnej LEX nr 78936).
Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie zwrócił uwagi, że organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady zebrania w sposób wyczerpujący, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść trzeba, że organy administracji publicznej nie mogą rozstrzygnąć kwestii skuteczności potrącenia kwoty 210,22 zł czy to przez skarżącą, czy też Spółdzielnię Mieszkaniową w Sz. Sprawa ta należy bowiem do kognicji sądu powszechnego. Skarżąca twierdziła, że uiściła opłatę za marzec 2005 r. przez m.in. potrącenie nadpłaty za ogrzewanie w kwocie 210,22 zł, a spółdzielnia - że potrąciła tę nadpłatę na spłatę odsetek od nieterminowych wpłat.
Jak wynika z odpisu pozwu z dnia 25 lipca 2005 r. , złożonego do akt sprawy przez skarżącą w toku postępowania przed sądem , Spółdzielnia Mieszkaniowa w Sz. wystąpiła przeciwko skarżącej o zapłatę m.in. kwoty 210,22 zł z tytułu brakującej - w/g Spółdzielni - części należności za marzec 2005 r. Uwzględnienie prawomocnym orzeczeniem powództwa w tej części przez sąd powszechny oznaczać będzie, że skarżąca nie uiściła całości należności za marzec 2005 r., a oddalenie powództwa w tej części może oznaczać, że skarżąca nie miała zaległości za marzec 2005 r. Pamiętać należy, że możliwe są również inne przyczyny oddalenia powództwa w tej części – choćby zapłata brakującej należności w toku postępowania przed sądem i nie cofnięcie powództwa w tej części przez powoda.
Rozstrzygnięcie tych kwestii nie należy jednak do kognicji sądu administracyjnego.
W świetle wyżej przytoczonych okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jak i organu pierwszej instancji nie mogą przekonywać o zgodności z prawem, gdyż zostały one wydane z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 107 i 138 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe może stanowić podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej będą zobowiązane przeprowadzić postępowanie administracyjne zgodnie z zasadami wynikającymi z omówionych wyżej przepisów procedury administracyjnej. Winny ustalić, czy zakończyła się sprawa o zapłatę z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej w Sz. przeciwko skarżącej, tocząca się przed Sądem Rejonowym w K. i w oparciu o te ustalenia należy wydać decyzje w sprawie.
O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Uwzględniając skargę Sąd na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło